Chương 47

Kẻ ăn mày ở nhà thờ Saint-Eustache

Artagnan đã tính toán
việc mình làm khi anh không đến ngay Hoàng cung. Anh đã để cho Comminger đến đó
trước anh và do đó trình với tể tướng những công việc phi thường mà hắn ta,
D’Artagnan và bạn anh đã làm trong buổi sáng, hôm nay cho phe phái của hoàng
hậu.

Cho nên Mazarin đã đón
tiếp hai anh một cách nồng hậu, hết lời khen ngợi các anh và tuyên bố rằng mỗi
anh đã tiến quá nửa con đường mà các anh ao ước, nghĩa là cấp đại úy của
D’Artagnan và tước vị Nam tước của Porthos.

D’Artagnan có lẽ thích
tiền bạc hơn là tất cả những thứ đó vì anh biết rằng Mazarin hứa hẹn thì dễ
dàng nhưng giữ lời thì khó lắm. Cho nên anh coi những lời hứa của giáo chủ như
những món ăn vô bổ, song anh tỏ ra không kém hài lòng trước mặt Porthos để bạn
khỏi nản lòng.

Trong khi hai người bạn
đang ở chỗ tể tướng thì hoàng hậu cho gọi ông ta. Giáo chủ nghĩ rằng đây là một
dịp tăng thêm nhiệt tình của hai kẻ bảo vệ mình bằng cách để chính hoàng hậu
ban lời cảm ơn với họ; ông ra hiệu cho họ đi theo mình. D’Artagnan và Porthos
chỉ cho ông xem phần quần áo bụi bậm và rách tả tơi của họ, nhưng giáo chủ lắc
đầu và nói:

- Những bộ quần áo này
còn giá trị hơn quần áo của phần lớn các cận thần mà các ông sẽ trông thấy ở
chỗ hoàng hậu, vì đây là những quần áo chiến trận.

D’Artagnan và Porthos
tuân lệnh.

Cung đình của Anne
D’Autriche đông đúc và ồn ào vui vẻ, vì xét cho cùng, sau khi giành một chiến
thắng với Tây Ban Nha, người ta vừa mới giành một chiến thắng với dân chúng.
Broussel đã bị đưa ra khõi Paris mà không có chống cự và giờ này chắc đang nằm
trong nhà tù Saint-Germain; và Blancmensnil cũng bị bắt đồng thời với Broussel
nhưng êm ru, không khó khăn gì và đã bị nhốt vào lâu dài Vincennes.

Comminger đứng bên cạnh
hoàng hậu, bà hỏi hắn ta về những chi tiết của cuộc chinh phạt. Mọi người đang
nghe Comminger kể chuyện, thì hắn chợt nom thấy ở cửa giáo chủ bước vào, theo
sau là D’Artagnan và Porthos.

- A! Thưa Lệnh bà, -
Comminger vừa nói vừa chạy đến D’Artagnan, - đây là một người có thể trình với
Lệnh bà hay hơn tôi, vì đó là cứu tinh của tôi. Không có ông ta, chắc hẳn lúc
này tôi đang mắc vào những tấm lưới ở Saint-Clou vì tôi chỉ còn cách là nhảy
xuống sông mà thôi. Nói đi, D’Artagnan nói đi.

Từ khi là trung úy ngự
lâm quân đến giờ, D’Artagnan đứng ở cùng phòng với hoàng hậu kể có đến trăm
bận, nhưng chẳng bao giờ bà ta nói năng với anh cả.

- Thế nào, ông? - Hoàng
hậu nói, - Sau khi đã làm một việc như vậy để phụng sự tôi mà ông lại im lặng
ư?

- Thưa Lệnh bà, -
D’Artagnan đáp, - tôi chẳng có gì để nói, nếu không phải tính mạng của tôi là
để phụng sự Hoàng thượng, và tôi chỉ lấy làm sung sướng ngày nào tôi hy sinh nó
vì Người.

