Chương 11: Lại một thanh danh nữa tiêu ma

Nàng không đủ sức giữ bình tĩnh trước mặt Aliosa, mà nàng cũng không muốn giữ bình tĩnh.

- Con ấy đáng đánh đòn, trên đoạn đầu đài, bằng tay đao phủ, trước công chúng…

Aliosa giật lùi về phía cửa.

- Nhưng Trời ơi! - Ekaterina Ivanovna bỗng kêu lên, đập hai tay vào nhau, - anh ấy mà lại thế! Anh ấy lại có thể bất nhân bất nghĩa đến như thế! Anh ấy đi kể với con khốn nạn ấy chuyện đã xảy ra hôm đó, vào cái ngày ác hại muôn đời đáng nguyền rủa nọ! “Cô đến bán sắc đẹp, tiểu thư quý hóa ạ!” Nó biết! Anh chú là đồ đểu cáng. Alecxei Fedorovich Aliosa muốn nói điều gì, nhưng không tìm được lời. Tim anh quặn thắt lại.

- Chú về đi, Alecxei Fedorovich! Tôi xấu hổ, thật là khủng khiếp! Ngày mai… tôi quỳ gối van xin chú, ngày mai chú đến đây! Đừng lên án tôi, thứ lỗi cho tôi, tôi chưa biết sẽ làm gì với bản thân mình đây.

Aliosa ra đường, chân bước lảo đảo. Anh cũng muốn khóc như Ekaterina Ivanovna. Bỗng nhiên có người hầu theo kịp anh.

- Tiểu thư quên không đưa cho cậu lá thư của bà Khokhlakova, thư nhận được từ bữa ăn trưa.

Như cái máy, Aliosa cầm lấy phong thư nhỏ màu hồng và gần như vô ý thức nhét vào túi.

Từ thành phố đến tu viện chỉ hơn một dặm. Aliosa vội vã đi trên con đường vắng
ngắt vào giờ này. Gần như đã về đêm, cách ba mươi bước đã khó nhận rõ vật gì. Ở
quãng nửa đường có một ngã tư ở đó, dưới một cây liễu trúc đơn độc thoáng thấy một
bóng người. Aliosa vừa tới nơi thì bóng đó bật khỏi chỗ, nhảy xổ vào anh và thét
lên bằng giọng cuồng loạn:

- Đưa tiền đây, không thì mất mạng!

- Anh Mitia, hóa ra là anh! - Aliosa giật nảy mình, ngạc nhiên.

- Ha - ha - ha! Chú không ngờ chứ gì? Tôi nghĩ mãi: chờ chú ở đâu được nhỉ?
Ở nhà cô ấy ư? Từ đấy ra có ba con đường, có thể đón trượt. Cuối cùng tôi nghĩ ra
là nên đón ở đây, vì nhất định chú phải đi qua đây, không còn con đường nào khác
về tu viện. Nào, kể hết sự thật đi, giẫm bẹp tôi như giẫm con gián đi… Mà chú làm
sao thế?

- Không sao, anh ạ… là vì tôi hoảng sợ đấy thôi. Ôi chao, anh Dmitri! Vừa rồi
máu của ba… - Aliosa bật khóc, anh muốn khóc từ lâu và bây giờ trong tâm hồn anh
có cái gì bục ra. - Anh suýt giết chết ba… - Anh suýt giết chết ba… anh nguyền rủa
ba… vậy mà bây giờ… lúc nãy… anh bông đùa… “đưa tiền đây, không thì mất mạng”!

- Vậy thì sao chứ? Bất nhã phải không? Không hợp với tình thế ư?

