Phần II

Chương - 5

Ngay tối hôm ấy, một cuộc thảo luận sôi nổi đã
diễn ra ở nhà Denixov, giữa các sĩ quan trong quân kỵ đội.

-
Roxtov này, tôi nói là anh phải xin lỗi trung đoàn trưởng, - Một viên thượng uý
kỵ binh cao lớn, tóc hoa râm, nét mặt như đẽo, đã có nhiều vết nhăn, điểm thêm
một bộ ria to tướng, nói với Roxtov lúc bấy giờ đang run bắn lên vì xúc động,
mặt đỏ dừ.

Thượng
uý Kirxten trước đấy đã hai lần bị giáng xuống làm lính vì những trường hợp
danh dự (1) và cũng đã hai lần được phục hồi cấp hiệu.

(1)
Trường hợp danh dự nghĩa là đấu kiếm hay đấu súng.

-
Tôi không cho phép một ai được nói rằng tôi nói láo, - Roxtov quát lên. - Ông
ta bảo tôi nói láo, thì tôi lại bảo ông ta nói láo. Việc ấy sẽ chỉ đến thế là
cùng. Ông ta có thể bắt tôi ngày nào cũng phải túc trực hay là bỏ tôi vào nhà giam,
nhưng không ai bắt được tôi xin lỗi, vì rằng nếu ông ta dựa vào cương vị trung
đoàn trưởng mà không chịu thoả mãn yêu cầu của tôi…

-
Nhưng khoan đã, anh bạn ơi, hẵng nghe tôi nói, - viên thượng uý cất giọng trầm
trầm ngắt lời Roxtov, điềm tĩnh vân vê bộ ria. - Anh nói với trung đoàn trưởng,
trước mặt nhiều sĩ quan. - Rằng một sĩ quan phạm tội ăn cắp…

-
Nếu lúc đó câu chuyện đã diễn ra trước mặt nhiều vĩ quan, thì đó không phải là
lỗi tại tôi. Có lẽ không nên nói đến việc ấy trước mặt họ thật, nhưng tôi không
phải là một nhà ngoại giao. Sở dĩ tôi đã xin gia nhập quân phiêu kỵ, là vì tôi
vẫn tin rằng ở đó không cần phải xảo trá, thế mà ông ta lại bảo rằng tôi nói
láo, vậy ông ta phải nhận lỗi với tôi.

-
Được tất chẳng ai bảo anh là một thằng dát, nhưng vấn đề không phải ở đó. Anh
thử hỏi Denixov xem một viên chuẩn uý mà bắt trung đoàn trưởng của mình phải
nhận lỗi thì có ra cái thể thống gì không?

Denixov
lắng nghe cuộc thảo luận, gương mặt tối sầm lại, vừa nghe vừa cắn ria, hẳn là
không muốn xen vào. Nghe câu hỏi của viên thượng uý, Denixov lắc đầu tỏ ý phủ
định.

-
Anh đem cái việc ô nhục ấy mà nói với đại tá trước mặt nhiều sĩ quan. - Viên
thượng uý nói tiếp. - Bogdanyts (người ta thường gọi viên đại tá như thế) đã
chỉnh cho anh đấy.

-
Ông ta không chỉnh, ông ta bảo rằng tôi nói láo.

-
Chính thế, anh đã nói bậy, bây giờ thì anh phải xin lỗi!

-
Không đời nào? Roxtov quát lên.

-
Tôi vẫn tưởng anh sẽ không xử sự như thế, - viên thượng uý nói một cách trang
trọng và nghiêm khắc, - Anh không muốn xin lỗi, ấy thế mà, anh bạn ơi, không
những đối với đại tá, mà đối với cả trung đoàn, đối với tất cả chúng tôi nữa
anh cũng hoàn toàn có lỗi. Đây này: đáng lẽ ít ra anh phải suy nghĩ và hỏi ý
kiến chúng tôi xem nên xử trí ra sao, đằng này anh lại cứ thế đem tung ra một cách
đột ngột, trước mặt nhiều sĩ quan. Thế thì đại tá còn làm thế nào nữa? Phải đưa
một sĩ quan ra tòa để cho cả trung đoàn bị bôi nhọ à? Chỉ vì một đứa vô lại mà
làm ô nhục cả một trung đoàn à? Anh cho là phải như thế à? Nhưng chúng tôi thì
lại cho rằng không thể như thế được. Và hoan hô Bogdanyts, ông ta bảo anh nói
láo là phải lắm. Anh mếch lòng, nhưng làm thế nào được, anh bạn ơi, chính anh
tự gây ra cả. Thế mà bây giờ người ta muốn dìm câu chuyện đi, thì anh lại khí
khái hão, đã không chịu xin lỗi lại còn muốn kể hết ra. Phải trực nhật, anh lấy
làm uất ức, nhưng xin lỗi một vị sĩ quan nhiều tuổi và đáng kính, thì anh mất
gì? Vẫn biết Bogdanyts có nhiều nhược điểm, nhưng dù sao ông cũng là một vị chỉ
huy già, trung thực và dũng cảm, thế mà anh cho là uất ức, nhưng làm dơ bẩn cả
binh đoàn thì anh xem như không? - Tiếng nói của viên thượng uý đã bắt đầu run.
- Anh bạn này, anh vào trung đoàn này mới từ hôm qua mà thôi, hôm nay anh còn ở
đây, chứ ngày mai anh đã chuyển đi một nơi nào khác làm sĩ quan phụ tá; nếu
người ta bảo "Trong bọn sĩ quan Pavlograd có những thằng ăn cắp" thì
anh cũng mặc kệ. Nhưng chúng tôi thì không thể dửng dưng được. Phải không
Denixov? Chúng ta không thể dửng dưng được.

