Chương Bốn

Hồn Ma Cuối Cùng

Bóng ma chậm chạp, nghiêm trang và lặng lẽ tiến lại. Khi nó đến gần,
Scrooge quỳ sụp xuống bởi dường như theo mỗi bước đi, nó gieo rắc một sự bí ẩn
và u ám nào đó.

Bao quanh hồn ma là một tấm vải đen sẫm che kín cả đầu, mặt, thân hình
và chỉ chừa ra có mỗi bàn tay. Trong bộ dạng đó, thật khó mà phân biệt được hồn
ma với bóng tối xung quanh.

Scrooge có cảm giác hồn ma rất cao lớn và oai vệ khi nó đến bên lão, bởi
sự hiện diện bí hiểm của nó khiến lão cảm thấy lo sợ đến chết khiếp. Ngoài ra,
lão chẳng biết gì hơn bởi hồn ma không hề lên tiếng hay cử động.

- Có phải trước mặt tôi là Hồn ma Giáng sinh Tương lai không? - Scrooge
hỏi.

Hồn ma chẳng trả lời mà chỉ tay về phía trước.

- Ngài sắp chỉ cho tôi thấy những hình bóng của các sự việc chưa xảy ra
nhưng sẽ xảy ra, có đúng không? - Scrooge tiếp tục gặng hỏi.

Trong phút chốc, những nếp gấp của phần trên của miếng vải như tụt
xuống, tựa hồ hồn ma vừa gật đầu. Đó là “câu trả lời” duy nhất mà Scrooge nhận
được.

Dù đã quen với sự hiện diện của các hồn ma, song Scrooge vẫn sợ cái hình
dáng im lặng đó đến mức hai chân lão cứ run bắn cả lên. Rõ ràng lão không thể
nào đứng lên để đi theo nó. Hồn ma bèn dừng lại một lát để quan sát và cho lão
thời gian bình tâm trở lại.

Nhưng Scrooge ngày càng trở nên tệ hơn. Lão kinh hãi vì mơ hồ nghĩ rằng
sau tấm vải liệm tối tăm kia là một đôi mắt ma quái đang nhìn chằm chặp vào lão
trong khi dù đã cố gắng hết sức, lão vẫn không thể thấy gì hơn ngoài một bàn
tay ma quái và một khối đen to lớn.

- Này Hồn ma Tương lai! - Lão nói lớn. - Ngài làm tôi sợ hơn tất cả
những hồn ma mà tôi đã gặp. Nhưng tôi biết mục đích viếng thăm của ngài là tốt
đẹp và tôi hy vọng mình sẽ trở thành một con người khác những gì tôi đã từng
sống. Tôi sẵn sàng làm bạn đồng hành với ngài và vô cùng biết ơn vì điều đó.
Xin hãy nói gì đó với tôi!

Hồn ma vẫn im ỉm không trả lời. Bàn tay của nó chỉ thẳng về phía trước.

- Xin hãy dẫn đường! - Scrooge nói. - Đêm sẽ qua rất mau và tôi biết đây
là khoảng thời gian quý giá đối với mình. Xin hãy dẫn đường, hỡi Hồn ma!

Hồn ma bước đi theo cách ban nãy nó tiến đến. Scrooge mạnh dạn bám theo
sau cái bóng áo choàng để được đưa đi. Căn cứ vào những gì đang diễn ra xung
quanh thì dường như họ chưa vào đến thành phố vì cả thành phố có thể sẽ nhảy bổ
vào họ ngay. Nhưng rồi họ cũng tới nơi và đứng ngay giữa trái tim của thành
phố, tòa nhà Royal Exchange, nơi những thương nhân vội vã đi lại, bỏ tiền loẻng
xoẻng vào túi, túm tụm thành từng nhóm nói chuyện, thi thoảng lại nhìn đồng hồ
và tư lự đùa nghịch với những con dấu bằng vàng... tất tần tật những gì mà
Scrooge vẫn thường trông thấy.

Hồn ma dừng lại bên một nhóm nhỏ thương nhân. Trông thấy bàn tay Hồn ma
chỉ về phía ấy, Scrooge bèn tiến lại gần để nghe họ nói.