- Không… tôi nói vậy thôi…

- Khoan. Hãy nhìn cảnh đêm kia: tối tăm biết bao, những đám mây kia, gió thổi
ào ào! Tôi đứng nấp dưới cây liễu đợi chú, và bỗng nhiên tôi nghĩ (thề có trời):
sống lay lắt nữa làm gì, chờ đợi cái gì? Sẵn đây có cây liễu, có khăn tay, có sơ
mi, có thể bện thành dây thừng, nhúng ướt đi nữa, và giải thoát cho trái đất khỏi
phải nặng mình vì tôi, khỏi phải ô danh vì sự có mặt hèn hạ của tôi! Thế rồi tôi
nghe thấy tiếng bước chân chú. Trời ơi, tuồng như có luồng ánh sáng rọi xuống người
tôi; vậy là trên đời này vẫn còn có một người mà tôi yêu mến, người đó đây kia,
người em dễ thương mà tôi yêu nhất trên đời, người duy nhất mà tôi yêu! Tôi yêu
chú quá chừng, giây phút ấy tôi yêu chú đến nỗi muốn nhảy bổ đến ôm quàng lấy cổ
chú! Nhưng một ý nghĩ ngu ngốc chợt nảy ra: “Ta dọa chú ấy một tí cho vui.” Tôi
gào lên như thằng ngốc: “Đưa tiền đây!” Chú tha thứ cho hành động ngu xuẩn ấy, đây
chỉ là trò vớ vẩn, chứ trong tâm hồn tôi… cũng không đến nỗi nào… Mà thôi, nói đi,
ở đấy ra sao? Nàng nói gì? Đè bẹp tôi đi, hạ thủ tôi đi, đừng tiếc thương! Nàng
điên tiết lên phải không?”

- Không, không phải thế… Hoàn toàn không phải thế, anh Mitia ạ. Ở đấy… vừa rồi
tôi gặp cả hai người.

- Hai người nào?

- Grusenka ở nhà Ekaterina Ivanovna.

Dmitri Fedorovich sững người:

- Không có lẽ! - Chàng kêu lên. - Chú mê sảng! Grusenka đến nhà nàng?

Aliosa kể lại tất cả mọi chuyện xảy ra từ lúc anh vào nhà Ekaterina Ivanovna.
Anh kể chừng mười phút, không thể nói là trơn tru mạch lạc, nhưng anh tường thuật
xem ra là rõ ràng, nắm được những lời cốt yếu nhất, những cử chỉ chính yếu và tả
lại một cách sinh động, thường chỉ bằng một nét, cảm tưởng của anh. Anh Dmitri im
lặng nghe, nhìn chằm chằm với vẻ đờ đẫn đến đáng sợ, nhưng Aliosa thấy rõ ràng anh
mình hiểu hết, nắm được toàn bộ sự việc. Nhưng càng kể tiếp câu chuyện, mặt chàng
chẳng những càng rầu rĩ, mà dường như trở nên dữ tợn. Chàng chau mày, nghiến răng,
cái nhìn đờ đẫn càng đờ đẫn hơn, dai dẳng hơn, đáng sợ hơn… Rồi thật là bất ngờ,
toàn bộ vẻ mặt Dmitri đang giận dữ và hung tợn bỗng thay đổi nhanh chóng không thể
nào hiểu nổi, đôi môi mím chặt dằn ra, Dmitri Fedorovich bỗng phá lên cười sằng
sặc, cười thực bụng. Đúng là cười sằng sặc, thậm chí mãi chưa nói được.

- Thế là nó không hôn tay! Thế là nó không hôn và bỏ ra về! - Chàng reo lên
trong cơn hoan hỉ trâng tráo, nếu như nó không tự nhiên đến như thế. - Còn Ekaterina
gào lên bảo nó là con hổ cái à! Đúng là con hổ cái! Đáng đưa nó lên thớt chém mà?
Đúng, đúng, đáng phải như thế, chính tôi cũng cho là như thế, cần phải như thế từ
lâu rồi! Này chú ạ, thớt chém thì thớt chém nhưng phải lấy lại sức khỏe đã. Tôi
hiểu bà chúa của sự trâng tráo ấy, tất cả bản chất của nó bộc lộ ở bàn tay ấy, con
yêu quái đó! Đó là bà chúa của mọi ả yêu quái có thể tưởng tượng ra trên đời này!
Khoái quá đi! Thế là nó bỏ về à? Bây giờ tôi… chà… tôi sẽ chạy đến nó! Aliosa, đừng
kết tội tôi, tôi đồng ý rằng bóp cổ nó chết còn là nhẹ…

- Nhưng còn Ekaterina Ivanovna! - Aliosa buồn rầu kêu lên.