- Tôi biết điều đó ông
ạ, - Hoàng hậu nói, -Tôi biết điều, đó và từ lâu rồi. Cho nên tôi rất sung
sướng được ban cho ông cái dấu hiệu công khai của niềm quý trọng và lòng biết
ơn của tôi.

- Xin phép Lệnh bà, -
D’Artagnan nói, - cho tôi được san sẻ một phần ân huệ đó cho người bạn của tôi
là cựu ngự lâm quân thuộc đại đội Ngài de Treville cũng giống như tôi (anh nhấn
mạnh vào những tiếng đó), và đã lập nhiều kỳ tích, - Anh nói thêm.

- Tên ông là gì? -
Hoàng hậu hỏi.

- Trong ngự lâm quân, -
D’Artagnan đáp - Ông ấy được gọi là Porthos, (hoàng hậu rùng mình) nhưng tên
thật của ông là hiệp sĩ Du Vallon.

- De Bracieux de
Pierrefonds, - Porthos nói thêm.

- Những tên ấy quá dài
tôi không nhớ hết được, và tôi chỉ muốn nhớ đến cái tên đầu tiên, - hoàng hậu
nói một cách duyên dáng.

Porthos thi lễ,
D’Artagnan lùi hai bước lại đằng sau. Lúc ấy người ta báo có ông chủ giáo đến.

Một tiếng kêu kinh ngạc
nổi lên trong cuộc hội họp cung đình.

Dù rằng ông chủ giáo
vừa mới truyền giảng ngay buổi sáng nay, người ta biết rõ ông nghiêng hẳn về
phía La Fronde. Và Mazarin khi yêu cầu với vị Tổng giám mục Paris để cháu ông
truyền giảng, hiển nhiên là đã có ý đồ thí cho ông de Retz(1) một trong những
đường gươm hiểm hóc theo kiểu Ý nó khiến ông vô cùng thích thú.

(1) Chủ giáo de Gondy.

Quả thật, ra khỏi nhà
thờ Đức Bà ông chủ giáo đã biết tin về biến cố xảy ra. Mặc dầu gần như giao kết
với những người Fronde chủ chốt, ông ta chưa dấn sâu đến mức không thể rút lui
được, nếu như triều đình ban cho ông những lợi ích mà ông khao khát và chức vụ
chủ giáo chỉ là sự dẫn dắt tới đó. Ông de Retz muốn được làm tổng giám mục thay
chân chú mình, và làm giáo chủ như Mazarin.

Nhưng cái đảng phái
bình dân khó lòng ban cho ông những ân sủng hoàn toàn vương giả ấy. Ông bèn đi
tới Hoàng cung để chúc tụng hoàng hậu về chiến thắng Lens và định bụng sẵn là
sẽ hành động ủng hộ hoặc chống lại triều đình tuỳ theo lời chúc tụng của ông
được tiếp đón tốt hay xấu.

Vậy là ông chủ giáo
được trình báo. Ông bước vào và vừa trông thấy dung mạo của ông, cả cái triều
đình dương dương đắc thắng này háo hức tò mò nghe lời ông nói.

Một mình ông chủ giáo
gần như có dư trí tuệ bằng tất cả những người hội họp ở đẩy nên họ chẳng dễ gì
giễu cợt ông. Cho nên bài diễn văn của ông khôn khéo hoàn hảo đến nỗi những
người dự muốn cười nhạo quá đi, mà không tài nào nắm bắt được chỗ sơ hở. Ông
kết thúc bằng cách nói rằng ông đem cái năng lực nhỏ mọn của mình ra phụng sự
hoàng thượng.

Suốt thời gian ấy hoàng
hậu tỏ vẻ thưởng thức hào hứng bài diễn văn của ông chủ giáo. Nhưng diễn văn
lại kết thúc bằng câu nói đó, câu nói duy nhất sơ hở cho những lời giễu cợt.
Anne quay đầu lại và một cái đưa mắt ném ra phía các sủng thần của bà báo hiệu
rằng bà phó mặc ông chủ giáo cho họ. Tức thì những kẻ khôi hài trong triều đình
lao ngay vào việc trêu đùa gạt gẫm. Nogent-Bautru, thằng hề của nhà vua kêu lên
rằng hoàng hậu rất sung sướng tìm được những sự cứu viện của tôn giáo trong lúc
nghiêm trọng như thế này.

