Nhà cuối ngõ

Nghề nghiệp của
y là vẽ tranh.

Y thuê một gian
trong khu nhà hai gian nằm ở cuối ngõ làm xưởng vẽ, có lối đi và cổng riêng
biệt. Chủ nhà này ở nơi khác. Người trong xóm đa phần là dân lao động, rất
nhiều ca ve cũng về thuê nhà ở đấy.

Mụ Điếc tuổi gần
năm mươi, bị nghễnh nặng, nhà ngay gần kề. Mụ có con nhưng không có chồng, nghề
chính là làm thợ may, buổi chiều thì ra ghi lô ở đầu ngõ; cô con gái mụ vừa
cưới xong, ở nhà chồng cũng gần đó. Y thường xưng hô với mụ Điếc là bà bà tôi
tôi.

Vốn xưởng vẽ của
y là nơi lũ bạn bè thường mò đến tụ bạ. Bọn này họ cú, thức đêm hò hét rượu chè
inh ỏi, nên những chỗ y thuê ở trước đây thường bị hàng xóm sang phê bình. Giờ
thuê được căn nhà mà chủ nhà không ở gần, hàng xóm lại điếc, y khoái lắm. Gặp
mụ Điếc, y hô: “Bệnh điếc vạn tuế!” Mụ bảo: “Tao làm gì mà phải hạn chế?”

Mụ Điếc ngồi ghi
lô, y đi ngang nói: “Điếc, tên em là một bài ca.” Mụ hỏi: “Cái gì, ba mốt bảy
ba á? Đề hay lô?” Thấy mọi người xung quanh cười, mụ cầm cuốn sổ chạy theo đập
đập đánh y bảo: “Thằng chó này chắc lại vừa nói gì đểu!”

Ở khu nhà thuê
đó một thời gian thì y có thêm hàng xóm mới, là lão Hoán. Lão đến thuê gian bên
cạnh, đi chung cổng với y.

Lão Hoán ngoài
năm mươi, người lẻo khẻo môi mỏng hớt, gặp gái thì tròng mắt lảo đảo, nhìn gian
và dê. Tiểu sử tiên sư của lão chả ai rõ, chỉ biết hiện tại lão kéo nhị trong
hội nhạc đám ma.

Hồi lão mới về y
hơi dè chừng, sợ nhậu nhẹt đêm hôm lão ý kiến ý cò. Nhưng không, lão chả để
tâm. Y rủ lão sang uống rượu vài lần, thành thân tình. Lão bảo với y: “Tao chơi
nhạc cụ dân tộc, mày vẽ tranh, lĩnh vực khác nhau, nhưng đều là nghệ sĩ. Tao
với mày về đây làm văn hóa cho cái ngõ này.” Y cụng, đáp: “Chứ chả chuyện!”

Lão Hoán thích
mụ Điếc ngay từ buổi mới về, rất hay lân la mon men… Mụ Điếc ngồi may, cúi lom
khom, lão Hoán lượn ra lượn vào săm soi khe cổ mụ. Có lần lão ghé tai mụ Điếc
bảo: “Đằng ấy dựng được vét tông, thế có biết dựng quần đùi không, thì dựng hộ
cái!” Mụ Điếc bảo: “Nỡm, dở hơi, rửng mỡ!” Lão Hoán đi, mụ lẩm bẩm: “Đồ chó
già!” rồi cười tủm.

Tối, lão Hoán
kéo nhị hát:

“Một năm có mười
hai tháng ớ ơ…

Một tháng có ba
mươi ngày ớ ơ…

Thỉnh thoảng có
tháng có ba mốt ngày ớ ơ…

Một tháng có ba
ngày phụ nữ không được thắp hương ớ ơ…”

Đoạn, lão nghểnh
sang nhà mụ Điếc hát:

“Em Điếc có còn
bị kiêng thắp hương ớ ơ…”

Y liền bảo lão:
“Bố sang bên đấy hỏi mẹ nó thẳng là em đã mãn kinh chưa, cho nhanh. Nhạc với
chả nhẽo! Mà mụ ấy nghe được khối ra!”

