Phần I

Chương - 10

Ra khỏi phòng khách, Natasa chỉ chạy ra đến
phòng ủ hoa thì dừng lại, lắng nghe tiếng nói chuyện từ phòng khách vẳng đến và
chờ Boris ra. Natasa đã bắt đầu sốt ruột, giẫm chân và đã toan khóc vì Boris
không chịu ra ngay, thì vừa lúc ấy có tiếng chân bước đĩnh đạc, không nhanh,
không chậm của chàng thanh niên từ phòng khách đi lại. Natasa nhanh nhẹn chạy
ra nấp sau cái thùng trồng hoa.

Boris dừng lại ở giữa phòng nhìn quanh một
lúc, lấy tay phủi mấy hạt bụi bám trên ông tay áo quân phục rồi lại gần lấm
gương ngắm nghía khuôn mặt tuấn tú của mình. Natasa nín lặng thu mình sau thùng
cây nhìn ra, chờ xem anh ta sẽ làm gì. Boris đứng trước gương mặt một lát, mỉm
cười rồi bước ra cửa. Natasa đã toan gọi, nhưng nghĩ thế nào lại thôi.

- Để cậu ta tìm một lúc cho vui! - Natasa tự
nhủ.

Boris
vừa ra ngoài thì Sonya từ phía phòng khách bước lại mặt đỏ bừng, vừa khóc vừa
lẩm bẩm những gì trong miệng, ra vẻ giận lắm. Natasa thoạt tiên muốn chạy ra
với Sonya nhưng rồi lại kìm mình ngồi yên trong chỗ nấp, như người đội mũ tàng
hình trong chuyện cổ tích, xem xét những việc xảy ra trên thế gian. Natasa thấy
có một cảm giác thích thú rất mới lạ, Sonya miệng vẫn lẩm bẩm đưa mắt nhìn về
phía phòng khách: Nikolai từ trong cửa bước ra.

- Sonya. Em làm sao thế? Lạ quá! - Nikolai
chạy lại gần Sonya nói.

- Chẳng sao cả, chẳng sao cả, mãc xác tôi! - Sonya
nói đoạn khóc nức nở.

- Không, anh biết tại sao rồi.

- Anh biết à, thế thì tốt lắm, đi vào với cô
ấy đi.

Nikolai
nắm tay Sonya nói:

- So-o-onya? Nghe anh nói tí nào! Sao em cứ
làm khổ anh và làm khổ cả mình nữa vì những chuyện vớ vẩn không đâu ấy thế?

Sonya
không rút tay lại và thôi khóc.

Natasa
nín thở ngồi im sau thùng cây, hai mắt sáng long lanh nhìn ra hau háu "Rồi
sẽ thế nào nữa đây?", Natasa tự hỏi.

- Sonya? - Nikolai nói. - Cả vũ trụ đối với
anh có nghĩ gì đâu! Đối với anh em là tất cả. Anh sẽ chúng minh cho em thấy rõ
điều đó

- Em không thích anh nói thế đâu.

- Thế thì thôi anh không nói nữa, thôi, xin
lỗi em nhé, Sonya? - Nikolai kéo Sonya.

Natasa
nghĩ thầm: "Chà! Thích quá!" và khi Sonya cùng Nikolai ra khỏi phòng.
Natasa liền ra theo và gọi Boris lại.

- Boris lại đây, - Natasa nói, vẻ quan trọng
và ranh mãnh. Em cần nói với anh một điều. Lại đây, lại đây.

Natasa
dẫn Boris vào phòng hoa, đến chỗ mấy thùng cô ta nấp lúc nãy. Boris mỉm cười đi
theo.

- Một điều… là điều gì thế?

Natasa
luống cuống nhìn quanh và chợt trông thấy con búp bê vừa vứt bên thùng cây,
liền ẵm nó lên.

- Anh hôn con búp bê đi, - Natasa nói.

Boris
chăm chú và dịu dàng nhìn gương mặt hân hoan của Natasa và im lặng không đáp.