Mọi người phá ra cười
ngạo nghễ.

Bá tước de nói Villeroy
rằng không hiểu sao có lúc người ta đã phải sợ hãi, khi mà để bảo vệ triều đình
chống lại nghị viện và các nhà tư sản Paris, người ta đã có ông chủ giáo, ông
chỉ ra hiệu một cái là có thể làm nổi dậy cả một đội quân gồm những linh mục,
lính gác Thụy Sĩ và phụ thủ.

Thống chế de La
Meilleraie nói thêm rằng nếu trường hợp xảy ra đánh nhau và ông chủ giáo sẽ nổ
súng thì thống chế chỉ bực mình một nỗi là trong cuộc hỗn chiến, người ta không
thể nhận ra ông chủ giáo bằng chiếc mũ đỏ(2) như người ta đã nhận ra vua Henri
IV nhờ chiếc mũ lông trắng ở trận Ivry.

(2) Mũ đỏ: mũ giáo chủ mà ông chủ giáo đang khao
khát.

Trước cơn bão tố ấy mà
ông có thể làm thành chết người đối với những kẻ giễu cợt, Gondy vẫn bình tĩnh
và nghiêm khắc, Hoàng hậu bèn hỏi ông xem ông có điều gì hay hơn thêm vào bài
diễn văn mà ông vừa nói không.

- Có thưa Lệnh bà, -
Chủ giáo nói, - Tôi xin Lệnh bà suy nghĩ hai lần trước khi gây ra nội chiến
trong vương quốc.

Hoàng hậu quay lưng lại
và những chuỗi cười lại bắt đầu.

Ông chủ giáo chào và đi
ra khỏi Hoàng cung, ông ném lại giáo chủ đang nhìn ông, một trong những cái
nhìn mà người ta hiểu là chỉ có giữa những kẻ tử thù. Cái nhìn ấy sắc bén đến
nỗi nó xuyên thấu vào tận trong tim Mazarin, và, cảm thấy đó là một lời tuyên
chiến, ông ta nắm lấy cánh tay D’Artagnan và nói:

- Này ông khi nào có
dịp ông sẽ nhận ra đúng cái người vừa mới đi ra chứ?

- Vâng, thưa Đức ông, -
anh đáp.

Rồi quay lại phía
Porthos, anh nói:

- Chán thật! Hỏng cả
rồi. Tôi không thích những cuộc xung đột giữa những người nhà thờ.

Gondy vừa rút lui vừa
ban phước trên lối đi của ông, tự tạo cho mình cái thú vui ranh mãnh là khiến
cho đến cá những bộ hạ, cả kẻ thù của ông cũng quỳ gối dưới chân ông.

Bước chân qua ngưỡng
cửa Hoàng cung, ông lẩm bẩm:

- Ôi! Triều đình bội
bạc, triều đình điên đảo, triều đình hèn mạt! Ngày mai ta sẽ dạy cho mi cười,
nhưng cười với giọng khác kia.

Nhưng trong khi người
ta làm những trò vui thích điên cuồng ở Hoàng cung để thêm thắt vào trận cười
của hoàng hậu, thì Mazarin, con người biết phải chăng, vả lại đã có tất cả sự lo
xa của nỗi sợ hãi, không mất thì giờ vào những trò đùa vẩn vơ và nguy hiểm. Ông
ta đi ra sau chủ giáo, soát lại các khoản mục, siết chặt bao vàng, và sai những
người thợ tin cẩn làm các chỗ cất giấu trong tường.

Trở về nhà, ông chủ
giáo được biết có một người trẻ tuổi đến sau lúc ông đi và vẫn đợi ông, ông hỏi
tên và mừng run lên khi biết đó là Louvières.