- Không, - Một người đàn ông mập mạp có cái cằm to bè nói. - dù sao tôi
cũng không biết rõ lắm. Chỉ biết là lão chết rồi.

- Lão chết khi nào? - Một người khác hỏi.

- Đêm qua, tôi nghĩ thế.

- Nhưng tại sao, lão bị gì mà chết? - Người thứ ba hỏi trong khi nhón
một nhúm thuốc lá bột từ cái hộp thuốc lớn^[50] để
đưa lên mũi hít hà. - Tôi cứ nghĩ lão chẳng bao giờ chết chứ!

^[50] Một loại thuốc lá ở dạng bột mịn được dùng bằng
cách hít vào bằng mũi. Những quý ông sang trọng đựng bột thuốc trong những
chiếc hộp trang trí thanh nhã, còn người nghèo thì đựng thuốc quấn trong mẩu
giấy ngà. Người không có kinh nghiệm sử dụng luôn bị nhảy mũi khi sử dụng loại
thuốc lá bột này.

- Có Chúa mới biết! - Người thứ nhất nói, đoạn ngáp dài.

- Thế lão làm gì với tiền của mình nhỉ? - Một quý ông mặt đỏ có cục bướu
lồi nơi đầu mũi cứ đung đưa như mào gà trống hỏi.

- Tôi không nghe tới vụ đó. - Người đàn ông có cái cằm lớn đáp và tiếp
tục ngáp. - Có lẽ là để lại cho cộng sự của mình. Chỉ biết là lão chẳng để lại
cho tôi, thế thôi.

Câu bông đùa này khiến mọi người cười rộ.

- Đám tang này sẽ đỡ tốn lắm đây, - Người đàn ông nói tiếp. - bởi theo
tôi thấy thì chẳng có ai đến dự cả. Hay là mình hình thành một nhóm tình nguyện
đến viếng đi?

- Tôi sẵn sàng đi nếu được mời ăn trưa. - Quý ông có cái bướu trên mũi
nói. - Phải có ăn uống thì tôi mới đi.

Lại thêm một tràng cười khác.

- Ừm, suy cho cùng thì tôi là người ít tha thiết nhất trong số chúng ta.
- Người đàn ông đầu tiên nói. - Vì tôi chẳng bao giờ mang găng tay đen và ăn
trưa cả. Nhưng nếu có ai đi thì tôi sẽ đi. Nói đến chuyện này, cũng không hẳn
tôi chẳng quen biết gì lão. Bởi hồi trước tôi với lão ấy cũng từng dừng chân và
nói chuyện khi gặp nhau. Thôi tạm biệt nhé!

Đoạn, người nói lẫn người nghe đều bỏ đi, hòa vào những nhóm khác.
Scrooge biết tất cả họ và nhìn Hồn ma mong được giải thích.

Hồn ma lướt đến một con đường khác và chỉ tay về phía hai người nọ đang
gặp nhau. Scrooge lại lắng nghe những gì họ nói, thầm nghĩ câu trả lời ắt hẳn
nằm ở đây.

Lão cũng biết rõ hai người này. Đó là các thương nhân giàu sụ và là
những nhân vật cực kỳ quan trọng. Lúc nào lão cũng cố tìm cách lấy lòng họ
trong kinh doanh, thuần túy chỉ là trong kinh doanh.

- Chào anh! - Một người nói.

- Chào anh! - Người kia đáp.

- Vậy là, Lão Quỷ sứ^[51] ấy
cuối cùng cũng phải trả giá hả? - Người thứ nhất nói.

^[51] Old Scratch: Quỷ sứ.- Tôi cũng nghe nói vậy. - Người kia đáp.

- Lạnh nhỉ?

- Giáng sinh mà. Anh không phải là tay trượt băng sao?

- Không, không. Tôi còn chuyện khác phải bận tâm. Thôi chào nhé!

Không một lời nào khác nữa. Thế đấy, họ gặp gỡ, nói xã giao vài ba câu,
rồi đường ai nấy đi.