- Không thích à? Thế thì lại đây, - Natasa
nói, rồi đi sâu thêm vào mấy thùng cây và vút con búp bê xuống đất. - Lại gần
đây, lại gần đây. - Natasa thì thào. Cô gái nắm lấy tay áo chàng sĩ quan và
gương mặt xúc động của cô ta lộ rõ vẻ trang trọng sợ hãi. - Còn tôi thì anh có
thích hôn không nào? - Natasa thì thào nói rất khẽ, mắt ngước nhìn lên Boris,
miệng mỉm cười và suýt bật khóc vì xúc động.

Boris
đỏ mặt. Chàng cúi xuống phía Natasa nói:

- Cô buồn cười quá đi mất!

Boris
nói đoạn, mặt lại càng đỏ thêm, nhưng vẫn không dám làm gì, ngập ngừng chờ đợi.

Natasa
bỗng nhảy lên một chiếc thùng trồng hoa, thành thử bây giờ cô ta cao hơn hẳn
Boris, rồi dang hai cách tay trần mảnh dẻ ôm lấy cổ chàng trai, hất đầu một cái
cho mãi tóc xòa về phía sau và hôn lên môi Boris.

Đoạn
cô ta lẩn ra sau khóm hoa và cúi đầu đứng im. Boris nói:

- Natasa, cô cũng biết đây, tôi yêu cô, nhưng…

- Thế anh mê em chứ? - Natasa ngắt lời.

- Vâng, tôi mê cô, nhưng mong cô hiểu cho, ta
không nên làm những việc mà hiện nay chưa… Bốn năm nữa… Đến lúc ấy tôi sẽ đến
xin hỏi cô…

Natasa
ngẫm nghĩ một lúc.

- Mười ba, mười bốn, mười lăm, mười sáu… - Cô
ta vừa nói vừa xoè mấy ngón tay thon thon ra đếm. - Được? Thế nghĩa là thoả
thuận xong xuôi rồi đấy nhé.

Và
một nụ cười vui sướng và hể hả sáng bừng trên gương mặt linh hoạt của Natasa.

Thoả
thuận rồi. - Boris nói.

- Vĩnh viễn chứ? - Cô bé hỏi. - Suốt đời chứ?

Rồi
khoác tay chàng sĩ quan trẻ tuổi, Natasa cùng sánh vai chàng thong thả bước vào
phòng đi văng(1), gương mặt tràn đầy hạnh phúc.

(1) Loại phòng khách đạt nhiều đi-văng thường
dùng để tiếp tân.

Phần I

Chương - 11

Bá tước phu nhân đã quá mệt vì những cuộc thăm
hỏi, cho nên đã ra lệnh không tiếp ai nữa, và dặn người đầy tớ đứng chực ở cửa
là hễ có ai đến mừng thì cứ mời đến dự tiệc tất. Bá tước phu nhân muốn nói
chuyện riêng với những người bạn cũ từ thời thơ ấu là công tước phu nhân Anna
Mikhailovna mà từ ngày bà ta rời Peterburg cho đến nay phu nhân chưa có một lần
nào được gặp.

Anna
Mikhailovna với vẻ mặt tiều tuỵ và dễ có thiện cảm của một người đã khóc quá
nhiều, ngồi nhích lại gần ghế bành của bà bá tước phu nhân.

- Với chị tôi xin nói thật. - Anna Pavlovna
Mikhailovna nói. - Ngày nay bạn cũ có còn được mấy người nữa đâu! Cho nên tôi
càng quý tình bạn của chị.

Anna
Mikhailovna đưa mắt nhìn Vera và ngừng lại. Bá tước phu nhân nắm chặt tay bạn.

- Vera, - Bá tước phu nhân quay sang nói với
cô con gái lớn (người ta có thể thấy rõ là phu nhân không quý Vera cho lắm) - Con
không có ý tứ gì sao? Con không thấy ngồi đây là thừa ư? Con ra ngoài kia với các
em, nếu không…

Cô
Vera xinh đẹp nở một nụ cười khinh khỉnh, hình như cô ta không thấy bẽ mặt tí
nào.

- Giá mẹ bảo con sớm hơn có phải con đã đi
ngay rồi không. - Vera nói đoạn bỏ về phòng mình.

