Xe Lửa

Dazai
Osamu

Ðầu máy xe lửa ấy kiểu C51 chế tạo năm 1925 tại công
xưởng Umehachi, kéo theo ba toa hạng ba, toa phòng ăn, toa hành khách hạng nhì,
toa phòng ngủ hạng nhì, đều chế tạo tại cùng một công xưởng ấy, ngoài ra, có
thêm ba toa chở hàng dành cho bưu-kiện và hành lý các thứ, tổng cộng chín cái
hộp chất lên chừng hai trăm người khách và trên một trăm ngàn bưu-kiện kèm theo
bao nhiêu là hệ-lụy đau lòng, bất chấp ngày mưa ngày gió, cứ đến 2 giờ rưỡi
chiều là khởi động trục xe, bắt đầu chạy từ Ueno hướng đến Aomori. Tùy bữa mà
được tống tiễn bằng tiếng hô vạn-tuế, hay lưu luyến trong khăn tay vẫy theo, hoặc
chìm đắm trong tiếng nức-nở ly-biệt. Chiếc xe lửa mang số 103.

Con số ấy mang lại cảm giác khó chịu. Từ năm 1925 đến
nay, đã 8 năm liền, con tàu này đã xé nát ái-tình của biết mấy vạn người rồi.
Ngay cả tôi đây cũng đã vì con tàu này mà gặp chuyện cay đắng vô cùng. Ðó là
lúc Shiota tiễn cô Tetsu về quê nhà, mới mùa đông năm ngoái đây.

Cô Tetsu và Shiota cùng quê, từ thời thơ ấu đã thân
thiết với nhau, còn tôi và Shiota là bạn cùng thức ngủ chung phòng trong cư xá
trung học cấp ba, thỉnh thoảng vẫn được nghe về mối tình của họ. Cô Tetsu là
con nhà nghèo nên gia đình Shiota vốn là nhà khá giả, không chấp nhận cho hai
người kết hôn, vì thế mà Shiota đã lắm lần cãi cọ kịch liệt với ông bố. Lần cãi
lẫy đầu tiên, Shiota đã tức uất đến gần bất tỉnh, máu mũi trào ra ròng ròng.
Chuyện ngây ngô đến thế mà cũng đã kích động lạ thường tâm tình non trẻ của tôi
ngày ấy.

Thế rồi cả tôi lẫn Shiota xong trung học cấp ba,
cùng vào đại học ở Tokyo. Ba năm trôi qua. Ðối với tôi đã là những năm tháng
khổ-nhọc, nhưng có vẻ Shiota thì không thế, cứ sống thoải mái ngày này như ngày
khác. Tôi thì lúc đầu phải ở nhà trọ nhưng nhờ sát ngay trường học nên Shiota
khoảng mới vào học cũng có đến chơi hai, ba lần gì đấy, thế nhưng hoàn cảnh lẫn
tư tưởng của cả hai đứa dần dần tách biệt hẳn ra, nên không còn mong gì có lại
được tình bạn khắng khít như ngày trước nữa. Có thể chỉ vì thiên kiến thôi,
nhưng tôi nghĩ nếu thời ấy mà không có chuyện cô Tetsu lên kinh đô này thì có
lẽ Shiota hẳn đã định chia tay mãi mãi với tôi rồi.

Mùa đông ba năm sau khi ngưng giao du thân tình với
tôi, đột nhiên, Shiota đến nhà tôi lúc ấy ở ngoại vi thành phố, cho biết là cô
Tetsu đã lên Tokyo. Hẳn là cô ấy không còn chờ đợi đến khi Shiota tốt nghiệp
được nữa, nên đã một mình trốn nhà lên Tokyo.

