06. Cải lạc loài... (Phần 1)
Bà già ngồi im lìm sau những đống cải khô, cái
miệng thèm nhai trầu mà chẳng còn răng cũng im lìm, hai hốc mắt thầm lặng nhìn
con đường phía trước mặt. Bà ngồi chờ chiếc xe tải cuối cùng, chất đống cải khô
lên thùng để về làng. Từ đầu làng, bà sẽ đi bộ về nhà. Nhà bà chót vót trên
đỉnh núi. Nơi ấy mỗi năm lại một mùa hoa cải. Rực rỡ.
Bà chờ hoa cải rụng, những chiếc hạt nằm căng mọng trong
những chiếc quả giống như những lưỡi kiếm nhỏ đang muốn căng mình. Bà đi cắt,
rồi phơi, khi những cành cải thơm ngái thì bà gom về, tết thành từng bó. Bà cất
chúng trong căn nhà bé xíu được dựng bằng gỗ tùng vàng. Suốt cả mùa hè, bà ngồi
nhìn đống cải khô vàng, bà ngủ trong lòng hương thơm nhẹ khiết của chúng. Rồi
đến mùa đông, bà rời xa nó, bà đem chúng xuống chợ huyện, gửi bán cho người ta.
Những chiếc hạt bé xinh sẽ được dịp bung ra, những lưỡi kiếm cũng vụn ra. Và
hạt cải nảy mầm. Hoa cải của bà vàng tràn từ lưng chừng trời xuống mãi dưới
bình nguyên, nơi những đứa trẻ mải mê đem tình yêu hoa vàng vào những câu thơ
nhiều đến mức chưa bao giờ biết chán. Hoa cải như biểu tượng của thị trấn,
người ta lần tìm đến nó cho mỗi năm một tháng ba. Bà tên Vịn, còn tôi gọi là bà
nội. Bà nội không sống với ai, bà không thương nổi bố tôi, cũng chẳng cưu mang
tôi. Nhưng mỗi khi cần lẩn trốn cuộc sống của mình, tôi về đây, sống với bà,
với hương cải vàng, thơm miệt mài.
Tôi về nhà đúng bữa tan sương, đường về nhà cong như một nét
phác thảo, hai bên là những tàng cây chó đẻ nở hoa tơi bời, những bông chín
rụng bay tràn với gió, lẫn cả vào tóc, cắn nhẹ lên cổ áo. Thị trấn thay đổi
nhiều, đường vào nhà bà nội bê tông nhựa đường cũng xấn xổ vào cả, chỉ mỗi bà
nội là vẫn thế. Bà nhìn cái ba lô lấm tèm lem của tôi, nói lều phều, cái giọng
toàn lợi và lưỡi: Tao mệt mày quá, mày lại lọ mọ về đây làm cái gì thế? Tao
không có cơm có gạo cho mày đâu. Có khi nào mày mang được cái thân hình thơm
tho tử tế về không hả? Đi ngay, đi ngay. Nói xong câu đó thì nước dãi bà đã
nhểu ra, rồi kéo thằng cháu mất nết lết quết quần áo bẩn thỉu ngồi xuống, lấy
cái nón quạt lẹt phẹt chả thấy gió chỉ thấy vướng và tay bà gầy nhẳng như cánh
cò đói. Tổ sư bố chúng nó, nó lại hành con phỏng? Mệt bà quá, lần nào cũng hỏi,
về ở với bà không được à? Thế thì tổ sư bố nhà mày, về được bao nhiêu hôm? Về
khi nào bà đuổi thì đi. Thế thì mày đi ngay cho khuất mắt, bố tiên nhân ranh
con. Mày làm sao mà đầu cắt trọc lóc thế hả? Cháu bị nấm tóc. Thế ai bắt mày để
râu dài thế kia? Đứa con gái cháu yêu. Lại bị nó bỏ nó đi lấy chồng mất chứ gì?