Nhưng
khi đi ngang qua phòng đi-văng, cô ta thấy hai cặp thanh niên ngồi cạnh hai cửa
sổ đối diện nhau. Vera dừng lại và mỉm cười khinh bỉ. Sonya đang ngồi nép vào
người Nikolai xem anh ta chép cho mình bài thơ đầu tiên của anh ta sáng tác.
Boris và Natasa đang ngồi nói chuyện cạnh cửa sổ trước mặt, thấy Vera vào thì
im bặt. Sonya và Natasa đưa mắt nhìn Vera, vẻ mặt ngượng ngùng và sung sướng.

Ai
trông thấy hai cô gái mới biết yêu đương này chắc chắn cũng phải thấy vui và
cảm động, nhưng Vera thì tỏ ra không vừa lòng. Cô nói:

- Đã bao lần tôi xin các cô chú đừng có lấy đồ
đạc của tôi ra dùng. Sao không về phòng mình mà lấy. - Nói đoạn Vera giằng lấy
bình mực Nikolai đang cầm.

- Tí nữa thôi, tí nữa thôi mà, - Nikolai vừa
nói vừa chấm thêm một ngòi mực.

- Cái gì cũng tìm cách làm không đúng lúc. - Vera
nói. - Ai lại tự dưng chạy ùa vào phòng khách, làm cho mọi người phát ngượng
lên.

Những
điều Vera nói hoàn toàn có lý. Tuy vậy. - Hay chính vì vậy. - Mà không ai đáp
lại cả; bốn người chỉ đưa mặt nhìn nhau.

Vera,
tay cầm lọ mực, vẫn đứng chần chừ ở trong phòng. Cô ta nói:

- Giữa Natasa với Boris lại còn chuyện gì bí
mật nữa thế? Cả Sonya với Nikolai nữa. Vào tuổi các cô các chú thì có những
chuyện bí mật gì? Toàn là chuyện vớ vẩn cả!

-
Kìa, Vera việc gì đến chị nào? - Natasa nói khẽ như muốn giảng hoà. Hẳn là hôm
nay đối với mọi người cô ta còn hiền hòa và thân mật hơn bao giờ hết.

- Thật là vớ vẩn. - Vera nói tiếp. - Tôi thấy
ngượng cho các cô quá Những chuyện gì bí mật thế hả?

Natasa
phát cáu lên nói:

- Mỗi người đều có những chuyện riêng. Chúng
tôi có động chạm gì đến chuyện chị với Berg đâu nào?

- Tôi nghĩ các cô các chú không đả động là vì
trong những việc tôi làm không bao giờ có điều gì xấu cả. Rồi tôi sẽ nói cho mẹ
biết cô đối với Boris như thế nào.

- Natalia Ilynisna đối với tôi rất tốt. - Boris
nói. - Tôi không có gì phải than phiền cả.

Natasa
nói giọng run lên vì tức giận:

- Thôi đừng nói nữa Boris, anh thì cứ ngoại
giao) thôi (thiếu niên rất thích dùng chữ "ngoại giao" theo cái nghĩa
riêng của họ gán cho chữ này). Thật phát chán lên được! Tại sao chị ấy cứ ám
lấy tôi? Natasa nói tiếp với Vera. - Chị chẳng bao giờ hiểu được cái đó đâu, vì
chị không bao giờ biết yêu ai hết: Chị không có tim, chị chỉ là mađam đờ
Giănglix(1) thôi (biệt hiệu này là do Nikolai đặt cho Vera, và được xem như là
một biệt hiệu rất nhục nhã), và chị chỉ thích làm cho người khác khó chịu. Chị
cứ đi mà làm duyên làm dáng với Berg đi, muốn lả lơi bao nhiêu cũng được kia
mà, - Câu này Natasa nói rất nhanh.

(1)
Bà Đờ Gianglix, nữ văn sĩ Pháp, viết những tiểu thuyết giáo dục.

- Dù sao thì trước mặt khách khứa tôi cũng
không xoắn lấy một người con trai nào…

- Thôi thế là chị đạt được mục đích rồi đấy,
chị ạ - Nikolai nói xen. - Chị kiếm chuyện phá đám như vậy cũng đủ làm cho mọi
người khó chịu lắm rồi. Thôi ta sang phòng trẻ đi.

Và cả bốn người, như một bầy chim hoảng sợ,
đứng dậy ra khỏi phòng.

Vera nói:

- Người ta kiếm chuyện nói những câu khó chịu
với tôi, chứ nào tôi có kiếm chuyện với ai đâu.