Thoạt đầu, Scrooge hơi ngạc nhiên khi thấy Hồn ma lại cho cuộc trò
chuyện tầm phào đó là quan trọng, nhưng rồi nghĩ rằng hẳn chúng phải có một mục
đích sâu xa nào đó, lão bèn theo dõi tiếp câu chuyện. Chẳng thể nào họ lại đang
bàn tán về cái chết của Jacob - cộng sự của lão - bởi đó đã là việc của quá khứ
còn Hồn ma này là của Tương lai. Lão cũng không thể liên tưởng đến người quen
nào của lão từ những câu chuyện đó. Nhưng chắc chắn một điều, dù những câu
chuyện đó nói về ai đi nữa thì chúng cũng ngấm ngầm có tác dụng răn dạy chính
bản thân lão. Scrooge quyết định góp nhặt những gì tai nghe mắt thấy và đặc
biệt quan sát hình ảnh của chính mình. Bởi lão nghĩ rằng cách cư xử trong tương
lai của bản thân sẽ giúp lão tìm ra manh mối bị bỏ lỡ và dễ dàng có được lời
giải cho điều bí ẩn khó hiểu này.

Lão nhìn quanh tìm kiếm hình bóng của chính mình, tuy nhiên một người
đàn ông khác lại đứng ở ngay vị trí quen thuộc của lão, dù theo đồng hồ thì giờ
này lẽ ra lão phải ở đây, Scrooge cũng không hề thấy mình giữa đám đông đổ ra
từ cổng vòm tòa nhà. Tuy vậy, lão không mấy ngạc nhiên vì nghĩ rằng hẳn là do
cuộc sống thay đổi và hy vọng các giải pháp mới trong tương lai sẽ thay lão làm
tất cả những việc này.

Im lặng và tối đen, Bóng ma đứng cạnh lão với một bàn tay thò ra. Sực
tỉnh khỏi những suy nghĩ ban nãy và trông thấy bàn tay, Scrooge tưởng tượng đôi
mắt vô hình đang nhìn mình chằm chằm dưới lớp vải đen, chợt thấy rùng mình và
ớn lạnh.

Họ rời quang cảnh nhộn nhịp đó và tiến đến một khu tối tăm trong thành
phố - nơi Scrooge chưa bao giờ đặt chân đến dù vẫn biết và nghe đồn đại nhiều
tai tiếng. Đường sá hôi hám và chật chội; nhà ở và cửa hiệu tồi tàn; người dân
thì rách mướp, say xỉn, bệ rạc và xấu xí. Các ngõ hẻm và cổng tò vò trên những
con phố lộn xộn, quanh co dấy lên mùi xú uế, bẩn thỉu; cả khu phố sặc mùi tội
phạm, rác rưởi, chất thải dơ bẩn và thống khổ.

Khuất sâu trong sào huyệt trứ danh này là một cửa hiệu chòi cả ra phố
với mái thấp lè tè, bên trên tầng mái là một căn phòng nhỏ khác. Đó là một hiệu
đồng nát chuyên thu mua sắt cũ, quần áo cũ rách, chai lọ, xương xẩu và cả những
phần thừa thẹo bị vứt đi nhầy nhụa, bê bết mỡ của con vật. Trên sàn nhà chất
đống những thứ gỉ sét như chìa khóa, đinh ốc, dây xích, bản lề, giũa, cân, quả
cân và sắt phế thải đủ loại. Thêm vào đó là những thứ khiến ta phải tò mò nằm
khuất lấp trong những núi đồ rách bừa bộn, từng đống nhơm nhớp mỡ thối và những
ụ xương nhô cao như nấm mồ. Ngồi giữa đống hổ lốn đó, bên cạnh lò sưởi than
bằng gạch cũ kỹ, là một kẻ bất lương nom đã gần bảy mươi tuổi với mái tóc bạc
trắng. Lão chắn cái lạnh tràn vào bằng một tấm rèm may từ những miếng vải hỗn
tạp bẩn thỉu, được treo trên sợi dây, trầm tĩnh rít tẩu thuốc với vẻ an nhàn.