Ông chạy ngay đến văn
phòng mình. Quả thật người con trai của Broussel đang ở đó vẫn còn tức điên lên
và đầm đìa máu me sau cuộc chiến đấu chống lại các nhân viên của nhà vua. Sự đề
phòng duy nhất của anh để đi đến tòa tổng giám mục là để lại cây súng hỏa mai ở
nhà một người bạn.

Ông chủ giáo đi tới chỗ
anh và giơ tay ra. Anh nhìn ông như muốn đọc rõ tim gan ông.

- Ông Louvières thân
mến ơi, - chủ giáo nói, - hãy tin rằng tôi chia sẻ một phần thật sự mối tai họa
xảy ra với ông.

- Có thật không và ông
nói nghiêm túc đấy chứ? - Louvières hỏi.

- Từ đáy lòng tôi, -
Gondy đáp.

- Trong trường hợp ấy,
thưa Đức ông, thời kỳ của những lời nói đã qua rồi và giờ hành động đã tới. Nếu
Đức ông muốn thì trong ba ngày nữa cha tôi sẽ ra khỏi nhà tù và trong sáu ngày
nữa ông sẽ là giáo chủ.

Chủ giáo rùng mình.

Louvières nói tiếp:

- Ồ! Ta hãy nói chuyện
thẳng thắn và lật ngửa quân bài. Người ta chẳng gieo rắc ba mươi nghìn êquy bố
thí như ông đã làm từ sáu tháng nay vì lòng từ thiện Gia-tô giáo thuần tuý đâu,
nếu như thế thì hay quá. Ông có tham vọng, thật là đơn giản: ông là người có kỳ
tài và ông cảm thấy giá trị của ông. Còn tôi, tôi căm ghét triều đình, và lúc
này đây tôi chỉ có một mong muốn trả thù. Ông hãy cho chúng tôi giới tu hành và
dân chúng mà ông có sẵn; tôi, tôi sẽ cho các ông giới tư sản và nghị viện; với
bốn nhân tố ấy, trong tám hôm là Paris về tay chúng ta, và xin ông hãy tin lời
tôi, ông chủ giáo ạ, triều đình sẽ đem cho vì sợ hãi cái mà nó ắt chẳng đem cho
vì hảo tâm.

Chủ giáo đến lượt mình
nhìn Louvières bằng con mắt xuyên thấu và nói:

- Nhưng ông Louvières
ơi ông có biết rằng điều mà ông để nghị tôi ấy chẳng qua là cuộc nội chiến ư?

- Đức ông ạ, ông chuẩn
bị nó từ khá lâu rồi để nó đến đúng lúc.

- Không can gì, - Chủ
giáo nói, - Ông hiểu rằng điều ấy cần được suy nghĩ chứ?

- Thế ông cần mấy tiếng
đồng hồ?

- Mười hai tiếng ông ạ,
có nhiều quá không?

- Bây giờ là giữa trưa,
nửa đêm tôi sẽ đến ông.

- Nếu tôi chưa về thì
hãy đợi tôi nhé?

- Tuyệt! Hẹn nửa đêm,
thưa Đức ông.

- Nửa đêm, ông
Louvières thân mến ạ.

Còn lại một mình, Gondy
cho gọi tất cả những linh mục mà ông có quan hệ. Hai giờ sau ông đã tụ họp được
ba mươi linh mục ở các giáo khu đông dân nhất và do đó phiếu đông nhất thành
Paris.

Gondy kể lại điều lăng
mạ mà người ta vừa mới làm với ông ở Hoàng cung và nhắc lại những lời đùa cợt
của Bautru, của bá tước de Vilơroa và thống chế de La Meilleraie. Các linh mục
hỏi ông cần phải làm gì.