Giống hệt thằng bố mày... Thôi bà, bà để cho cháu yên, bà bán hết đống cành cải
rồi à? Thế tao để làm thuốc chữa ghẻ chắc? Bà này, đã bảo để lại cho cháu một
ít mà, nói bao nhiêu lần rồi, bực mình quá. Tổ sư bố ranh con, tao phải treo
trên chái nhà ấy, không chuột nó cắn cho nhừ tử, ở đó mà bực mình. Thế dạo này
có gặp lại con bé không? Bà hỏi con bé nào? Còn con bé nào nữa? Con bé đẹp
người dẫn về đây rồi, hồi đó tao cứ tưởng là cưới nhau. Bà nói làm tôi khựng
lại. Bà hỏi làm gì thế, nhiều chuyện quá. Lúc nào cũng là cái chuyện đó, mệt
quá rồi. Bà ậm ừ, con bé đó xinh thật là xinh, mà sao... Mà sao tôi không giữ
được em chứ gì? Ờ, ngày em về đây với tôi, gần như bà trẻ ra vài chục tuổi. Bà
tíu tít lấy nước cho em rửa chân, bà nấu nước hoa cải cho em tắm, bà múc từng
gáo nước ấm dội lên mái tóc em. Đêm ngủ trên giường bà nằm giữa, không cho tôi
chạm vào người em. Với bà, em hoàn toàn trong sáng và tinh khiết. Nhưng chúng
tôi có yêu nhau không nhỉ?...
Tôi nấu cành cải vàng, trộn vào cùng mùi lá bưởi và loài lá
hong khô bà không cho gọi tên. Một nồi nước vàng hượm. Ngoài sân, trên cầu rửa,
bà vẫn để chiếc chảo vạc lớn, dưới đáy có cái van nút bằng cuộn giấy nilon. Tôi
gọi, bà ra tắm đi, trưa nắng tắm cho khỏi cảm. Bà ra đây cháu cọ lưng cho rồi
tí nữa còn cọ lưng cho cháu chứ. Bà lụm cụm ngồi dậy, sống áo dềnh dang, tao
chẳng biết còn sống bao nhiêu năm để mày về cọ lưng nữa. Lưng tao toàn xương
ống, xương sườn, mày cọ nhẹ thôi chứ ông hộ pháp. Tắm xong bà thay bộ quần áo
mới, trông hồng hào hơn. Bà đừng có mà bỏ trốn, phải cọ lưng cho cháu đấy. Để
tao đi lấy nắm mùi khô, lưng mày vẫn còn mọc mụn phỏng? Hết rồi, cháu đi
massage bọn tiếp viên rỗi việc nó nặn hết mụn rồi. Nó đấm bóp có bằng bà đấm
cho mày không? Đàn ông con trai chúng mày toàn mất tiền nhảm nhí, vào những chỗ
chẳng ra gì. Thế tí nữa bà massage cho cháu nhé? Bà bóp bằng cái dầu cây gì ấy,
cây óc chó à, thơm ơi là thơm. Bà cười, thôi, tao mệt lắm, không đủ sức làm
tiếp viên cho mày nữa đâu...
Trời mùa đông chiều xuống nhanh. Đêm đến trời giá và gió phả
về từ những đỉnh núi, xuyên qua những ván gỗ. Nhưng căn nhà ấm sực mùi dầu
thơm. Bà nằm trong lòng tôi, cọt kẹt trở mình không biết bao lần. Bà này, cháu
ru bà ngủ nhé? Bà than, tao thèm miếng trầu quá. Nhưng mà bà làm gì còn răng mà
nhai. Mày giã cho bà một cối, bà ngậm lấy cái hơi cho nó đỡ thèm. Mệt bà quá,
rồi bà lại nhểu cốt trầu ra ngực cháu ý. Sư bố ranh con, cái mồm đầy cốt trầu
này ngày xưa nhai cơm mớm cho mày đấy. Nhưng mà bây giờ cháu chỉ thích những
đứa con gái có răng trắng đều, miệng thơm như cơm nếp nương. Nói thật đi, mày
yêu bao nhiêu đứa con gái, mày ngủ với chúng nó bao nhiêu lần? Bà hứa là không
đụng đến cái roi trên gác bếp nhé? Mày cứ kể đi, bà già rồi, bà không có hứa
hẹn gì hết. Bà ngậm miếng trầu trong miệng, nhai chọt choẹt. Cháu yêu tám đứa,
ngủ chín mươi chín lần rồi. Đứa nào ngủ nhiều nhất? Cháu quên rồi. Bọn nó đều
xinh mà bà. Nhưng chuyện ngủ nghê nhiều khi nhạt nhẽo. Mày nằm đấy để tao đi
thắp cái bóng đèn, đốt cái bếp lên, trời lạnh quá. Bà định làm cái gì đấy? Cháu
đã nói là bà không được đụng đến cái roi mà. Bà vẫn đi thổi lửa bếp. Rồi bà rút
cái roi xuống, hình như là hai chục năm rồi, từ năm tôi lên bảy bà đã có nó,
mỗi năm bà sẽ có dịp sử dụng một lần, khi thì là tôi, khi thì bố tôi. Mày lột
quần ra, nằm xấp mông xuống. Cháu nói thật mà bà đánh cháu à? Thế lần sau cháu
nói dối đấy. Bà quất thật, đau thật. Tôi vừa cố ghìm tiếng xuýt xoa vừa bảo,
tay bà già quá, bây giờ đánh cháu chẳng đau gì. Bà quất tiếp một nhát roi nữa.