- Nàng thì tôi cũng hiểu, tôi nhìn thấy tâm can nàng, và nhìn rõ hơn bao giờ
hết. Đây là một khám phá của cả bốn nước trên thế giới. Ồ không, năm nước chứ!⁽¹⁾
Dám đi một nước cờ như thế! Đấy đích thị là cô Katenka sinh viên dám đến gặp gá
sĩ quan thô lỗ ngông cuồng với mục đích cao quý là cứu cha mình, bất chấp nguy cơ
có thể bị làm nhục ghê gớm! Vẫn là những thói kiêu hãnh ấy, vẫn là nhu cầu mạo hiểm
ấy, vẫn là sự thách thức số phận, sự thách thức đẩy tới giới hạn tột cùng! Chú bảo
là bà cô nàng đã can ngăn phải không? Chú nên biết đấy là bà cô độc đoán nhất đấy
là em ruột của bà quan ở Moskva, bà ta còn kiêu kì hơn cả cháu, nhưng chồng bà ta
biển thủ công quỹ bị vỡ lở, mất hết tài sản và mọi thứ khác, thế là bà vợ kiêu ngạo
phải xuống nước, từ đó hết vênh vang. Bà ta đã can ngăn Katia mà cô nàng không nghe.
“Ta có thể không được hết, tất cả đều tùy thuộc ở ta, nếu ta muốn ta sẽ bùa chài
được cả Grusenka nữa.” - Nàng tin chắc ở bản thân mình, đánh giá quá cao khả năng
của mình, vậy thì lỗi tại ai? Chú tưởng nàng cố ý hôn tay Grusenka trước là có tính
toán ranh mãnh hả? Không, thực bụng đấy, nàng thực bụng mê say Grusenka, nghĩa là
không phải mê say Grusenka, mà là mê say niềm mơ ước của nàng, cơn mê sảng của nàng,
vì mơ ước ấy, cơn mê sáng ấy chính là nàng! Aliosa yêu quý, chú làm thế nào thoát
khỏi tay nhưng cô nàng như thế? Chú vén áo thụng lên mà chạy phải không? Ha ha ha!

(1) Mitia định nói là “năm châu”
(N.D).

- Anh ơi, hình như anh không để ý đến việc anh đã xúc phạm chị Ekaterina Ivanovna
vì đã kể cho Grusenka câu chuyện xảy ra hôm ấy, Grusenka nói đốp vào mặt chị ấy:
“Cô lén đến bán sắc đẹp của mình cho bọn ăn chơi.” Anh ơi, còn gì xúc phạm hơn thế
nữa? - Aliosa khổ tâm nhất vì ý nghĩ rằng anh mình dường như vui sướng về việc Ekaterina
Ivanovna bị sỉ nhục, mặc dù cố nhiên không thể có chuyện như vậy.

- Chết nỗi! - Dmitri Fedorovich bỗng cau có và đập tay vào trán. Mãi đến bây
giờ chàng mới sực nhớ ra, tuy vừa rồi Aliosa đã kể hết, cả sự xúc phạm, cả tiếng
kêu của Ekaterina Ivanovna: “Anh chú là thằng đểu cáng.” - Ồ, quả có vậy, có lẽ
tôi đã kể với Grusenka về “cái ngày ác hại ấy”, như Katia đã nói. Phải, đúng thế
tôi đã kể, tôi nhớ ra rồi! Đấy là ở Mokroe lần ấy tôi say, bọn gái Zigan hát xướng…
Nhưng tôi khóc nức nở, tôi khóc nức nở, quỳ gối cầu khấn trước ảnh Chúa, và Grusenka
hiểu điều đó. Lúc ấy nó hiểu hết, tôi nhớ, chính nó cũng khóc… A, đồ quỷ! Nhưng
bây giờ có thể khác được không? Lúc ấy nó khóc, mà bây giờ… Bây giờ nó “thọc mũi
dao vào tim!” Đàn bà là thế đấy.