"Madam
đờ Giănglix. Madam đờ Giănglix?" - Những câu chuyện nói chen lẫn tiếng
cười từ sau cánh cửa đưa ra.

Cô
Vera xinh đẹp, sau khi đã làm cho mọi người khó chịu và bực bội như vậy, liền
mỉm cười có vẻ như không hề mảy may động lòng vì những điều người ta nói về
mình, đến đứng trước gương sửa lại chiếc khăn choàng và mái tóc. Ngắm khuôn mặt
xinh đẹp của mình trong gương, Vera hình như càng trở nên lãnh đạm và điềm tĩnh
hơn.

Trong
phòng khách, những câu trò chuyện vẫn tiếp tục. Bá tước phu nhân nói:

- Chà, bà chị ạ, trong đời tôi có phải cái gì
cũng màu hồng cả đâu. Tôi cũng thấy cứ cái đà này, tài sản chúng tôi cũng chẳng
kéo dài được bao lâu nữa! Cơ sự chẳng qua cũng vì cái câu lạc bộ và lòng tốt
của nhà tôi. Chúng tôi ở nông thôn, mà có được nghỉ ngơi gì đâu? Hết diễn kịch
lại đến săn bắn, và còn bao nhiêu thứ nữa.

- Thôi nói chuyện tôi làm gì!… Nào, thế chị
dàn xếp công việc ra sao? Annet ạ, tôi thường phục chị không hiểu tại sao chị
ngần ấy tuổi mà còn đi đi về về được một mình hết Moskva lại đến Petersburg,
ông thượng thư nào chị cũng đến yết kiến, khắp cả giới quyền quý chị đều đến
thăm hỏi, với ai chị cũng biết lấy lòng, thật tôi cũng lấy làm lạ? Thế công
việc sao rồi? Như tôi thì cũng đến chịu, không sao làm được như chị.

Công tước phu nhân Anna Mikhailovna nói:

- Ối dào? Chỉ mong sao chị đừng bao giờ phải
nếm cái cảnh goá bụa không có nơi nương tựa, một thân một mình với một đứa con
mà mình yêu như điên như dại. Cái gì rồi cũng quen đi cả, - Phu nhân nói tiếp,
giọng không khỏi có phần kiêu hãnh, - Cái vụ kiện ấy đã dạy khôn cho tôi nhiều.
Cứ mỗi khi cần gặp một ông to nào là tôi lại viết: "Công tước phu nhân
mỗ" mong được gặp vị nọ vị kia" - rồi thân hành đi xe đến, hai lần,
ba lần hay bốn lần cũng không từ - Cho đến khi nào được việc mới thôi. Họ muốn
nghĩ gì, họ cho tôi là người thế nào cũng mặc, tôi có cần gì đâu.

- Thế việc cháu Boris thì chị xin ai? - Bá
tước phu nhân hỏi. - Con chị thế là đã được làm sĩ quan ngự lâm, còn thằng
Nikolai nhà tôi thì chỉ được làm hạ sĩ quan thôi. Chả biết xin xỏ ai. Chị xin
ai thế?

- Xin công tước Vaxili. Ông ấy tốt lắm, bằng
lòng ngay; công tước đã trình việc này lên hoàng thượng rồi. - Anna Mikhailova
nói giọng hân hoan, quên hẳn những nỗi tủi nhục mà mình đã phải trải qua để đạt
được mục đích.

- Thế công tước Vaxili độ này có già đi không?
- Bá tước phu nhân hỏi. - Từ dạo tổ chức diễn kịch ở nhà ông Rumiantxev lôi
không gặp công tước lần nào. Tôi chắc bây giờ ông ta quên tôi rồi. Dạo trước
ông ta theo tán tỉnh tôi mãi đấy! - Bá tước phu nhân mỉm cười nhớ lại thời xưa.