- Rất đơn giản, - Chủ
giáo nói. - Các ông điều khiển các ý thức, vậy thì hãy phá tan cái thiên kiến
tồi tệ về sự sợ hãi và kính nể các vua chúa. Hãy nói cho các con chiênn biết
rằng hoàng hậu là một bạo chúa, và nhắc đi nhắc lại thật mạnh mẽ để mỗi người
đều biết rằng những tai họa của nước Pháp đều do Mazarin mà ra, hắn là tình
nhân và kẻ cám dỗ hoàng hậu. Hãy bắt đầu công việc ngay hôm nay, ngay từ lúc
này, và trong ba ngày tới, tôi chờ các ông thành đạt.

Ngoài ra nếu trong số
các ông ai có điều gì hay muốn khuyên nhủ tôi thì hãy ở lại, tôi sẽ vui lòng
lĩnh ý.

Ba linh mục ở lại: linh
mục ở Saint-Merri, linh mục ở Saint-Sulpice và linh mục ở Saint-Eustache.

Những người khác rút
lui.

Gondy nói:

- Các ông cho rằng có
thể giúp đỡ tôi còn hiệu quả hơn các bạn đồng giáo chứ?

- Chúng tôi hi vọng như
vậy, - các linh mục đáp.

- Nào, xin ông linh mục
Saint-Merri bắt đầu.

- Thưa Đức ông ở trong
khu vực tôi có một người có thể là rất có ích cho ngài.

- Người nào thế?

- Một thương nhân ở phổ
Lombards, có ảnh hưởng lớn nhất đến giới tiểu thương trong khu.

- Tên là gì?

- Tên là Planchet. Cách
đây sáu tuần một mình anh ta làm nên một cuộc bạo loạn, nhưng sau đó người ta
lùng anh để treo cổ, nên anh ta biến mất.

- Liệu ông có tìm lại
được không?

- Tôi hi vọng là được.
Tôi không tin là anh ta đã bị bắt giữ; và do tôi là người nghe xung tội của vợ
anh ta nếu chị ta biết chồng ở đâu thì tôi cũng sẽ biết.

- Được, ông linh mục
hãy tìm người ấy và nếu thấy thì dẫn đến cho tôi nhé.

- Vào lúc nào, thưa Đức
ông?

- Sáu giờ, được không?

- Chúng tôi sẽ tới Đức
ông vào lúc sáu giờ.

- Thôi đi đi, ông linh
mục thân mến, và cầu Chúa phù hộ cho ông?

- Ông linh mục đi ra.

- Thế còn ông? - Gondy
vừa nói vừa quay về phía linh mục xứ Saint-Sulpice.

- Thưa Đức ông, - Ông
này đáp, - Tôi quen một người đã từng làm nhiều việc lớn giúp một vị hoàng thân
rất được lòng dân, ông ta có thể làm một thủ lĩnh xuất sắc của những kẻ khởi
loạn và tôi có thể tiến cử lên Đức ông sử dụng.

- Người ấy tên là gì?

- Bá tước de Rochefort.

- Tôi cũng biết ông ta,
nhưng khốn nỗi ông ấy không ở Paris.

- Thưa Đức ông, ông ta
ở phố Cassette.

- Từ bao giờ?

- Từ ba hôm nay rồi.

- Thế tại sao ông ta
không đến thăm tôi?

- Người ta đã nói với ông ta rằng. Đức ông sẽ thứ lỗi
cho tôi…

- Tất nhiên, cứ nói.

- Rằng Đức ông đang
thương lượng với triều đình.

Gondy cắn môi.

- Người ta lừa dối ông
ấy đấy. Hãy dẫn ông ấy đến đây vào lúc tám giờ, ông linh mục ạ, và cầu Chúa ban
phước cho ông cũng như tôi ban phước cho ông!

Ông linh mục thứ hai
cúi chào và đi ra.

Chủ giáo quay về phía
người còn lại và nói:

- Bây giờ đến lượt ông.
Liệu ông có gì hay để hiến cho tôi như hai ông kia không?

- Thưa Đức ông, còn hay
hơn ạ.

- Gớm nhỉ! Hãy chú ý là
ông vừa mới làm một điều cam kết ghê gớm: Một vị đã hiến cho tôi một thương
nhân, vị kia hiến cho tôi một bá tước; hẳn là ông sẽ hiến cho tôi một vị hoàng
thân phải không?