Denixov
vẫn im lặng ngồi yên không nhúc nhích thỉnh thoảng lại nhìn Roxtov với đôi mắt
đen và sáng.

-
Anh coi trọng cái khí khái hão của anh, anh không muốn xin lỗi, - viên thượng
uý nói tiếp, nhưng bọn già chúng tôi thì, lạy chúa, chúng tôi sẽ chết ở trung
đoàn, cũng như chúng tôi đã lớn lên ở đây, cho nên chúng tôi rất quý danh dự
của trung đoàn, và Bogdanyts cũng biết thế. Ồ, chúng tôi quý nó lắm, anh bạn ạ.
Thế là không tốt, không tốt tí nào cả. Dù anh giận hay không giận, thì khi nào
tôi cũng sẵn sàng nói hết sự thật. Thế là không tốt.

Rồi
viên thượng uý đứng dậy và ngoảnh mặt đi, không nhìn Roxtov nữa.

-
Đúng đấy, chứ còn quỉ gì nữa! - Denixov kêu to lên và nhảy xổm dậy. - Kia,
Roxtov, xem nào!

Mặt
tái nhợt đi rồi lại đỏ ửng lên, Roxtov nhìn hết viên sĩ quan này lại nhìn đến
viên sĩ quan khác.

-
Không phải, các anh ạ, không phải, xin đừng tưởng rằng… tôi hiểu lắm, các anh
tưởng tôi như thế là lầm… tôi… về phần tôi… tôi rất coi trọng danh dự của trung
đoàn… Thì sao nào? Tôi sẽ chứng minh bằng hành động, và đối với tôi danh dự của
ngọn cờ… thì đằng nào cũng thế, phải rồi, tôi có lỗi… - Chàng ứa nước mắt. - Tôi
có lỗi, tôi có lỗi hoàn toàn!… Các anh còn muốn gì nữa nào?

-
Thế mới đúng, bá tước ạ, - viên thượng uý vừa nói vừa ngoảnh lại lấy bàn tay to
tướng vỗ về lên vai chàng.

-
Tôi đã bảo anh mà, - Denixov thốt lên, - Cậu ấy là một chàng trai rất tốt.

-
Như thế tốt hơn, bá tước ạ, - viên thượng uý nói lại một lần nữa, nêu rõ tước
vị của chàng như để khen thưởng sự nhận lỗi. - Bá tước xin lỗi đi, phải đấy.

-
Thưa các vị, việc gì tôi cũng xin làm, tôi sẽ không nói gì với ai hết, - Roxtov
nói, giọng van lơn, - Nhưng tôi không tài nào xin lỗi được, tôi xin thề như
vậy, không tài nào xin lỗi được, các vị muốn làm gì thì làm? Làm sao tôi có thể
xin lỗi, như một thằng bé con đi xin tha tội?

Denixov
bật cười.

-
Thế thì kệ anh, Bogdanyts là người giận lâu, anh cố chấp thì rồi anh sẽ biết. -
Kirxten nói.

-
Tôi xin thề, không phải tôi cố chấp. Tôi không thể nói rõ tâm trạng của tôi,
tôi không thể…

-
Ừ thì mặc anh. - Viên thượng uý nói đoạn quay sang hỏi Denixov - Bây giờ thì
coi thằng khốn khiếp ấy đâu rồi?

-
Nó đã ghi tên vào sổ bệnh nhân, ngày mai sẽ có lệnh bãi hồi nó.

-
Thật là một bệnh nhân, không thể cắt nghĩa cách nào khác, viên thượng uý nói.

-
Bệnh nhân hay không bệnh nhân, nó đừng có bén mảng đến đây nữa, tôi sẽ giết nó,
- Denixov gầm lên như một con thú dữ.

Zerkov
bước vào.

Làm
sao cậu lại ở dây? - Các sĩ quan hỏi người mới đến.

-
Có lệnh hành quân, thưa các vị. Tướng Mack cùng với toàn quân đoàn đã đầu hàng
địch, tin thật đấy.

-
Nói láo!

-
Chính tôi đã trông thấy lão ta!

-
Làm sao? Cậu đã thấy Mack bằng thịt bằng xương à? Có cả tay và chân nữa à? Lên
đường! Lên đường! Thưởng cho hắn một chai rượu vì đã đem tin. Nhưng cậu, làm
sao có mặt cậu ở đây được?

-
Họ trả tôi về trung đoàn, cũng vì cái lão Mack thiên lôi ấy. Một viên tướng Áo
đã kiện tôi. Số là tôi có chúc mừng hắn nhân dịp Mack tới… Roxtov, cậu sao thế?
Cứ như mới ở thùng tắm ra ấy!

-
Anh bạn ơi, tình hình ở đây nát bét như thế này đã hai ngày nay rồi.

Viên sĩ quan phụ tá của trung đoàn bước vào và
chứng thực cái tin do Zerkov đem lại. Trên đã hạ lệnh ngày mai phải tiến quân.

-
Thưa các vị chúng ta lên đường thôi!

-
Đội ơn Chúa, sắp mọc rễ ra rồi còn gì!