Con cái chúng ta giỏi thật, Ba lá thư cuối cùng

Cuộc
thi truyện do trẻ em viết

Istanbun 25.4 thân mến,

Tôi mới bỏ thư cho bạn hôm qua. Nhưng hôm nay tôi
lại viết tiếp lá thư khác để gởi đi ngay. Có lẽ bạn ngạc nhiên phải không. Tôi
muốn viết thêm để bàn với bạn một chuyện.

Nếu bạn đồng ý, chúng ta sẽ cùng nhau làm một công
việc khá là kỳ thú.

Tôi vừa mới được biết người ta đang tổ chức một cuộc
thi truyện do trẻ em sáng tác. Tôi mới nảy ra một ý kiến, hay là ta gởi tất cả
những Bức thư chúng ta đã viết đi dự thi. Những lá thư chúng ta gởi cho nhau
nếu để theo thứ tự ngày tháng, có lẽ sẽ thành một cuốn truyện hay hay đấy. Tôi
đã cất giữ tất cả những lá thư bạn gởi cho tôi. Bạn cũng có lần viết cho tôi
rằng bạn đã sắp xếp các Bức thư trong một cặp giấy cơ mà. Bạn nghĩ sao, chúng
ta có nên tham gia cuộc thi này không? Nếu bạn thấy ý kiến của tôi chấp thuận
được, bạn hãy gởi gấp cho tôi theo đường buu điện "máy bay" tất cả
những lá thư của tôi đến đây.

Bởi vì thời hạn chót nộp bản thảo của cuộc thi không
còn xa nữa. Chúng ta có rất ít thì giờ, vì thế phải khẩn trương. Nếu được giải
thì đó là thành công chung của hai đứa chúng ta. Chúng mình tham gia với danh
nghĩa đồng tác giả nhé!

Nếu bạn thấy không nên tham gia cuộc thi thì bạn
cũng viết thư báo ngay cho tôi biết. Tôi còn muốn đề nghị, nếu tham gia cuộc
thi bạn cũng đừng nên cho ai biết. Nếu có giải, chúng ta sẽ cho mọi người một
bất ngờ thú vị. Không được giải thì chẳng sao cả. Nếu nói lung tung mà không
được gì thì quê lắm! Không nói cho ai cả, đây là một bí mật chung của hai đứa
mình.

Nóng lòng đợi trả lời của bạn.

Chúc bạn vui khỏe.

Chào thân mến

Acmét

...

Có thể
bất tuyệt

Ankara 27.4.1964

Bạn Acmét thân mến,

Nhận được thư bạn tôi xin trả lời ngay lập tức. Viết
xong lá thư này,tôi sẽ gói tất cả thư của bạn lại và gởi đường bưu điện
"máy bay" đúng như bạn yêu cầu. Như thế có nghĩa là tôi hoàn toàn
đồng ý với đề nghị của bạn.

Tôi cho rằng ý kiến của bạn rất hay, chúng ta tham
gia cuộc thi này là đúng, rất hợp.

Không muốn bạn nhụt chí vì mất hứng, nhưng tôi vẫn
phải nói cho bạn biết một điều "Chúng ta có rất ít hi vọng giật
giải!" Bạn có biết tại sao không? Trong các lá thư, chúng ta phê phán
người lớn nhiều quá: nào là ba mẹ, nào là thầy cô giáo, v.v... Ôi, thế mà chính
họ, những người lớn đó lại sẽ chấm thi, phát giải thưởng. Tôi không dám tin là
họ sẽ tặng thưởng cho một truyện chỉ rặt những điều phê phán, kêu ca về họ. Hơn
nữa, có khi họ sẽ nói "Mấy đứa trẻ này con cái nhà ai không biết?" Có
lẽ họ nổi giận nữa kia... Lại còn một điều này nữa: Nếu người ta gởi trả tất cả
lại nhà, ba mẹ chúng ta sẽ nói gì đây? Vậy tôi đề nghị chúng ta nên ký những
tên khác dưới các Bức thư. Tôi đã chọn được cái tên giả hay hay là Zeynep, bạn
hãy suy nghĩ và tự chọn cho mình một cái tên nhé!