- Thưa Đức ông, tôi sẽ
hiến ngài một kẻ ăn mày.

- A! A! - Gondy suy
nghĩ và kêu lên. - Ông nói phải đấy, ông linh mục ạ; một người nào đó sẽ làm
nổi dậy cả cái đạo quân những kẻ cùng khổ làm tắc nghẽn ngã tư đường phố Paris
và có thể khiến họ kêu la khá to để cho tất cả nước Pháp nghe thấy rằng chính
lão Mazarin đã dồn họ đến cảnh bị gậy…

- Vừa hay tôi có người
mà ngài cần.

- Hoan hô! Người nào
vậy?

- Một kẻ ăn mày tầm
thường như tôi đã nói với Ngài, hắn xin của bố thí bằng cách đưa nước thánh
trên những bậc thềm của nhà thờ Saint Eustache từ gần sáu năm nay.

- Và ông nói rằng hắn
có ảnh hưởng lớn đến đồng bọn ạ?

- Đức ông có biết rằng
cảnh ăn mày là một đội quân có tổ chức một thứ hiệp hội của những kẻ không sở
hữu gì hết chống lại những kẻ có sở hữu, một hiệp hội trong đó mỗi người đóng
góp phần của mình và nó thuộc về một thủ lĩnh.

- Phải, tôi đã nghe nói
đến điều ấy, - Ông chủ giáo nói.

- Vậy thì cái người mà
tôi hiển ngài ấy là một tổng đại biểu.

- Ông có biết gì về
người đó không?

- Thưa Đức ông, tôi
không biết gì hết ngoài điều tôi thấy hình như hắn bị giày vò vì một nỗi hối
hận nào đó.

- Ai làm cho ông tin
điều đó?

- Tháng nào cũng vậy,
cứ đến ngày 28, hắn nhờ tôi làm lễ mess cầu cho sự yên nghỉ của linh hồn một
người nào đó chết bất đắc kỳ tử. Tôi cũng vừa mới làm lễ ấy ngày hôm qua.

- Tên hắn là gì.

- Maillard, nhưng tôi
không nghĩ rằng đó là tên thật.

- Liệu vào giờ này
chúng ta có thể gặp hắn ở vị trí của hắn được không?

- Hoàn toàn được.

- Vậy thì ông linh mục
ơi, ta đến gặp kẻ ăn mày của ông đi. Và nếu hắn đúng như ông đã nói, thì ông có
lý đấy, chính ông đã tìm ra kho báu thực sự.

Và Gondy mặc y phục kỵ
sĩ, đội một cái mũ rộng vành đính chiếc lông chim đó, đeo một thanh gươm dài,
mắc đinh thúc ngựa vào đôi ủng, khoác một tấm áo choàng rộng và đi theo ông
linh mục.

Ông chủ giáo và kẻ đồng
hành đi qua tất cả các phố xá ngăn cách tòa tổng giám mục yới nhà thờ Saint
Eustache, xem xét cẩn thận tinh thần dân chúng. Dân chúng náo động, nhưng giống
như một đàn ong hoảng sợ dường như không biết đậu xuống đâu, và hiển nhiên là
nếu không tìm được những thủ lĩnh cho đám dân chúng ấy thì tất cả sẽ chỉ diễn
ra thành những tiếng vo ve mà thôi.

Đi tới phố Prouvaires,
ông linh mục trỏ tay về phía sân trước nhà thờ, nói:

- Kia kìa, hắn đang ở
tại vị trí của hắn.

Gondy nhìn theo và
trông thấy một kẻ nghèo khổ ngồi trên một chiếc ghế và tựa lưng vào một góc
tường; hẳn có một cái xô nhỏ để bên cạnh và tay cầm một cây ngù dùng để rẩy
nước thánh.

- Có phải vì đặc quyền
mà hắn được ngồi ở đấy không? - Gondy hỏi.