Chàng cúi đầu nghĩ ngợi.

- Đúng tôi là thằng đểu cáng! Hiển nhiên là thằng đểu - Chàng bỗng thốt lên
bằng giọng ảo não. - Đằng nào cũng thế thôi khóc hay không thì vẫn cứ là thằng đểu!
Chú hãy nói lại với nàng rằng tôi xin chịu cái tiếng ấy, nếu điều đó có thể an ủi
nàng. Thôi đủ rồi, vĩnh biệt chú, lắm lời làm gì! Chàng vui vẻ gì. Chú đi đường
chú, tôi đi đường tôi. Tôi không muốn gặp chú nữa trước phút chót. Vĩnh biệt Alecxei!
- Chàng xiết chặt tay Aliosa và vẫn cúi gằm xuống, không ngẩng đầu lên, tuồng như
chạy trốn, rảo bước đi về phía danh phố. Aliosa nhìn theo anh, không tin rằng anh
mình cứ thế đi hẳn.

- Khoan đã. Alecxei, còn một điều này nữa, mà chỉ thú nhận với chú thôi đấy!
- Dmitri Fedorovich đột nhiên quay lại. - Hãy nhìn tôi nhìn cho kĩ vào: chú thấy
đấy, ở đây, chỗ này này, một sự ô nhục ghê gớm đang được chuẩn bị. (Khi nói mấy
tiếng: “chỗ này này”, Dmitri Fedorovich đầm vào ngực mình với bộ dạng kì lạ như
thể sự ô nhục được giữ chính trong ngực chàng, ở chỗ nào đó, có lẽ trong túi, hay
trong cái túi khâu đeo ở cổ.) Chú biết tôi đó: tôi là thằng đê tiện, thằng đê tiện
có hạng! Nhưng chú nên biết rằng cho dù trước kia, bây giờ hay sau này, tôi có làm
gì đi nữa thì cũng không cái gì có thể sánh với cái điều ô nhục mà giờ đây, lúc
này tôi đang mang trên ngực tôi đây, chỗ này, chỗ này, cái đó nó đang hoạt động,
đang diễn ra, tôi hoàn toàn có quyền chặn nó lại, tôi có thể chặn nó lại hay thực
hiện nó, chú nên biết như vậy! Chú nên biết rằng tôi sẽ làm việc đó, chứ không dẹp
nó đi. Ban nãy tôi đã kể hết với chú, những chuyện này thì tôi không thể, bởi vì
ngay cả tôi cũng chưa đủ trơ đến thế! Tôi vẫn còn có thể dừng lại; nếu dừng lại
thì ngày mai tôi còn có thể cứu vãn được một nửa danh dự, nhưng tôi sẽ không dừng
lại, tôi sẽ thực hiện một mưu đồ đê mạt, chú sẽ là người làm chứng rằng tôi đã nói
trước, đã biết trước! Cái chết và bóng tối! Không cần giải thích, đến lúc ấy chú
sẽ biết. Cái ngõ hẻm hôi hám và ả yêu quái! Vĩnh biệt. Đừng cầu nguyện cho tôi,
tôi không xứng đáng, với lại cũng chẳng cần, hoàn toàn không cần tôi hoàn toàn không
cần! Xê ra!…

Dmitri đột nhiên bỏ đi, lần này thì đi hẳn, Aliosa đi về tu viện. “Sao ta lại
không bao giờ thấy mặt anh ấy nữa là thế nào, anh ấy nói gì vậy nhi? - Aliosa ngơ
ngác. - Ngày mai nhất định tìm gặp anh ấy, ta sẽ tìm bằng được, anh ấy nói cái gì
kì quặc vậy!”