Bà, sao bà đánh cháu chứ? Yêu nhau thì ngủ với nhau, có làm gì xấu đâu? Thế
cộng bao nhiêu lần đi massage? Cháu làm sao mà nhớ được, nhậu xỉn đi massage,
xong việc thấy dễ chịu thôi. Quất cho mày thêm roi nữa. Bao nhiêu năm rồi vẫn
như con chó hoang. Mày có nhớ mặt đứa nào không? Nhiều quá mà, làm sao nhớ, sao
bà cứ hỏi làm gì, rồi lại đánh cháu. Mai cháu không đi được là tại bà đấy. Lỡ
cháu ị đùn như ngày xưa thì bà phải đi đổ bô đấy. Đánh cho chết cái tật giống
thằng bố mày. Hư hỏng ăn chơi rồi về già ngồi như một khúc gỗ mục. Lần nào đánh
cháu xong lại so với bố cháu. Thôi, không cho bà đánh nữa, đánh rồi mất công so
sánh... Thế thằng bố mày đâu, cả năm không thò mặt lên đây để tao trị tội hả?
Bố tôi ở đâu? Bố tôi ở cái xứ nào tôi cũng chẳng nhớ, chỉ
nghe qua điện thoại giọng nói khào khào như cơn mưa ban trưa. Ông bảo, giờ ông
yếu quá, chân bị loãng xương rồi, đâu có làm được gì nhiều, ngồi nhà nhìn đám
con đi làm ăn rồi tối lại xem ti vi. Thằng em con bà mẹ dì có bữa đi lơ xe tôi
gặp chân cầu Long Biên, bảo anh có ghé thăm ông già không, giờ ông ấy nằm nhà,
đâu có đi được đâu, đụng vào người chỗ nào đau chỗ đó, loãng xương mà, nửa đêm
kêu ời ời thấy gớm. Tôi thoái thác nó, nói chừng nào thu xếp rồi ghé chơi với
ông già, giờ công việc tòa soạn bận bời bời, đâu dứt ra được. Nó nói, anh làm
cái giống gì? Tôi nói, thì đi viết bài, viết phóng sự điều tra mát xa mát gần.
Nó cười hăng hắc, ông nói láo ăn tiền, đụng đến niêu cơm của tôi tôi đánh mất
hàng tiền đạo. Tôi cũng cười, bắt chước gần giống cái giọng hăng hắc, ờ, mày
thì ngon quá, kiếm mỗi ngày vài triệu không? Nó nói đủ tiêu, cũng mua được cho
ông già mỗi tuần một lon sữa canxi. Tôi thấy mình cũng hơi tệ, dúi nó mấy trăm,
tuần này tao mua sữa can xi nhé. Nó lại cười, mẹ đời, nhỏ tới giờ mới thấy ông
anh mua quà cho ông già. Nhưng mà cũng cảm ơn. Tôi biết, ông ấy đối với anh
cũng chả ra cái mẹ gì. Rồi nhận được cái hộp canxi sữa thằng em lơ xe đưa, chắc
nó cũng nói của tôi mua, ông già gọi điện, khiến tôi giật mình đánh thót. Có
một câu duy nhất ông nói tôi thấy đáng nghe, rằng ông bảo ông bất hiếu quá, nên
giờ tôi phải chăm sóc bà.