Tôi không có ý bàn lui rằng chúng ta không nên tham
dự cuộc thi. Nhưng khó mà tin là các Bức thư chúng ta đã viết gom góp lại với
nhau lại giống một cuốn truyện. Nhưng... thôi cứ gởi đi bạn ạ! Lỡ chúng ta
không được giải thì sao?... Ừ, mà không
được giải cũng đâu có sao, chúng ta đâu có mất mát gì?

Nhận được lá thư mới của bạn, tôi đã thử đọc lại một
vài Bức thư trước. Theo tôi, có lẽ bọn mình đã đi hơi xa trong
việc phê phán người lớn. Bạn đã viết đủ thứ chuyện... Còn tôi không biết chuyện
huyên thuyên những của quỷ gì? Khi để lẫn lộn những lá thư đó với nhau, mẹ ơi,
chẳng hiểu nó sẽ thành cái chi? Nói một cách công bằng, đàng hoàng ra thì chúng
ta cũng có hơi phóng đại một số sự việc... Ban giám khảo mà toàn là trẻ con chứ
không phải người lớn thì tôi tin chắc truyện của chúng ta sẽ giật giải nhất
đấy. Nhưng làm gì có chuyện đó được! Dù sao, tôi thấy chúng ta vẫn có chút ít
hi vọng. Chắc bạn cũng biết những truyện viết cho trẻ em từ trước tới
nay nói gì chứ? Nhiều chuyện đã được trích ra để trẻ em học trong sách giáo
khoa ấy: Nào là kể về một học sinh nghèo vừa kiếm sống vừa đi học, nào là
chuyện phiêu luu mạo hiểm của một số trẻ em, nào là chuyện một học sinh chăm
chỉ, v.v... Toàn là những bài học luân lý, nhiều khi quá lộ liễu chứ đâu phải
là những cuốn truyện hấp dẫn. Cái truyện của chúng mình mà bạn định gởi đi
chẳng giống truyện nào trước đây cả. Đó, bạn thấy không, hi vọng của chúng ta
chính là điều ấy.

Nếu "công trình" của chúng ta mà giật giải
thì thật là tuyệt diệu! Một ngày nào đó, khi lớn lên và trở thành cha của vài
đứa trẻ, bạn có thể hãnh diện khoe với chúng rằng bạn đã từng đoạt giải nhất
văn học.

Dù sao bạn cũng đừng gởi lá thư cuối này của tôi
cùng với những lá thư khác nhé!

Tôi không có ý định an ủi bạn. Nhưng nếu chúng mình
không được giải thì đâu có gì là quan trọng. Bạn từng viết là bạn ước mơ trở
thành nhà văn cơ mà. Đến lúc đó bạn sẽ dùng các lá thư này thành một cuốn sách
chả hơn u? Như thế có khi còn tốt hơn ấy chứ, chỉ có điều chúng ta sẽ phải đợi
hơi lâu một chút.

Chúc cho ý tưởng của chúng ta thành công.

Chân thành chúc bạn sức khỏe và học giỏi.

Gởi lời chào các bạn cũ và đợi thư của bạn.

Zeynep

...