***

Aliosa đi vòng quanh tu viện và qua khoảng rừng thông vào thẳng tu xá. Người
ta mở cửa cho anh, tuy vào giờ này người ta không cho ai vào nữa. Tim anh run rẩy
khi anh vào phòng trưởng lão: “Sao ta lại đi, tại sao Cha lại bảo ta: “hoàn tục”?
Ở đây yên tĩnh, thánh thiện, còn ở ngoài thì rối loạn. Ở đây tối tăm mịt mù làm
ta lập tức mất hướng và lạc đường…”

Trong phòng trưởng lão có anh tập tu Porfin và một thầy tu, Cha Paixi. Cha Paixi
cứ mỗi giờ lại vào thăm nom sức khỏe Cha Zoxima. Aliosa lo sợ khi biết tình trạng
của trưởng lão mỗi lúc một nguy kịch. Hôm nay ngay cả cuộc mạn đàm buổi tối với
giảo hữu tông phải bó. Thông thường ngày nào cũng thế, buổi tối sau khi làm lễ,
trước khi đi ngủ, các giáo hữu trong tu viện kéo đến phòng trưởng lão, mỗi người
xưng tội với trưởng lão, công nhiên nói trước mọi người những tội lỗi của mình trong
ngày hôm ấy, những mơ ước và ý nghĩ tội lỗi, những sự cám dỗ, cả những chuyện xích
mích với nhau nếu có. Một số người quỳ gối xưng tội. Trưởng lão xá miễn, dàn hòa,
răn bảo, bắt sám hối, ban phước rồi cho về. Những người chống đối chế độ trưởng
lão đã kích chính lối “xưng tội” tập thể như thế, cho rằng nó bôi bác phép xưng
tội vốn là một bí tích, nó là sự nhạo báng, tuy sự thực khác hẳn. Thậm chí người
ta trình với đấng bề trên địa phận rằng lối xưng tội như thế chẳng những không đạt
được mục đích tốt lành, mà thực ra còn cố ý đưa người ta vào tội lỗi và cám dỗ.
Nhiều giáo hữu lấy làm khó chịu khi phải đến họp mặt ở phòng trưởng lão, nhưng buộc
lòng phải đến vì mọi người đều làm như thế, và để khỏi mang tiếng là kiêu căng và
rắp tâm nổi loạn. Nghe nói rằng một số giáo hữu trước khi đến xưng tội buổi tối,
đã bàn định trước với nhau: “Tôi sẽ nói là ban sáng tôi cáu với anh, anh cứ nhận
là đúng thế nhé.” - Chỉ cốt để có cái mà nói cho xong chuyện. Aliosa biết rằng đôi
khi có thế thật. Anh cũng biết rằng có những giáo hữu rất bất bình về cái lệ ngay
cả thư từ của bà con gửi đến cho người trong tu viện cũng phải đưa lên trưởng lão
bóc ra đọc trước đã. Tất nhiên với giả định là việc đó phải được thực hiện một cách
tự do và chân tình, thực bụng, do phục tùng tự nguyện cốt để được khuyên bảo nhằm
cứu rỗi linh hồn, nhưng thực ra nhiều khi cũng chẳng thành thật gì cho cam, mà trái
lại còn gượng gạo và giả dối.

Nhưng những người nhiều tuổi và giàu kinh nghiệm nhất trong các giáo hữu cứ
một mực cho rằng “với những người thành tâm vào đây tu hành thì sự vâng lời và công
ích ấy chắc chắn sẽ đem lại sự cứu rỗi và vô cùng có lợi cho họ; trái lại người
nào lấy thế làm khó chịu và ca thán thì có thể nói đấy không phải là bậc chân tu
và họ vào tu viện chỉ hoài công, cõi tục mới là chỗ của họ. Chẳng riêng gì trong
cõi tục, mà ngay cả trong đền thờ cũng không tránh được tội lỗi và ma quỷ, vì vậy
không nên dung nong tội lỗi”.