Khi Scrooge và hồn ma vừa trông thấy người đàn ông này thì một người đàn
bà cầm một bọc nặng khệ nệ bước vào tiệm. Khi bà ta vừa vào thì một phụ nữ khác
cũng trĩu tay như thế nối gót bước vào, theo sát phía sau là một người đàn ông
mặc áo màu đen đã bạc màu. Trông có vẻ như cả bọn họ đều biết nhau. Sau một
thoáng ngạc nhiên khi gặp người chủ tiệm, cả bọn bèn cười phá lên.

- Ưu tiên cho bà giúp việc này trước đi nào! - Người phụ nữ bước vào đầu
tiên nói lớn. - Bà thợ giặt là người thứ hai, còn anh nhà đòn là người thứ ba.
Nhìn đây, già Joe, đây là cả một cơ hội đấy! Đó là lý do vì sao cả ba chúng tôi
không hẹn mà gặp ở đây.

- Chẳng có nơi nào để gặp gỡ tốt hơn nơi này! - Lão Joe nhả cái tẩu
thuốc ra khỏi miệng và nói. - Thôi, ra phòng khách đi. Bà đã quá quen với nó
rồi, còn hai người kia cũng chẳng phải xa lạ. Đợi đã, để tôi đi đóng cửa tiệm.
Chà! Sao mà nó cứ kêu rít lên thế. Cái bản lề gỉ sét dữ rồi đây, cứ như là
xương ở người già như tôi ấy. Hà, hà... Chúng ta thật là ngưu tầm ngưu, mã tầm
mã, gặp nhau thế này là đúng quá. Nào, ra phòng khách đi. Ra đây nào!

Phòng khách là khoảng trống phía sau bức rèm bằng giẻ rách. Lão già lấy
cái thanh chặn cầu thang cũ kỹ cời đống lửa trong lò sưởi, dùng thân ống tẩu
khêu cái tim đèn ám khói cho sáng hơn rồi lại ngậm ống tẩu vào miệng.

Trong lúc đó, người đàn bà ban nãy ném cái bọc xuống sàn, ngồi xuống ghế
đẩu vẻ điệu đàng, chống cùi chỏ lên đầu gối và nhìn hai người còn lại bằng ánh
mắt khinh thường.

- Có gì kỳ cục đâu kia chứ, bà Dilber? - Người phụ nữ nói. - Ai cũng có
quyền lo cho bản thân. Lão ta lúc nào chẳng làm như thế.

- Phải, chính thế! - Bà thợ giặt đáp. - Ai cũng thế cả!

- Vậy thì việc gì bà cứ đứng nhìn chằm chằm như đang sợ lắm ấy? Ai ma
mãnh hơn ai? Không bới móc nhau nhé?

- Không hề! - Bà Dilber và người đàn ông cùng đáp. - Hy vọng là không!

- Vậy thì tốt rồi! - Người đàn bà nói lớn. - Nhiêu đó đủ rồi. Mất có vài
thứ như thế thì có tội tình ai cơ chứ? Chẳng lẽ lại tội cho người chết, tôi nói
đúng không?

- Ừ, đúng. - Bà Dilber nói và cười lớn. - Nếu lão ấy muốn giữ rịt lấy
những thứ này sau khi chết, một con người bủn xỉn xấu xa, thì sao lúc sống lão
chẳng sống cho chân thành? Vì nếu vậy thì khi lão chết đi đã có người trông nom
cho lão rồi, thay vì cứ nằm đó mà hấp hối một mình.

- Đó là lời nói thật nhất từ trước đến nay. - Bà Dilber nói. - Đó là sự
trừng phạt dành cho lão ấy.

- Tôi ước gì lão bị trừng phạt nặng hơn một chút. - Người đàn bà đáp. -
Phải tay tôi á, tôi sẽ làm như thế. Thôi, mở cái bọc ra đi, Joe già, cho tôi
biết nó giá trị đến đâu nào. Thật tình mà nói, tôi chẳng e dè khi là người đầu
tiên trưng bày “chiến lợi phẩm” ra đâu, chắc rằng mấy người này cũng không ngại
ngần gì. Trước khi tới đây chúng ta đã biết rõ là mình đang tự giúp lấy thân
mà. Chẳng có gì là tội lỗi cả. Mở ra đi, Joe.