Khoảng ấy thì tôi cũng đã kết hôn với một cô gái quê
thất học, đúng lúc đang mất dần cảm giác trẻ trung để có thể hưng phấn trong
lòng về chuyện tình của Shiota như ngày xưa, nên khi Shiota đột nhiên đến chơi
như thế, tôi đã có phần bối rối, tuy vậy tôi cũng đủ sáng suốt để nhìn thấu
được đáy lòng Shiota về chuyến thăm viếng đột ngột ấy. Sự kiện một thiếu nữ yêu
mình đến nỗi bỏ nhà đi theo ấy, đem nói tràn lan trong đám bạn thân của mình,
thì hẳn đã làm thoả mãn được lòng tự hào của Shiota biết bao nhiêu! Tôi cảm
thấy khó chịu vì vẻ mãn nguyện tột đỉnh của hắn, đến đâm ra nghi ngờ thực-tâm
của hắn đối với cô Tetsu. Mà rồi niềm hoài nghi này của tôi đã được thực chứng
một cách tàn nhẫn. Một lần, sau khi đã biểu lộ niềm vui cuồng nhiệt, niềm cảm
kích cùng tột, Shiota nhíu mày hỏi nhỏ: “Bây
giờ phải làm sao đây?“. Tức thì, chẳng hơi đâu mà đồng-tình với trò chơi
của kẻ nhàn rỗi như thế, tôi nói thẳng, đúng như hắn đang suy tính: “Cậu khôn thật. Cậu đã không còn thấy thương
yêu cô ấy như trước nữa, thì chỉ còn cách chia tay nhau thôi chứ gì nữa!“.

Rõ ràng là khoé miệng hắn nhếch một nụ cười, nhưng
Shiota tỏ vẻ suy nghĩ lung lắm.

Bốn năm ngày sau, tôi nhận được một bưu thiếp giao
gấp từ Shiota. Bưu thiếp ấy ghi vắn tắt đại ý rằng vì tương lai của cả hai, và
cũng vì bạn bè khuyên nhủ, nên sẽ đưa cô Tetsu về lại quê nhà, cô ấy sẽ lên
chuyến xe lửa 2 giờ rưỡi ngày mai. Tôi liền quyết định sẽ đến đưa cô Tetsu đi,
mặc dù chẳng ai nhờ đến cả. Tôi có cái tật đáng buồn hay quyết định dễ dãi như
thế.

Ngày hôm sau, mưa bắt đầu rơi từ sáng. Tôi thúc hối
vợ tôi đang ngần ngừ, để đi chung ra ga Ueno.

Chiếc xe lửa số 103 ấy đang phun khói đen vào màn
mưa lạnh buốt, chờ đến giờ khởi hành. Chúng tôi đến từng cửa sổ, nhìn vào trong,
chăm chú tìm kiếm. Và thấy cô Tetsu ngồi trong toa hành khách hạng ba ngay sau
đầu máy xe lửa. Ba, bốn năm trước, do Shiota giới thiệu nên tôi đã gặp cô một
lần, nhưng so với thời đó, bây giờ cô có da mặt trắng hơn nhiều, và nơi cằm đã
phúng phính ra nhiều hơn. Cô cũng nhớ mặt tôi nên nhận ra ngay. Khi nghe tôi
gọi, cô liền nhoài nửa người ra khỏi cửa sổ mà chào hỏi. Tôi kéo vợ tôi lại nói
chuyện với cô. Sở dĩ tôi đặc biệt kéo vợ theo là vì tôi suy nghĩ độc đoán rằng
vợ tôi cũng là người xuất thân bần hàn như cô Tetsu, nên chuyện an ủi cô thì
hẳn là vợ tôi có thái độ và lời nói thích hợp hơn tôi. Thế nhưng, tôi đã bị
phản thùng một cách trắng trợn. Cô Tetsu và vợ tôi chỉ trao đổi cử chỉ chào hỏi
cứ như là hai bậc mệnh phụ phu nhân, mà chẳng nói gì với nhau cả. Tôi lúng túng
lấy cán dù gõ cốc cốc vào
hàng chữ “Su Ha Fu” viết theo
hàng ngang kèm dãy số “134273”
viết nhỏ bằng sơn trắng trên thân toa hành khách, mà chẳng hiểu là phù hiệu gì.