Lão bảo: “Loại
mày nghệ sĩ cái cục cứt. Chả lãng mạn gì cả!” Rồi hát tiếp:

“Hôm nào không
kiêng thắp hương đừng chốt cửa buồng ớ ơ…”

---

Ở góc sân nhà y
có một cái ngách thông ra sau bếp nhà mụ Điếc, phải ép lưng vào tường mà lách
mới đi lọt. Một bữa thấy lão Hoán từ trong đó chui ra, đầu tóc đầy mạng nhện.
Gặp y lão sững, rồi nói: “Vừa nãy ném con chuột, văng mẹ nó dép trong này.” Y
nhìn điệu bộ lão lấm lét, nghi. Một lát y mò vào ngách, đến bếp nhà mụ Điếc
thấy có miếng liếp che buồng tắm bị cậy…

Về nhà, y hát:

“Mụ Điếc có tắm
thì nhớ đặt bẫy ớ ơ…

Sau liếp có con
chuột già ớ ơ…”

Lão Hoán nhăn
nhở: “Tổ cha mày!”, rồi thầm thì: “Này, con mẹ Điếc này hàng họ còn ngon bằng
tỉ mấy con ca ve ngoài kia mày ạ!”

Ngà là con gái
mụ Điếc, nhưng không hề điếc. Ngà lấy chồng ở ngõ bên cạnh, chưa có con. Buổi
tối Ngà bán bún ngan vịt ngay cửa nhà.

Chồng Ngà là tổ
trưởng tổ kéo đường dây điện, thường đi công trình xa. Thằng này cục. Ngà lại
là loại đáo để. Hai vợ chồng hay choảng nhau.

Có gã hàng xóm
cạnh nhà Ngà sang ăn bún khuya, thấy Ngà tươi, mỡ, chồng lại đang đi vắng… Nhìn
quanh quán thấy chẳng còn ai, gã hàng xóm lúc đỡ bát bún cố dúi tay vào vú Ngà,
bảo: “Thêm cho anh tí thịt thừa ở ngực nhé!” Ngà đang cầm muôi nước dùng nóng
chan luôn vào đũng quần gã…

Gã hàng xóm
bỏng, mà không dám kêu ai. Hàng tuần giời đi đứng như thằng sa đì.

Chồng Ngà đi
công trình về, ngủ mê mệt. Ngà mở điện thoại chồng thấy có ảnh chụp chồng vừa
hát, vừa lúi húi móc rốn mấy cô em môi đỏ trong hàng karaoke. Thằng chồng đang
ngáy há hốc mồm, Ngà nhặt chiếc guốc, nhè mồm chồng bổ, chửi: “Thằng đĩ, bà ở
nhà giữ bướm cho mày, hầu hạ cả bố mẹ mày để cho mày đi sướng bậy à?” Thằng
chồng rách môi, gãy nửa răng cửa liền tóm tóc vợ, dúi, lên gối uỳnh uỵch. Ngà
thò tay tóm dái chồng bóp nghiến, chồng phải nhả tóc.

Ngà bỏ về nhà mẹ
đẻ. Thằng chồng Ngà lôi hết đống guốc của vợ chặt sạch.

Sáng hôm sau
thằng này đi làm, dái đau, chân bước lạng giạng. Ra ngõ, chạm mặt gã hàng xóm,
thấy gã kia nhìn trộm mình lấm lét, lại cũng bước lạng giạng hệt mình, mới bảo:
“Ông tương bỏ mẹ mày giờ! Mày thích nhại ông à?!”

Từ hôm Ngà về ở
cùng mụ Điếc, lão Hoán ít lân la nhà mụ vì Ngà tỏ ra ghét lão. Ngà bảo mặt lão
gian. Mụ Điếc thỉnh thoảng sang khu bên này, đứng dựa cửa nhà lão Hoán nói
chuyện ê a ê a, như phường dở hơi.

Ngà mông to ngực
to, lúc ngồi quạt than trước cửa nhà, đùi ép vào ngực, trồi lên ở cổ áo hai ụ
trắng phau. Lão Hoán đi ngang, mắt liếc chân bước, đâm sầm đầu vào gốc dâu da
xoan cạnh đường, kêu: “Úi giời!” Ngà lẩm bẩm: “Thằng dê già, cho chết! Có ngày
bà xẻo, vứt cho chó ăn!” Vào nhà Ngà nói với mụ Điếc: “Bà bô đừng cho lão Hoán
sang nhà, mà cũng đừng qua chuyện trò với lão bên ấy nữa!” Mụ Điếc ơ kìa, nhưng
mà… sao sao…

Mẹ con mụ Điếc
nói chuyện với nhau thường oang oang.