Tuy nhiên, những người bạn của bà ta chẳng đợi đến Joe già làm chuyện
đó. Người đàn ông mặc đồ đen mở cái túi của mình ra trước, lôi ra những thứ anh
ta thó được. Cũng chẳng nhiều nhặn gì. Một hai con dấu; một cái hộp đựng bút
chì; một cặp nút cài tay áo; một cái ghim hoa cài cổ áo chẳng mấy giá trị. Tất
cả chỉ có thế. Joe săm soi những món đồ và định giá, lấy phấn ghi lại số tiền
mà lão trả cho từng món lên tường, rồi cộng tất cả lại khi thấy không còn gì để
mua nữa.

- Của anh được bấy nhiêu đó thôi, - Joe nói. - sáu pen-ni không hơn.
Tiếp theo là ai nào?

Đến lượt bà Dilber. Đó là mớ khăn tắm và khăn trải giường, một bộ đồ
bình thường đã qua sử dụng, hai cái muỗng uống trà bằng bạc kiểu cổ, một cái
kẹp gắp đường và vài đôi giày ống. Số tiền của bà ta cũng được ghi trên tường
như thế.

- Tôi luôn rộng tay với phụ nữ. Đó là điểm yếu của tôi, và cũng là cách
mà tôi hủy hoại bản thân mình. - Joe nói. - Của bà được nhiêu đó. Bà mà hỏi
thêm một xu nữa thôi là tôi sẽ hối hận vì sự hào phóng của mình và lấy lại ngay
nửa cơ-rao đấy!

- Giờ mở túi của tôi đi, Joe. - Người đàn bà đầu tiên nói.

Joe khuỵu gối ngồi xuống cho thoải mái rồi bắt đầu mở hết nút thắt này
đến nút thắt khác, lôi ra một cuộn to nặng đầy thứ gì đó màu sẫm.

- Cái này là cái gì vậy? - Joe hỏi. - Rèm treo giường à?

- À! - Người đàn bà đáp, cười lớn và ngả người ra trước, tì lên hai cánh
tay đan chéo đặt trên đùi. - Thì rèm treo giường chứ còn gì nữa!

- Bà đừng nói là bà đã giật chúng xuống nhé, còn nguyên cả khoen, trong
lúc lão đang nằm đó? - Joe hỏi.

- Ừ, đúng vậy đấy. - Người đàn bà đáp. - Tại sao không?

- Bà sinh ra là vậy mà, - Joe nói. - nên bà phải làm thế thôi.

- Tôi sẽ không rụt tay nếu có thể vơ vét được bất kỳ thứ gì từ một người
như lão ta, tôi thề với ông đấy, Joe. - Người đàn bà lạnh lùng đáp. - Coi chừng
đổ dầu lên mền kia kìa!

- Mền của lão ta ư? - Joe hỏi.

- Chứ còn của ai vào đây nữa? - Người đàn bà trả lời. - Không có chúng
thì lão cũng chẳng bị cảm lạnh đâu, tôi dám cá như thế.

- Hy vọng là lão không chết vì bệnh truyền nhiễm đó chứ? - Joe hỏi, dừng
tay và nhìn lên.

- Ông sợ à? - Người đàn bà hỏi. - Tôi chẳng ham hố đến mức lảng vảng
xung quanh lão vì những thứ này nếu lão mắc bệnh đó. Nếu muốn thì ông cứ việc
săm soi cái áo đến đỏ cả mắt, nhưng yên tâm đi, chẳng có lấy một lỗ thủng hay
đứt một sợi chỉ nào đâu. Đó là cái đẹp nhất của lão ấy, và còn tốt lắm. Nếu
không vào tay tôi thì cứ gọi là phí đi!

- Phí là thế nào? Sao lại phí? - Joe hỏi.

- Vì người ta sẽ mặc vào mà liệm cho lão ấy. - Người đàn bà đáp và cười
lớn. - Họ ngốc đến thế là cùng, nhưng tôi đã cuỗm mất rồi. Vải trúc bâu^[52] cứ
gọi là hợp nhất để liệm đấy. Nó hợp với xác chết. Mặc cái đó thì lão tha hồ mà
không sợ xấu xí.

^[52] Loại vải cô-tông trơn, một màu, dày hơn vải
mu-xơ-lin.