Thư của
tác giả gởi các em

Các em thân mến

Không, không chỉ "Các em thân mến", mà
"Các con yêu quý của tôi". Tôi yêu tất cả các con như chính những con
tôi. Như mọi thứ tình yêu khác, trong tình yêu này chúng ta cũng có một chút vị
kỷ. Vì những người lớn tuổi như chúng tôi luôn tin rằng sẽ sống cùng với các
con mãi mãi. Tôi không chỉ yêu những đứa con của tôi, những đứa bé Thổ Nhĩ Kỳ,
mà tôi yêu tất cả, tất cả các trẻ em người Mỹ, người Nga, hay Đức, Trung quốc,
người Ấn Độ, Việt
Nam, v.v... Nghĩa là tôi yêu mọi trẻ em trên trái đất, không phân biệt các con
Âu hay Á, da trắng hay da màu. Tôi định giải thích một điều
mà có lẽ một số em đã biết. Các em rất dễ dàng hiểu rằng những Bức thư trong
quyển sách này không phải do hai em Zeynep và Acmét viết ra, mà chúng tôi đã tưởng
tượng ra các Bức thư đó và các tác giả của chúng. Tôi đã đặt tên cho cả Amét
lẫn cô bé Zeynep. Chắc các em cũng biết rằng hai học sinh lớp Năm không thể
viết cho nhau những Bức thư dài và nhiều như vậy trong một năm học. Nếu có hai
đứa trẻ viết thư cho nhau, thế nào các em ấy cũng có những lỗi chính tả và văn
phạm. Nhưng tôi chắc rằng nếu tự các em viết cho nhau thật sự thì các Bức thư
sẽ hay hơn những thư tôi đã nghĩ ra. Bởi vì những điều các em
viết sẽ là xác thực, nguyên bản với cuộc sống trẻ thơ và những điều các em
nghĩ. Chúng sẽ thật sự độc đáo và đáng tin cậy nhất. Đấy chính là sự khác biệt
lớn, khoảng cách xa giữa người lớn và trẻ em. Chính các em khi nào lớn lên, các
em cũng lại giống chúng tôi, người lớn và các em sẽ xa rời tuổi thơ, xa rời các
em lúc này.

[Chúc bạn đọc sách vui vẻ tại www.gacsach.com - gác
nhỏ cho người yêu sách.]

Như thế, các em hiểu rằng trong quyển sách này tôi
thử làm một việc vô vọng, một việc không bao giờ có được. Nói cách khác, tôi
thử đặt mình vào địa vị các em. Rõ ràng đây là một việc rất khó thực hiện được.
Bởi vì giữa những người lớn tuổi và trẻ em có một khoảng cách thời gian về tầm
suy nghĩ đôi khi tới hàng ngàn hoặc vài ngàn năm. Chính vìthế mà người lớn
chúng tôi quên ngay tuổi thơ của mình. Ba, mẹ, anh chị, thầy, cô giáo các em
cũng đã quên tuổi thơ của họ rồi.

Sự thật, các Bức thư tôi viết thay Zeynep và Acmét
đã được gởi đi dự một cuộc thi tiểu thuyết và chẳng được một giải nào. Cuốn
tiểu thuyết này viết dưới dạng những Bức thư, chẳng thế nào đoạt giải được. Bởi
vì, những người lớn trong ban giám khảo được chấm thi, đã quên tuổi thơ của họ.
Zeynep và Acmét cũng đã để ý đến điều đó.

Cũng như tất cả những bài viết khác cho các em,
trong các Bức thư của cuốn sách này, tôi muốn gởi đến các em những lời khuyên
nhủ chân thành. Chỉ có điều, tôi đã làm khác những người lớn khác đã làm. Tuy
nhiên các em cũng đừng nghĩ rằng trong cuộc sống hàng ngày, tôi đối xử hoàn hảo
với các con tôi. Bởi vì chúng tôi cũng đã quên ở một chừng mực nào đó tuổi thơ
của bản thân mình... Ngay cả khi biết rằng mình cư xử không
đúng đắn, chúng ta cũng khó mà sửa chữa sai lầm ngay được...

Trong các bài viết của tôi ở tập sách này, mặc dù
luôn coi các em là lớn, có hiểu biết, tôi vẫn phải nghĩ rằng, dù sao các em
cũng là trẻ em. Vì thế tôi mới phải giải thích để các em rõ ý tôi muốn nói gì.

Chắc rằng các em sẽ hiểu ý tôi, hiểu tất cả những gì
tôi muốn truyền đạt tới các em...

Tận đáy lòng, tôi chân thành chúc các em học giỏi,
các con yêu quý của tôi!

Azit Nexin.

Thực hiện bởi

nhóm Biên tập viên Gác Sách:

Sienna – vuthungoc – Tiểu Bảo Bình

(Tìm - Chỉnh sửa - Đăng)​