- Cha yếu lắm rồi, bây giờ lúc nào cũng thiêm thiếp. - Cha Paixi thì thầm với
Aliosa sau khi đã ban phước cho anh. - Đánh thức Cha dậy rất khó. Nhưng cũng không
nên đánh thức. Cha đã thức giấc chừng năm phút. Cha yêu cầu chuyển sự ban phước
của Cha cho giáo hữu và bảo các giáo hữu cầu nguyện ban đêm cho Cha. Sáng mai Cha
có ý định chịu lễ ban thánh thể lần nữa. Cha có nhắc đến con, Alecxei ạ. Cha hỏi
con đã đi chưa, chúng ta trả lời rằng con hiện ở thành phố. “Ta đã ban phước cho
nó, chỗ của nó là ở đấy, chứ hiện thời chưa phải ở đây.” - Cha dạy như vậy đấy.
Cha nhắc đến con với tấm lòng yêu thương, chăm sóc, con có hiểu tại sao con được
như thế không? Nhưng tại sao Cha lại định rằng tạm thời con phải hoàn tục? Như vậy
là Cha thấy được điều gì trong số phận của con! Alecxei, con nên hiểu rằng nếu con
có hoàn tục dù là để thực hiện một nhiệm vụ mà trưởng lão giao phó cho con, chứ
không phải là để đấu tranh với cuộc sống hư phù và thú vui trần thế…

Cha Paixi đi ra. Trưởng lão sắp từ trần. Aliosa không còn hồ nghi gì nữa. Cha
còn có thể sống được một vài ngày nữa. Với tấm lòng nồng nhiệt. Alecxei quyết định
dứt khoát rằng mặc dù anh đã hứa đến gặp bố, gặp mẹ con bà Khokhlakova, gặp anh
Dmitri và Ekaterina Ivanovna, ngày mai anh sẽ không rời khỏi tu viện và sẽ ở bên
trưởng lão cho đến khi Cha mệnh chung. Tim anh bừng lên niềm yêu thương. anh tự
trách mình trong thời gian vào thành phố đã có lúc quên đi người sắp qua đời ở trong
tu viện, người mà anh sùng kính nhất đời. Anh vào phòng trưởng lão quỳ xuống và
rạp đầu sát đất trước người đang ngủ.

Trưởng lão ngủ yên, không động cựa, thở đều và yếu ớt, hầu như khó nhận thấy.
Mặt Cha điềm tĩnh.

Khi đến lại phòng bên kia, căn phòng mà ban sáng trưởng lão tiếp khách, Aliosa
hầu như không thay quần áo, chỉ tháo ủng, nằm lên chiếc đi văng nhỏ bọc da hẹp và
cứng mà lâu nay anh vẫn ngủ đêm tại đó, chỉ mang đến một chiếc gối. Đã lâu anh quên
trải nệm (cái nệm mà bố đã bảo anh mang về nhà). Anh chỉ cởi áo thụng và đắp thay
chăn. Nhưng trước khi ngủ, anh quỳ xuống cầu nguyện hồi lâu. Trong khi cầu nguyện
nhiệt thành, anh không cầu xin Chúa giúp anh hiểu rõ nguồn cơn sự bối rối của mình,
mà chỉ hết lòng cầu mong có được cảm giác thiết tha vui sướng bao giờ cũng đến với
anh sau mỗi lần ngợi khen Chúa, tất cả bài nguyện của anh trước khi đi ngủ chỉ là
ngợi khen Chúa.

Niềm vui sướng đến với anh đưa anh vào giấc ngủ nhẹ nhàng êm ả. Trong lúc cầu
nguyện, tình cờ anh sờ thấy trong túi phong thư nhỏ màu hồng mà cô người hầu của
Ekaterina Ivanovna đã đuổi theo anh và trao cho anh. Anh bối rối, nhưng anh đọc
hết bài nguyện. Rồi ngần ngừ một lát, anh mở phong thư. Bức thư kí tên Liza, cô
con gái nhỏ tuổi nhất của bà Khokhlakova mà ban sáng đã chế nhạo anh trước mặt trưởng
lão.