Nhưng tôi làm sao chăm sóc được bà. Ngày tôi kiếm được món
tiền từ mấy đứa đại gia doanh nghiệp chíp hôi, cứu chúng nó khỏi cảnh tù tội,
mua được cái nhà chung cư giá hơn năm trăm triệu, tôi gần như cưỡng chế bà
xuống thành phố, lôi xềnh xệch bà cùng nắm cải vàng. Vậy mà bà cự tuyệt, được
ba hôm hưởng gió lầu cao thành phố rồi bỏ ra vườn hoa ngồi chơi với đám bán
hàng rong, tối mịt chưa chịu về. Rồi bà đi bà nói với người ta, có thằng cháu
làm nhà báo, nhưng mà hư hỏng quá, chán nhà không muốn ở, đi chơi cho nó xấu
mặt. Tôi ra vườn hoa, lại một lần cưỡng ép về. Bà than, trời ơi, nhà mày cái tủ
kem nó cứ kêu ì èo ghê quá, như chứa ma gà ma xó. Bà tôi gọi tủ lạnh là tủ kem,
cái điều hoà nhiệt độ là cái máy mùa rét, gọi ông già hàng xóm mê phim chưởng
là con ngáo ộp, gọi bà bán vé số tô son đậm là Hắc tinh tinh, bà gọi những cô
gái lượn qua nhà tôi mỗi buổi trưa khi bà sang hàng xóm hóng chuyện hầu bóng là
Bạch cốt tinh. Bà dằn tôi ra giường, lấy cái quạt giấy đập phì phẹt vào mông,
mày ngu lắm, mấy con Bạch cốt tinh nó hút hết cả máu cả tuỷ của mày. Tôi bảo,
bà đừng có lo, cháu quá già để ngây thơ với mấy vụ đó. Bà bảo, đàn ông khôn
đông khôn tây rồi chết dưới váy đàn bà. Chết đúng những vùng nhạy cảm đó cũng được
bà ạ. Tiên sư bố ranh con, nói mãi không chịu nghe, rồi tao lên gặp lãnh đạo cơ
quan, bảo người ta tống cổ mày ra đường. Cháu thất nghiệp bà nuôi cháu được
không? Ngày xưa mày chưa biết thế nào là bú mớm tao còn nuôi mày lớn tướng.
Ngày xưa là ngày xưa thôi bà ơi...
... Đêm càng về sáng sương rơi càng nặng. Những phên lá đao
trên mái già cũ quá, lộ cả những vùng sao trời, sương rớt vào má, vào trán,
thấy da xon xót và lạnh như kem. Tôi bảo bà, bố cháu vẫn sống tốt, còn mẹ cháu
thì cháu chịu đấy, bà đánh cháu trăm roi cháu cũng chịu. Ờ, tao cũng chả biết
con mẹ mày đi đâu. Đàn bà nhiều khi cứ oái oăm thế, trong đục đời mình không tự
quyết lấy, mà dựa vịn vào những thằng đàn ông chả ra chó gì, như cái thằng bố
mày. Thế còn bà thì sao? Ngày xưa ông nội có ra gì không mà giờ bà sống một
mình? Ông nội mày đẹp trai nhất cái vùng này. Bà yêu ông nội mày từ lúc bà mới
mười tuổi. Mỗi lần ông đi qua nhà, bà đều tìm cách để được nhìn thấy ông gần
nhất. Bà thường gài hoa lên tóc. Ông cười, hay xoa đầu. Thế mà mấy năm sau ông
nội không xoa đầu nữa. Mà thành ra có thằng bố mày. Rồi ông ấy đi buôn nứa xuôi
bè, người ta đồn thác sóng mạnh quá mà mất xác. Tao thì tao chả tin, có khi ông
ấy đang sống trên cái bãi bờ nào dọc cái con sông Cầu này, chứ ông ấy làm sao
mà chết. Thế bà có đi tìm bao giờ không? Có đi mà chẳng thấy nổi một cái tăm
cá. Có khi ông lấy vợ khác, đẻ ra cả mấy cái làng dưới hạ lưu cũng nên. Bà chép
miệng, nước bọt nhễu nhão, ờ thì cũng làm sao mà biết, đời người ta có khúc như
sông, cũng chả trách ông mày. Bà chả tin mà vẫn còn thắp hương cúng là sao? Thì