Rồi cô Tetsu và vợ tôi trao đổi hai, ba câu về
chuyện thời tiết. Nhưng nói xong thì cả bọn lại chìm vào im lặng. Cô Tetsu có
vẻ đăm đăm nhìn không chán một chỗ nào đấy, trong khi mười ngón tay tròn trịa
đặt khép nép trên bệ cửa sổ cứ co vào duỗi ra không ngớt. Tôi chẳng làm sao mà
đứng yên đấy ngắm mãi quang cảnh như thế, nên âm thầm rời chỗ cô Tetsu, đi lang
thang trên sân đợi dài lớn ấy. Hơi nước phun ra từ dưới xe lửa biến thành khí
lạnh phủ trắng gót chân tôi.

Tôi dừng chân đứng trước trụ đồng hồ điện mà ngắm
chiếc xe lửa. Chiếc xe ướt đẫm nước mưa, loang loáng sáng ánh xanh đen.

Tôi chợt nhìn thấy một khuôn mặt đen xanh đang
nhướng cổ ra ngoài cửa sổ hành khách hạng ba ở toa thứ ba, sụt sùi chào hỏi
năm, sáu người đưa tiễn. Thời ấy, Nhật Bản vừa khai chiến với một nước khác,
nên anh ta hẳn là đã bị động viên rồi. Tôi như đã nhìn thấy thứ không nên nhìn
thấy, ngực tức như bị nghẹt thở.

Vài năm trước đây, tôi có chút quan hệ với một đoàn
thể tư tưởng nọ, rồi không lâu sau, đã ly khai hẳn, với một lý do không đẹp đẽ
gì mấy. Bây giờ, đứng nhìn không chớp mắt người lính ấy, rồi nhìn cô Tetsu đã
chịu nhục, chịu vấy bẩn mà lủi thủi trở về quê, tôi cảm thấy lý do ấy của mình,
dù có đứng vững hay không đứng vững, cũng chẳng đáng kể đến.

Tôi ngước nhìn lên đồng hồ điện. Còn ba phút nữa là
đến giờ tàu chạy. Tôi cảm thấy không chịu nổi. Có lẽ ai cũng vậy, đối với người
đưa tiễn, không có gì khó nói cho bằng ba phút cuối cùng nầy. Những điều cần
nói thì đã nói ra hết rồi, chỉ còn biết nhìn nhau vô vọng mà thôi. Huống chi
lúc này, tôi lại chẳng nghĩ ra được lời gì cần nói. Giá vợ tôi mà là một người
đàn bà tài trí chút nữa, thì tôi đã thơ thới hơn rồi, thế nhưng nhìn xem! Vợ
tôi dù đứng bên cạnh cô Tetsu nhưng mặt mày sưng sỉa như không bằng lòng điều
gì, từ nãy đến giờ, cứ đứng yên như tượng ở đấy. Tôi đành phải bước lại song
cửa của cô Tetsu.

Sắp đến giờ tàu chạy rồi. Con tàu phấn khích hẳn lên
trước hành trình 450 dặm, sân tàu nhộn nhịp khắp nơi. Lòng tôi không còn dư giả
gì để đoái tưởng đến thân phận người khác nữa, nên lúc an ủi cô Tetsu, đã thốt
ra những chữ như “tai nạn” thật là vô trách nhiệm.

Trong khi đó, người vợ kém thông minh của tôi đứng
nhìn hàng chữ bám đầy những hạt nước mưa trên tấm bản nhỏ màu xanh gắn trên
thân tàu, lẩm nhẩm đọc nho nhỏ từng chữ mới học được dạo sau này: “FOR
A-O-MO-RI”^.

