37 - NHÂN CÁCH LÊ LONG
ĐĨNH

Lê
Hoàn có tất cả mười hai người con trai, gồm mười một con ruột và một con nuôi.
Lê Long Đĩnh là con thứ năm của Lê Hoàn. Năm Ất Tị (1005), Lê Hoàn mất. Một
cuộc ác chiến để giành ngôi giữa các con của Lê Hoàn đã diễn ra. Cuối cùng, Lê
Long Đĩnh đã cướp được ngôi báu và làm vua gần năm năm (1005 -
1009).SáchĐại Việt sử lược (quyển 1) đã dành một đoạn khá
dài để viết về nhân cách của Lê Long Đĩnh. Chúng tôi xin giới thiệu lời dịch
đoạn viết này và xin nhường lời bàn cho độc giả:

“Vua
vốn tính hiếu sát. Có tội nhân phải tội chết, Vua bắt lấy cỏ tranh cuốn vào
người rồi đốt, hoặc giả có lần sai tên hề là Liêu Thủ Tâm, lấy con dao thật
cùn, xả vào người tội nhân cho chết dần, làm như thế, tội nhân phải kêu la thảm
thiết đến vài ngày. Liêu Thủ Tâm thấy vậy thì bỡn cợt rằng:

-
Mày không quen chịu chết à!

Nhà
vua thấy thế cũng cười to lên, lấy làm thích thú lắm. Mỗi khi đi đánh trận, họ
bắt được tù binh là Nhà vua lại sai áp giải họ đến bờ sông. Khi nước thủy triều
xuống thì sai làm cái lồng, đặt sẵn dưới nước cạn và nhốt tù binh vào đó để đến
khi nước triều lên thì tù binh sẽ bị chết chìm dưới nước. Lại cũng có khi (Nhà
vua) bắt tù binh phải trèo lên cây cao rồi sai người chặt cây (cho ngã xuống mà
chết). Có lần Nhà vua đi chơi ở khúc sông có lắm thuồng luồng, bèn sai trói tù
binh vào mạn thuyền, chạy qua chạy lại, lấy họ làm mồi cho thuồng luồng.

(Trong
cung), phàm những vật đem về nhà bếp, Nhà vua đều tự tay cắt tiết rồi sau mới
giao cho đầu bếp làm. Có lần, Nhà vua kê mía lên đầu bậc tu hành khả kính là
Tăng Thống Quách Ngang để róc mà ăn. Vua giả vờ lỡ tay, khiến dao phập vào đầu
nhà sư Quách Ngang, máu chảy ra lênh láng. Vua thấy vậy thì cười ầm lên.

Có
đêm, Nhà vua sai làm thịt mèo để đãi. Các quan ăn xong, ai nấy nôn thốc nôn
tháo cả ra. Khi các quan có việc phải vào và tâu trình các việc thì Nhà vua lại
sai những tên hề ra nói leo, khỏa lấp hết mọi lời của quan.

Có
lần, kẻ giữ cung làm món chả, Nhà vua cũng cùng với mọi người chạy đến tranh
ăn. Bấy giờ, các bậc vương giả chống đối đều bị Nhà vua dẹp yên hết cả”.

…
“Vua đi đánh các châu Đô Lương và Cử Long (nay thuộc tỉnh Thanh Hóa), bắt được
người Man cùng với khoảng vài trăm con ngựa. Vua sai lấy gậy đánh bọn người Man
bị bắt. Vì bị đánh quá đau, họ kêu la ầm ĩ, lỡ xúc phạm tới tên húy của Đại
Hành (tức Lê Hoàn, thân sinh của Vua), thì Vua lại thích chí cười ồ lên và lại
sai đánh nữa. Mỗi lần bị đánh là mỗi lần họ lại xúc phạm đến tên húy của Đại
Hành, nhưng Nhà vua lại lấy đó làm vui. Đi đánh Ái Châu (tức vùng Thanh Hóa
ngày nay), bắt được người của châu này, Vua sai làm cái rọ, nhốt họ vào đó rồi
cười”.

…
“Mùa đông, tháng 10 (năm Kỉ Dậu, 1009), ngày Tân Hợi, Vua băng ở tẩm điện, gọi
là Ngọa Triều (Hàng Ðế) bởi vì Nhà vua có bệnh trĩ, mỗi khi ra chầu triều đều
phải nằm”.