“Anh Alecxei Fedorovich,” - cô gái viết, - “em viết thư cho anh tuyệt không
để ai biết, kể cả mẹ nữa, em biết như thế là không tốt. Nhưng em không thể sống
được nếu không nói với anh những gì đã nảy sinh trong tim em, điều đó tạm thời không
ai được biết ngoài hai chúng ta. Nhưng em làm thế nào nói được với anh điều em muốn
nói? Người ta bảo giấy không biết đỏ mặt, em cam đoan với anh rằng nói thế là không
đúng, giấy cũng biết đỏ mặt tưng bừng như em lúc này đây. Aliosa yêu dấu, em yêu
anh, yêu từ tấm bé, từ hồi ở Moskva, khi anh hoàn toàn không như bây giờ, và yêu
suốt đời. Em đã chọn anh trong trái tìm em để hòa nhập hẳn với anh, rồi về già thì
đôi ta cùng lìa bỏ cõi đời một lúc. Cố nhiên với điều kiện là anh rời bỏ tu viện.
Còn về tuổi chúng ta thì chúng ta sẽ chờ cho đến tuổi luật định. Đến lúc ấy nhất
định em sẽ hạnh phúc, em sẽ đi lại và khiêu vũ được. Điều ấy khỏi nói.

Anh thấy đấy, em đã nghĩ kĩ hết, duy có một điều em nghĩ không ra: anh sẽ nghĩ
thế nào về em khi đọc lá thư này? Em lúc nào cũng cười cợt và nghịch ngợm, vừa rồi
em chọc tức anh, nhưng em cam đoan với anh rằng lúc này, trước khi cầm bút, em cầu
nguyện trước ảnh Đức Mẹ, ngay cả giờ đây em cũng đang cầu nguyện và gần như khóc,
điều bí mật của em ở trong tay anh, ngày mai khi anh đến, em không biết làm sao
em có thể nhìn mặt anh. Ôi chao, anh Alecxei Fedorovich, nếu như em lại không nén
được và như một con ngốc, nhìn anh em lại phá lên cười như mới đây thì sẽ ra sao?
Anh sẽ cho em là một con bé xấu bụng hay chế nhạo và sẽ không tin lá thư của em.
Bởi thế em van anh, anh yêu dấu, nếu anh thông cảm với em thì ngày mai khi đến đây
anh đừng nhìn thẳng vào mắt em, vì bắt gặp mắt anh có lẽ thế nào em cũng phá lên
cười, nhất là anh sẽ mặc chiếc áo dài ấy… Ngay lúc này em cũng lạnh toát cả người
khi nghĩ đến lúc ấy, vậy lúc vào anh hãy đừng nhìn em vội, mà nhìn mẹ hay nhìn ra
cửa sổ…

Thế là em đã viết cho anh một lá thư anh, trời ơi, em đã làm gì thế này! Anh
Aliosa, xin đừng khinh em, còn nếu em đã làm điều gì rất xấu khiến anh phiền lòng
thì hãy thứ lỗi cho em. Bây giờ thanh danh em đã vĩnh viễn tiêu ma, điều bí mật
ấy nằm trong tay anh.

Hôm nay thế nào em cũng sẽ khóc. Tạm biệt, chờ đến cuộc gặp gỡ khủng khiếp.
Liza.

P.S: Anh Aliosa, thế nào anh cũng đến nhé, nhất định đến nhé!

Liza!”

Aliosa đọc thư mà ngạc nhiên, anh đọc hai lần, nghĩ ngợi và bỗng cười khe khẽ,
thích thú. Anh giật mình, cảm thấy cười như thế là tội lỗi.

Nhưng lát sau anh lại cười, tiếng cười vẫn khe khẽ và hạnh phúc như thế. Anh
chậm rãi cho thư vào phong bì, làm dấu thánh và đi nằm. Tâm hồn anh bỗng trở lại
thư thái. “Lạy Chúa, xin Chúa tha thứ cho tất cả bọn họ. Chúa che chở cho những
con người bất hạnh và cuồng loạn, xin Chúa dắt dẫn họ. Chúa cứu vớt họ đi lên con
đường của Chúa. Chúa là tình yêu. Chúa sẽ ban niềm vui cho mọi người!” - Aliosa
lầm bầm, làm dấu thánh và thiếp đi trong giấc ngủ yên lành.