- Vẫn thế thôi, vẫn lịch sự, hòa nhã - Anna
Mikhailova đáp. - Quyền cao chức trọng không hề cho ông ta choáng váng, ông ấy
nói với tôi thế này: "Tiếc rằng tôi giúp phu nhân được ít quá, công tước
phu nhân ạ, xin cứ truyền bảo". Quả công tước là một người rất tốt, một
người bà con rất có tình. Nhưng Natalia, chắc chị cũng biết tôi quý con thế
nào. Vì hạnh phúc của nó thật tôi không từ một việc gì. Mà gia cảnh của tôi thì
nay thật chẳng ra gì, - Anna Mikhailova hạ thấp giọng, buồn rầu nói tiếp. - Đề
tôi đang lâm vào một tình cảnh hết sức khốn đốn. Cái vụ kiện tai hại của tôi đã
ngốn hết cả số tài sản tôi còn để dành lại, mà vẫn không nhích thêm được một
bước nào. Chị thử tưởng tượng, nay tôi không còn lấy một đồng nào, thật thế
đấy, thật tôi không còn biết lấy đâu ra tiền mà may quân phục cho thằng Boris
nữa. - Anna Mikhailovna rút chiếc khăn tay và khóc. - Tôi cần năm trăm rup, mà
trong túi tôi vẻn vẹn chỉ có một tờ giấy hai mươi lăm. Tình cảnh của tôi thật…
Tôi chỉ còn biết hy vọng vào bá tước Kiril Vladimirovich Bezukhov nữa thôi. Nếu
bá tước không muốn giúp đứa con đỡ đầu. - Vì chính bá tước đã đỡ đầu cho thằng
Boris - và trợ cấp cho nó ít nhiều, thì bao nhiêu công sức của tôi đều hoá ra
công cốc cả: Tôi sẽ không còn biết lấy gì mà may mặc cho nó nữa.

Công tước phu nhân khóc và im lặng ngẫm nghĩ
một lát rồi nói.

- Tôi thường nghĩ, có lẽ nghĩ như thế là có
tội, nhưng nhiều khi tôi vẫn nghĩ: bá tước Kiril Vladimirovich Bezukhov sống
một mình, với một gia tài kếch xù, như vậy thì sống để làm gì? Đối với bá tước
sống đã thành một cái nợ, còn thằng Boris thì lại đang bước vào cuộc sống.

- Chắc bá tước sẽ để lại ít nhiều cho cháu
Boris, - Bá tước phu nhân nói.

- Có trời mới biết được bạn ạ! Các ông lớn nhà
giàu ấy thường ích kỷ lắm kia. Tuy vậy tôi cũng sẽ đưa thằng Boris đến nhà bá
tước và sẽ nói thẳng việc này ra với bá tước. Người ta muốn nghĩ tôi là người
thế nào thì nghĩ, quả tình một khi cả vận mệnh của con tôi đã phụ thuộc vào đấy
thì tôi có ngại gì đâu. - Công tước phu nhân đứng dậy. - Bây giờ là hai giờ,
đến bốn giờ chị mới dùng bữa chiều.

- Tôi sẽ có đủ thì giờ trở lại.

Và
với những cách thức của một người đàn bà quý tộc bận rộn
ở Petersburg luôn luôn biết tận dụng thời gian, Anna Mikhailovna cho
người đi gọi Boris, rồi cùng cậu con trai đi ra phòng ngoài.

Bà
nói với bá tước phu nhân bấy giờ đang tiễn bạn ra cửa:

- Thôi chào chị nhé, Natalia thân mến, - và
nói thêm, giọng thì thào rất khẽ để con khỏi nghe thấy. - Chị cầu mong cho tôi
may mắn nhé.

Bá
tước Roxtov đứng ở trong phòng ăn cũng vừa đi ra phòng ngoài vừa nói:

- Bà sang nhà bá tước Kiril Vladimirovich đấy
à? Nếu bá tước đỡ rồi thì bảo cậu Piotr sang tôi ăn bữa chiều nhé. Cậu ấy trước
đây thỉnh thoảng vẫn đến chỗ tôi chơi khiêu vũ với các cháu luôn đấy mà. Thế
nào bà cũng bảo cậu ấy sang đây nhé. Nào, để rồi xem chú Tarax hôm nay có những
cao lương mỹ vị gì. Chú ta bảo là ở nhà bá tước Orlov(2) cũng chưa có bữa tiệc
nào như bữa tiệc chiều nay ở nhà tôi đấy.

(2) Bá tước Orlov tham dự cuộc chinh biến
trong cung đình năm 1762 đưa Ekaterina lên ngôi đầu thế kỷ XlX. Ông nổi tiếng
là người hào phóng quảng giao, hiếu khách.