cúng thần linh sông suối, cùng cho nó an cái tâm mình. Bà ngồi bếp, tuổi già
ngủ chả mấy nả, miệng vẫn còn tiếc rẻ miếng bã trầu tươi. Toàn, mày dập thêm
cho bà một cối nữa, đời bà là đời cái bã trầu, nhìn ngoài thì tươi roi rói mà
trong xơ xác như lúa sau bão. Thế có khi nào bà nằm mơ thấy ông về không? Tao
thức đêm bao nhiêu năm rồi, chả mơ mộng gì, thế mới tin là ông ấy còn sống. À,
hôm trước có người nói ông nội mày sống dưới Ba La Tắc Cun, nhà lão ấy sống
bằng cám ngô, ăn bằng cháo ngô, uống bằng rượu ngô, vợ đẻ một bầy con, con sinh
thành bầy cháu như những bầy lợn nái, nghe phát tởm. Tao nghe, tặc lưỡi cười,
chân tao nhức quá rồi, chả đủ sức đi tìm lão ấy nữa. Mà giờ thì cũng mấy chục
năm, xa nhau dài như một kiếp khác, gặp nhau rồi lại thấy mình vớ vẩn, cũng chả
thiết. Chi bằng cứ để trời nó tính cho đời mình. Đời tao cũng chả còn thiếu gì,
biết mọi sự, sướng khổ cũng đủ rồi. Thế bà có muốn cháu thử đi tìm không? Thôi,
mày rảnh rỗi thì lo kiếm vợ nó đẻ con cho. Cứ kiếm đứa nào nó chịu lấy mày là
được. Xinh không mài ra mà ăn. Không có việc thì đem nó về đây, đất đai của bà
không thiếu. Bà đúng là bà già nhà quê lẩn thẩn. Bọn con gái nó chịu chui về
cái xứ khỉ này nó ở với bà chắc. Trên đời này chỉ có bà khoái chí với cái miệt
chó đá này thôi. Cháu không hiểu được. Bà tức quá, móm mém khóc, cầm roi quật
tiếp vào chân tôi. Mày biến đi, thằng chó con, đời bà khốn khổ khốn nạn ở cái
xứ này rồi, bà không đi được. Mày bị bả thành phố nó lây nhiễm, mày hư hỏng,
sống như con chó dại, đời người không ra sao. Không vợ không con, đời nhìn như
lá vàng. Tôi cười, ôm chặt lấy bà, nhấc bổng bà lên. Bà khóc làm gì, để cháu bế
cháu ru bà ngủ nhé. À ơi, gió đưa cây cải về trời. Rau răm ở lại chịu đời đắng
cay... Bà nhẹ tọp, nước mắt cạn, bà khóc mà như sương thu. Mày ru trả nợ bà
ngày xưa đây, ôi, thằng chó con, mày không sống cho tử tế tao chết chắc cũng
không nhắm được mắt...
Thực ra thì mẹ tôi không phải không về thăm, nhưng ngày đó
tôi ghét mẹ, tôi là đứa cực đoan bướng bỉnh và thiếu kiên nhẫn, sống vội vàng.
Mẹ tôi về, mang những thứ quà rách rưới nhặt được từ đâu đó, mà về sau tôi mới
biết là bà phải năn nỉ những đứa con của chồng để chúng không bán cho đồng nát
và mang về cho tôi. Tôi mang những món quà xấu đến dị người và thum thủm mùi
nước cống đó buộc vào con bù nhìn coi vườn cải. Mẹ tôi nhìn, khóc rưng rức,
Toàn, mẹ xin lỗi con. Tôi cười, mười tuổi tôi đã học được cách cười khẩy của
bà, những thứ rác rưởi này làm bù nhìn coi cải là tốt quá rồi. Bà đi đi, đừng
bao giờ mang những thứ thiu thối này về. Đời tôi sẽ không cần bà đâu. Tôi sẽ
sống để bà chống mắt lên mà nhìn... Về sau, tôi thấy mình ác, mà cũng không
biết mẹ tôi đã chuyển đến xứ nào, sống chết ra sao mà tạ lỗi. Ngày tôi vào đại
học, bà tôi có cho địa chỉ của mẹ dưới thành phố. Nhà mẹ ngay dưới bãi sông,
ông chồng làm nghề thịt lợn, còn mẹ quanh năm có phản thịt bán ở chợ Quán