- Không đâu, thưa Đức
ông, - Linh mục đáp, - Hắn đã thương lượng với kẻ trước hắn về chỗ của người
đưa nước thánh.

- Thương lượng à?

- Vâng, cái chỗ ấy phải
mua đấy; tôi chắc tên này đã mua chỗ với giá một trăm pistol.

- Tên vô lại này hẳn là
giàu có?

- Vài người trong bọn
này lúc chết đói khi để lại tới hai mươi nghìn, hai lăm nghìn, ba mươi nghìn
livres hay nhiều hơn nữa.

- Hừm! - Gondy cười
nói, - Tôi không ngờ rằng mình đã đặt của bồ thí đúng chỗ đến thế.

Trong khi đó hai người
đi về phía sân trước. Lúc linh mục và chủ giáo đặt chân lên bậc đầu tiên của
nhà thờ, người ăn mày đứng dậy và chìa cây ngù ra.

Đó là một người đàn ông
trạc bảy mươi đến bảy mươi tám tuổi, thấp và khá đẫy đà, tóc xám, mắt hung
hung. Trên gương mặt gã hiện lên cuộc đấu tranh giũa hai nguyên lý trái ngược nhau, một
bản chất xấu xa bị chế ngự bởi nghị lực, có lẽ bởi sự ăn năn.

Trông thấy người kỵ sĩ
đi theo linh mục, hắn khẽ giật mình và nhìn với vẻ kinh ngạc.

Linh mục và chủ giáo
lấy đầu ngón tay chạm vào cây ngù và làm dấu chữ thập, chủ giáo ném một đồng
tiền bạc vào trong chiếc mũ để dưới đất.

- Maillard này, - Linh
mục nói, - Ông đây với tôi đến để nói chuyện với bác một lát.

- Với tôi ư? - Gã ăn
mày nói, - thật là vinh dự cho một kẻ dâng nước thánh nghèo hèn.

Trong giọng nói của gã
có một nét trào lộng mà hắn không chế ngự được hoàn toàn vả nó khiến ông chủ
giáo kinh ngạc.

Linh mục như đã quen
với cái giọng ấy, nói:

- Phái, chúng tôi muốn
biết xem bác nghĩ gì về những sự kiện ngày hôm nay và bác nghe thấy những người
ra vào nhà thờ bàn tán, thế nào về những sự kiện đó?

Gã ăn mày gật đầu và
nói:

- Thưa linh mục, đó là
những sự kiện đáng buồn và cũng như mọi khi nó rơi vào đầu đám dân chúng nghèo
khổ. Còn về điều người ta bàn tán thì tất cả thiên hạ đều bất bình, tất cả
thiên hạ đều ca thán, nhưng nói tất cả thiên hạ là chẳng nói ai cả.

- Bạn thân mến, - Ông
chủ giáo nói, - Bác hãy cắt nghĩa xem.

- Tôi nói rằng tất cả
những tiếng kêu la ấy, tất cả những điều ca thán ấy, tất cả những lời chửi rủa
ấy chi gây nên một cơn giông tố và những tia chớp mà thôi, nhưng sấm sét sẽ chỉ
giáng xuống khi nào có một người chỉ huy điều khiển nó.

- Này bạn ơi, - Gondy
nói - Tôi thấy bác là một người khôn khéo; liệu bác có sẵn lòng tham gia vào
một cuộc nội chiến nho nhỏ trong trường hợp nó xảy ra và nếu như chúng ta tìm
được một thủ lĩnh thì liệu bác có để cho vị ấy tùy ý sử dụng thế lực riêng của bác và ảnh hưởng mà
bác đã giành được ở bạn bè của bác không?

- Có thưa ông, miễn là
cuộc chiến tranh ấy được Nhà thờ tán thành và do đó có thể dẫn tôi tới mục đích
mà tôi muốn đạt tới, nghĩa là sự xá tội cho tôi.