Bữa ấy y đang
ngồi cà kê với lão Hoán ở sân nhà thì nghe thấy tiếng mụ Điếc vọng sang: “Bếp
than vẫn đỏ đấy, con Ngà kia có tắm thì vào rót nước đi, để tao còn đun tiếp.”

Lão Hoán liếc
trộm y. Y cũng liếc lão. Cả hai vơ vẩn, chuyện chả còn nếp còn tẻ. Biết thừa
đầu óc nhau!

Một lát y nói:
“Bố con mình làm nghệ thuật mà thỉnh thoảng không đi thưởng thức cái đẹp thì
tài năng nó thui chột mất!” Lão bảo: “Chí lý!” Rồi co cẳng chạy ra chỗ ngách
quên cả xỏ dép, định chui vào trước. Nhưng y khỏe, cầm đít lão quăng ra.

Trong buồng tắm,
Ngà đang dội nước lên người.

Lão Hoán không
chen được với y để nhòm, đứng bên cạnh sốt ruột, hết đẩy lại huých, rồi năn nỉ:
“Kính lão đi mày ơi!” Rồi lầm bầm chửi: “Nghệ sĩ cái cục cứt gì mày, tham như
mõ!”

Ngà đang kì đùi, bỗng nhiên ngừng, tai dỏng
mắt đảo…

Y vội thụp xuống
lách sâu vào trong ngách. Lão Hoán chỉ đợi thế, hí hửng chen lên bậy liếp thò
mặt vào… thì một xô nước màu trắng nhờ nhờ tạt ra. Nhà mụ Điếc nuôi lợn, có
thùng gom nước gạo lẫn thức ăn thừa, thứ nước ấy giờ long tong chảy trên mặt
lão Hoán. Tóc tai lão nhoe nhoe mẩu rau dưa, mảnh xương cá… Mùi chua khẳm. Lão
co mồm văng tục, thì sực nhớ, im thít.

Y và lão lách
ra. Lão Hoán cuống vấp dúi dụi, chân sục vào cống.

Ra khỏi ngách,
trông lão Hoán như ngợm. Y bảo: “Hành trình tìm tòi cái đẹp gian khổ quá bố
nhỉ!” Lão than: “Tao mới chỉ thấy gian khổ, chứ đã kịp thấy tí tẹo đẹp nào
đâu!”

Lão Hoán cởi
truồng bên bể nước trong sân, lão vừa múc nước dội người, vừa lẩm bẩm rủa Ngà
là đồ cứt trâu. Đang tắm thì Ngà đến ngoài cổng chửi.

Ngà cầm kéo,
miệng chửi, tay vung vẩy kéo đánh nhịp, réo đích danh “thằng Hoán”. Ngà bảo sẽ
thiến con dê già, sẽ nhét đầu con dê già vào chỗ tối tăm của “cái đẹp”. Có hai
con chó chầu chực đấy cũng góp mồm sủa.

Cánh cổng chỉ có
chiếc ổ khóa không bấm móc hờ lỗ chốt, Ngà thò tay tìm cách mở…

Lão Hoán ôm háng
khư khư, mặt mũi nhớn nhác.

Y nấp trong nhà
nhòm ra. Y cũng chẳng muốn chạm mặt Ngà!

Ở góc sân có bức
tường, phía bên kia là con đường chạy dọc sông Tô Lịch, y lẻn ra, trèo lên
tường. Lão Hoán chạy lại níu chân y, nói: “Mày mày… mày phải ở lại làm chứng là
tao chưa kịp thấy tẹo gì của nó!” Y bảo: “Nó có kéo, con làm chứng cho bố để nó
xẻo của con à!” Lão Hoán chửi: “Loại mày nghệ sĩ cái cục cứt, hèn lắm!” Thấy y
chuẩn bị nhảy xuống bên kia tường, lão Hoán hớt hải: “Thôi thôi mày kéo cho tao
lên với!” Lúc ngồi được lên tường, lão lập cập: “Bọn mình cùng nghệ sĩ hoạn nạn
đừng bỏ nhau!”