Triều, tay liên tục cầm cái quạt có buộc túm rẻ đuổi ruồi. Bà kể, có lần người
làng đi chợ dưới đó, thấy mẹ cầm con dao chọc tiết lợn chạy phăm phăm trên các
sạp hàng đuổi theo một đứa ăn cắp dám ăn trộm quả tim. Vừa chạy mẹ vừa cho cả
phường ăn cắp hưởng một bữa “tiết canh” thịnh soạn. Bà dặn, mày đi ô tô, về tới
Quán Triều chắc chỉ mất mười mấy đồng thôi, (bà tôi luôn quy mọi loại tiền ra
thành từng đồng, dù đó có là mấy triệu mấy tỷ) rồi mày xuống đó, hỏi bà Diên
bán thịt lợn. Lâu quá tao cũng chả nhớ là mẹ mày có còn đó hay không, nhưng
chắc là vẫn còn thôi, đi đâu được nữa, bìu díu con cái thế. Tôi nghe lời bà,
cũng tính sẽ kiếm chác ít tiền của mẹ để đi học, đỡ tiền bà phải gửi hàng
tháng. Tôi tìm tung cả cái chợ Quán Triều, tìm dọc cả cái bờ sông Cầu mùi thum
thủm, nhìn xuống con sông đục ngầu bọt giấy mà không thấy mẹ đâu. Tôi hỏi bà
bán cau đầu chợ, bà có biết bà Diên bán thịt không? Bà bán cau nhìn tôi, có
biết, bà Diên bán thịt cho khách, bán tiết canh cho chồng, chửi con chồng như
hát hay chứ gì. Tôi bảo, cháu không biết, nhưng bà ấy là mẹ cháu. Bà bán cau
trợn mắt, mày đẹp trai quá mà bà ấy như con nặc nô, mẹ con là ra cái làm sao?
Tôi cười, tại bố cháu đẹp trai. Mà mẹ cháu còn ở đây không? Bà bán cau vẫy tôi
ngồi cạnh, nói thì thầm, mắt liếc xung quanh. Bà bảo, ngày trước nhà mẹ tôi ở
ngay mép sông, chồng mẹ muốn ở mép sông để đêm thả vó và làm lòng lợn cũng
tiện. Ông ta bảo, lòng lợn làm nước sông Cầu, luộc cũng bằng nước sông Cầu ăn
ngọt và giòn, đĩa lòng vật đổ mấy cút rượu, sủi bong bóng mũi mấy ông lực điền.
Chả biết ra sao nhưng đúng là hàng lòng lợn của mẹ luôn đông khách. Vậy mà sau
một cơn bão, chỉ trong một đêm, cái nhà của mẹ đã im lìm ở một khúc đáy sông
nào đó. Còn mẹ cũng đã im lìm ở một nơi nào đó, không còn dấu vết, không văng
vẳng lại cái chợ này lấy một dư âm. Nhưng cũng như bà tôi, tôi chẳng tin là mẹ
đã chết...
Khi bắt đầu về toà soạn báo, tôi đã tìm mọi cách để đến được
gần sự thật về mẹ. Cuộc đời mẹ thực ra cũng khốn nạn nhiều, một phần của sự
khốn nạn đó là có một thằng con mất dạy, chửi mẹ như hát hay, như hắt a xít vào
nơi chốn sinh ra mình. Trong những chuyến đi của mình, tôi hay tin vào những
cảm giác và lần nào tôi cũng thấy cảm giác của mình sai. Tôi đã đi hết con sông
Cầu, đi khắp các triền sông, ở đó có biết bao nhiêu người đàn bà, mỗi người là
một phận đời không giống nhau, nhưng sao vẫn giống mẹ tôi cái vóc dáng lam lũ.
Trong những chuyến đi gần như vô vọng tôi đã tập dần cho mình tính kiên nhẫn.
Tôi đã tự tay chôn mất dấu gốc tích của mình mà đến mãi bây giờ, khi viết ra
những dòng này, tôi mới dám thừa nhận. Có thể mẹ đã không còn như tôi hy vọng.
Mẹ đã lẫn vào cỏ cây ở một nơi nào đó, mẹ đã đi đâu đó với biển cả. Mẹ bận rộn,
mẹ có nhiều tật xấu nhưng mẹ đã đẻ ra tôi, đứa con lạc loài như cỏ dại, bản
năng như cỏ dại.