38 - LÊ LONG ĐĨNH GẶP MAY

Sau
một thời gian chém giết người ruột thịt chẳng chút ghê tay, Lê Long Đĩnh đã chiếm
được ngôi vua. Cuộc chém giết khủng khiếp này chẳng những người trong nước đều
biết mà cả nhà Tống bên Trung Quốc cũng hay. Bọn quan lại ở vùng biên ải
phíaNamcủa Trung Quốc đã dâng thư về triều, thúc giục vua Tống
nhanh chóng lợi dụng cơ hội thuận tiện này để xuất quân sang đánh chiếm nước
ta, nhưng vua Tống đã không chấp thuận. SáchĐại Việt sử kí toàn
thư(bản kỉ, quyển 1, tờ 27-b và tờ 28-b) chép chuyện này như sau:

“Mùa
hạ, tháng sáu (năm Bính Ngọ, 1006) quan Tri Châu của Quảng Châu (Trung Quốc) là
Lăng Sách dâng thư về triều Tống, nói rằng:

-
Nay, Giao Chỉ (chỉ nước ta) đang có loạn, vậy xin cho thần cùng với quan giữ
chức Duyên biên An phủ sứ là Thiệu Việp được bàn tính kế sách để dâng lên. Bọn
thần dựa theo lời của Hoàng Khánh Tập, kẻ cầm đầu hơn ngàn người ở Giao Chỉ đã
theo về và nay được quan ở Liêm Châu (thuộc Trung Quốc) dẫn đến, nói rằng: các
con của Nam Bình Vương (chỉ tước vị của Lê Hoàn) mỗi người đặt trại sách phân
tán một nơi, quan lại thì lìa tan, nhân dân thì lo sợ, vậy, xin đem quân đến
đánh dẹp. Bọn (Hoàng) Khánh Tập sẽ làm tiên phong, xin được hẹn ngày đánh chiếm
lấy (nước ta). Nếu triều đình ưng chuẩn lời thỉnh cầu này thì xin lấy quân đang
đóng tại các đồn ở những châu thuộc QuảngNam(tức vùng Quảng Đông và
Quảng Tây của Trung Quốc ngày nay) và xin thêm năm ngàn quân ở Kinh Hồ (Trung
Quốc) để thủy bộ cùng tiến, nhất định sẽ bình định được ngay.

Vua
Tống nói:

-
Họ Lê thường sai con sang chầu, góc biển ấy vẫn được yên, chưa từng bất trung,
bất thuận. Nay nghe tin Lê Hoàn mới mất, chưa có lễ thăm viếng mà đã vội đem
quân đánh kẻ đang có tang, đó chẳng phải là việc làm của đấng vương giả.

Nói
rồi (vua Tống) xuống chiếu cho bọn (Lăng) Sách tiếp tục vỗ về, cốt sao cho mọi
sự được yên lặng. Sau, (vua Tống) lại sai bọn Thiệu Việp đem thư sang bày tỏ uy
đức của Thiên Triều, bảo không nên giết hại lẫn nhau nữa. Nếu anh em cứ giành
nhau, không định rõ ngôi thứ thì quân của Thiên Triều sẽ sang hỏi tội, họ Lê
nhất định chẳng còn ai sống sót. Vua Lê Long Đĩnh sợ, bèn xin cho em sang nạp
cống”.

Lời bàn:Bấy
giờ, Lê Long Đĩnh đồng thời đứng trước ba đại hoạ. Một là anh em ruột thịt vẫn
chưa chịu ngừng chém giết lẫn nhau, ngôi vua chưa có gì đáng gọi là chắc. Hai
là bọn Hoàng Khánh Tập đã cam lòng đi từ chỗ chống Nhà vua đến chỗ phản bội đất
nước, khiến cho vận mệnh quốc gia đứng trước thử thách thật cam go. Ba là quan
biên ải của nhà Tống vốn sẵn dã tâm xâm lược, đến đây lại biết rõ nội tình
triều Lê rối ren, ra sức xúi giục triều đình đem quân sang thôn tính. Ba đại
họa ấy, đủ để triều đình Lê Long Đĩnh có nguy cơ bị tan rã, xã tắc cũng nhất
định sẽ lâm nguy. May thay, vua nhà Tống đã không dám xuất quân. Vua nhà Tống
bỗng dưng từ tâm hẳn ra chăng? Một lần bị Lê Hoàn đánh cho đại bại, đủ để vua
Tống nghìn lần đắn đo khi toan tính đánh báo thù đó thôi.