Ngà đã mở được
cổng, đang vào.

Y nhảy xuống con
đường ven sông Tô Lịch. Phía xa có mấy bà đồng nát tong tẩy đi lại… Lão Hoán
không dám nhảy theo vì chưa mặc quần. Lão bò lổm ngổm trên tường, cục bìu ve
vẩy như tai voi, đến cuối tường có cái ống máng thì lão đu người leo. Trên đó
là trần nhà mụ Điếc.

Sâm sẩm tối, y
mò về nhà. Một lát, thấy lão Hoán mặc cái quần lửng hoa từ trên tường trèo
xuống, ở nhà bên kia tiếng Ngà đang réo: “Bà Điếc ơi, bà Điếc ơi…” Ngà gắt:
“Đến giờ ghi lô rồi mà cái nhà bà này lại biến đi đâu không biết?!”

Buổi tối, y và
lão Hoán uống rượu. Lão vừa uống vừa cười lủm mủm. Rồi lão kể.

… Trần nhà mụ
Điếc có mấy tấm chăn đang phơi, lão liền chui vào. Vừa vén chăn lên thì gặp mụ
Điếc.

Mụ này vốn nấp
trong chăn nhòm lão Hoán tắm; lúc lão và y trèo tường, do khuất, mụ không biết…
Giờ, đột nhiên, thấy lão đứng cạnh, cởi truồng.

Mụ Điếc “ối giời
ơi”, mụ vơ cái gáo nhựa úp vào mặt. Lão cuống, lão giật cái gáo trên mặt mụ
Điếc đem úp vào háng. Mụ Điếc chẳng vừa, liền giằng lại gáo đem úp lại mặt… Lão
bèn kéo thốc mụ vào căn chòi chứa đồ cũ.

Mụ Điếc kêu:
“Làng nước ơi, Hoán già hiếp tôi làng nước ơi!…” Lão nói: “Lạy bà, bà mà kêu
thế thì người nhà bà thịt tôi như ngan như vịt à!” Mụ Điếc giơ hai nách lên
ngửi, rồi mụ gí nách vào mũi lão bảo: “Thịt thế này mà hôi như ngan như vịt à!”
Lão cãi: “Tôi bảo là bà nhỏ mồm kẻo con Ngà nó thịt tôi, chứ đâu mà bảo bà
hôi!” Mụ Điếc “Thế à thế à.”, rồi mụ thì thầm hỏi: “Cái con Ngà nó đang chửi gì
thế hả ông?” Lão không đáp, lão sấn sổ. Mụ liền lí nhí: “Ôi làng nước ơi, Hoán
già nó đang… nó đang… hiếp tôi!”…

Y nghe xong, rót
rượu, chắp tay mời lão, nói: “Đáng đời con Ngà. Nó chửi được bọn mình thì bọn
mình trị lại mẹ nó. Bố vừa rửa nhục cho đàn ông nước Nam!” Lão Hoán cười hầng
hậc: “Thấy tao cao thâm chưa?”, uống cạn, rồi lão vênh váo: “Người xưa bảo bất
độc cái gì gì mà phi hảo hán, mày nhỉ?!”

Chồng Ngà là
thằng du côn. Sau hôm vợ bỏ đi, tuyên bố gặp Ngà ở đâu là bẻ răng cắt lưỡi. Ngà
nghe kể thì cười khẩy, nhạt.

Ngà về bên này ở
được hai tuần.

Hôm lão Hoán đi
đám về, gặp thằng chồng Ngà đứng ở cổng nhà y nhòm sang nhà mụ Điếc, bộ dạng
rất khả nghi. Thấy lão liếc liếc mình, nó hỏi: “Ông lác à?” Lão vội cum cúp
lủi.

Về nhà, lão Hoán
thẩn thẩn. Chả hiểu nghĩ ngợi thế nào, rồi lão leo ống máng… Lên tới trần nhà
mụ Điếc, lão gọi rón rén: “Bà Điếc ơi!” Không có tiếng trả lời. Lão lại gọi:
“Ngà ơi!”

Cửa trần mở, là
Ngà.