- Cuộc chiến tranh ấy
không những được Nhà thờ tán thành mà còn do Nhà thờ lãnh đạo nữa. Còn việc xá
tội cho bác, chúng ta có Ngài Tổng giám mục Paris, ngài giữ nhiều quyền hành
lớn của Tòa thánh La Mã, và cả ông chủ giáo nữa, ông có quyền đại xá; chúng tôi
sẽ giới thiệu bác với ông ta.

- Maillard này, - Linh
mục nói, - Hãy nhớ rằng chính tôi đã giới thiệu bác với ngài chủ giáo, ngài là
một vị chúa toàn năng và có thể nói là ngài đã bảo đảm cho bác.

- Thưa linh mục, -
Người ăn mày nói, - Tôi biết rằng bao giờ ông cũng rất tốt với tôi; cho nên về
phía mình, tôi sẵn sàng làm vừa lòng ông.

- Thế bác có cho rằng
thế lực của bác đối với đồng nghiệp của bác cũng to tát như ông linh mục nói
với tôi ban nãy không?

- Tôi cho rằng họ có
một niềm tôn kính nào đó đối với tôi, - gã ăn mày nói với vẻ kiêu hãnh, - và
không những họ sẽ làm mọi điều tôi ra lệnh cho họ, mà tôi đi bất cứ đâu họ cũng
sẽ theo tôi. Và bác có thể bảo đảm với tôi về năm mươi người thật quyết tâm,
những con người tâm tính tốt và thật phấn khích, những kẻ la hét to có thể làm
sụp đổ những tường lũy của Hoàng cung khi hô "Đả đảo lão Mazarin"
giống như tường lũy của Jéricho(3) ngày xưa sụp đổ không?

(3) Giensô là một thành phố ở Gioocđani. Theo Kinh
Thánh thì Giôđuye đã làm đổ sụp các tường lũy của Giêrỉsô bằng những hồi kèn
trận (khoảng 1400-1260 trước Công nguyên).

- Tôi tin rằng, - Gã ăn
mày đáp - Tôi có thể đảm đương những việc khó khăn hơn và quan trọng hơn thế
nữa.

- A, a! - Gondy nói, -
bác có thể đảm nhiệm trong một đêm dựng mười lũy chướng ngại không?

- Tôi có thể nhận làm
năm mươi cái và đến ban ngày thì bảo vệ chúng.

- Mẹ kiếp, - Gondy nói,
- bác nói với vẻ chắc chắn khiến tôi rất hài lòng, và bởi vì ông linh mục bảo
đảm với tôi về bác…

- Tôi xin bảo đảm, -
Linh mục nói.

- Đây là một cái túi
đựng năm trăm pistol bằng vàng, - Gondy nói, - bác hãy làm mọi sự sửa soạn, và
cho tôi biết mười giờ tối nay tôi có thể gặp bác ở đâu?

- Đó phải là một nơi
thật cao để một hiệu lệnh phát ra từ đấy mọi khu phố ở Paris đều có thể trông
thấy được.

- Bác có muốn tôi nói
một lời với thày trợ tế ở nhà thờ Saint-Jacques- la-Boucherie không? - Linh mục
nói - Ông ta sẽ đưa bác vào một căn phòng trên ngọn tháp.

- Thế thì tuyệt quá! -
Gã ăn mày đáp.

- Vậy thì chiều nay vào
sáu giờ, - Chủ giáo nói, - Và nếu tôi hài lòng về bác, thì bác sẽ có một túi
tiền năm trăm pistol nữa.

Cặp mắt gã ăn mày ánh
lên một nỗi thèm thuồng, nhưng hắn dẹp ngay niềm xúc động ấy và nói:

- Vâng, tối nay, mọi
thứ sẽ sẵn sàng.

Và hắn đem chiếc ghế
vào trong nhà thờ, xếp cái xô và cây ngù bên cạnh chiếc ghế, rồi đi lấy nước
thánh ở trong chậu nước thánh để làm dấu, dường như hắn không tin cậy ở nước
cửa hắn trong xô, và ra khỏi nhà thờ.