Thấy Ngà, lão
Hoán lúng búng: “Tao vừa gặp chồng mày nó đang rình bên cổng nhà tao. Tao… tao…
định sang bảo mày trốn…” Ngà nghe, lẳng lặng. Ngà xuống nhà cầm cái chày giấu
sau đít, mở cửa đi ra…

Gặp chồng, Ngà
hất hàm: “Muốn gì?”

Cái thằng du côn
ấy thấy vợ thì ú a ú ớ; nghe vợ hỏi, đứng đực; rồi đột ngột nó quỳ thụp, nó
rống lên: “Em ơi, em là vàng của anh không có em đời anh chẳng bằng cái rắm
chó!…” Mụ Điếc lúc này cũng lăm xăm xách con dao phay từ trong nhà chạy ra.
Chồng Ngà đang lem lẻm: “Anh thề với em là anh còn lớ xớ với mấy con vớ vẩn
thì…” - thấy mụ Điếc ra, nó giằng luôn mụ vào, nó nói tiếp – “… có cả mẹ đây
làm chứng cho anh, thì… thì điện giật anh nổ, nổ… chết mẹ nó ộc máu!” Mụ Điếc
giãy nảy: “Thằng chó kia, mày rủa gì tao ộc máu?!” Ngà phì cười.

Lão Hoán nghe
lỏm trong nhà liền thì thầm với y: “Thề với mụ Điếc sướng mày nhỉ! Mai tao cũng
sang tao thề.”

Ngà về lại với
chồng.

Cũng sau buổi đó
lão Hoán hàng ngày qua lại với mụ Điếc, ăn ngủ rất hồn nhiên. Nhưng hễ thấy
bóng Ngà là lão lủi nhanh như lươn.

Hôm lão Hoán và
mụ Điếc đang ăn cơm, đúng lúc ấy vợ chồng Ngà sang, lão không kịp tránh. Chồng
Ngà tóm chịt lão Hoán bắt ngồi lại, nó bảo: “Ai khinh thằng này thì cứ bước
khỏi cửa!” Lão sợ lập cập, mặt xám ngoét.

Thằng chồng Ngà
lôi trong túi ra chai rượu và bọc lòng lợn bày lên mâm. Y đi ngang, nó thấy,
liền lôi vào cùng ngồi. Xong nó tuyên bố với cả nhà là vừa làm được vợ chửa.

Chồng Ngà rót
rượu ra mấy chén, bắt lão Hoán và mụ Điếc cụng riêng. Lúc nó cụng với lão Hoán
thì bảo: “Con kính cụng đại ca!” Trông như diễn tuồng. Ngà đang mang thai,
không uống rượu, thấy chồng với lão Hoán bá vai bá cổ thân mật, nguýt: “Cái lũ
đàn ông nhà này toàn đồ chập cheng!”

Lão Hoán chân
khẳng khiu, quần đùi rộng, lại nhàu như lò xo, lúc ngồi ăn chim thòi ra mâm.
Ngà trở đầu đũa gắp chim lão Hoán, bảo: “Tưởng miếng thịt!” Lão hoảng, bật nhỏm
dậy, cộc đầu vào thành máy khâu. Chồng Ngà đang kê chén rượu lên miệng, đổ oạch
ra cười sặc sụa, sùng sục ho. Mụ Điếc bảo: “Con đĩ kia sao mày vô duyên thế!”

Vợ chồng Ngà về
rồi, còn lão Hoán ngồi thủm lủm xó nhà ngắm mụ Điếc dọn bát đũa, mắt mày rất
tình tứ. Y bảo: “Bên này giờ tha hồ ấm cúng, nhỉ!” Lão gật, mắt hấp háy, giống
hệt người tử tế. Y lại bảo: “Cái mắt mụ Điếc khéo mà cũng giống con Ngà, bố cứ
ngồi hớ hênh, mụ lại trông nhầm thành cuộn chỉ rối, cho mẹ nó nhát kéo… Hoán có
mà thành Hoạn.” Mụ Điếc đang bê mâm, thấy y và lão Hoán nhăn nhăn nhở nhở cười
thì ve vẩy cười theo. Rồi mụ lẩm bẩm: “Hai thằng chó này chắc lại vừa nói gì
đểu.”