Phạm Vũ Thịnh dịch

Sydney 12-2005

Phong Cảnh Hoàng Kim

Dazai Osamu

Thuở nhỏ, tôi không phải là đứa trẻ ngoan ngoãn gì
mấy. Cứ hay hành xác các chị người làm. Tôi ghét sự chậm chạp, cho nên các chị
người làm chậm chạp thì thường bị tôi hành hạ nhiều nhất. Okei là một chị người
làm chậm chạp ấy. Cho dù chỉ gọt vỏ quả táo, cũng vừa gọt vừa suy nghĩ gì đâu
đâu, cứ ngưng tay mãi, những lúc như thế, nếu không bị la mắng thì một tay cầm
quả táo, một tay cầm con dao, cứ thế mà ngồi thừ ra đấy suốt buổi. Khiến người
ta nghĩ là thiếu đầu óc. Tôi thường thấy dáng chị ấy đứng đờ đẫn trong nhà bếp,
chẳng làm gì cả, đến tâm tình trẻ con cũng thấy chẳng được mắt tí nào, khiến
tôi bực bội mà quát lên “Ê, Okei! Ngày
ngắn lắm đấy nhé!” những lời có vẻ người lớn như thế, bây giờ nghĩ lại
thấy những lời ấy nghe tàn nhẫn đến  lạnh cả sống lưng. Cũng đã vừa lòng
đâu, có lần tôi còn gọi Okei đến bắt phải cắt từ sách hình ra cho tôi hàng trăm
hình người trong cảnh xem diễn-binh, lúc nhúc đủ thứ binh lính, có cả những
người cưỡi ngựa, người vác cờ, người bồng súng,…, phải lấy kéo cắt vòng theo
hình từng người như thế, mà Okei vụng về cặm cụi cắt từ sáng đến chiều tối, bỏ
cả cơm trưa, cũng chỉ được đâu chừng 30 hình người, mà hình đại tướng lại cắt
đứt mất một bên ria mép, binh sĩ cầm súng thì tay to khiếp, cứ như là tay gấu,…
nên bị tôi la mắng chầm chập từng chút một. Ðúng vào mùa hè, Okei lại là người
đổ mồ hôi nhiều nên bọn lính cắt ra đều ướt sủng mồ hôi tay của Okei, khiến tôi
nổi nóng, đá cho Okei một phát. Ðúng ra là tôi đá nhắm vào vai đấy, nhưng Okei ôm
má bên phải khóc nức nở, nước mắt ròng ròng, khóc gập người xuống, khóc mãi
không dứt. “Ðến cha mẹ tôi… cũng chưa
hề… đạp vào mặt… như thế. Tôi sẽ nhớ… suốt đời tôi…“. Okei rên rỉ đứt
quãng như thế, làm đến tôi cũng cảm thấy khó ở. Vậy mà tôi còn ngược đãi Okei
nhiều lần khác nữa, làm như đó là sứ mệnh trời giao cho tôi vậy. Mà cả bây giờ,
tôi cũng vẫn không chịu nổi những kẻ đần độn ngu xuẩn.

Hai năm trước đây, tôi bị đuổi ra khỏi nhà, chỉ một
đêm mà thành ra túng quẫn, lang thang đầu đường xó chợ, khóc kể cầu khẩn nơi
nầy nơi nọ, kiếm sống qua ngày, rồi ngay lúc vừa thấy có thể viết văn mà bắt
đầu sống sót được thì lại ngã bệnh. Nhờ lòng thương xót của người này người
khác mà đến mùa hè thì thuê được một căn nhà nhỏ gần bãi biển bùn lầy ở
Funabashi thuộc huyện Chiba, tự mình nấu nướng bồi dưỡng được, đêm đêm phải
đánh vật với giấc ngủ đầy mồ hôi đến vắt ra ròng ròng từ áo ngủ, dù vậy vẫn
phải làm việc để sống, mỗi buổi sáng chỉ có một cốc sữa tươi, mà kỳ lạ thay,
cũng cảm nhận được niềm vui mình đang sống, tuy đầu óc tôi đã đau đớn mệt mỏi
quá đến nỗi nhìn đám trúc đào nở ở góc vườn chỉ thấy những ngọn lửa phừng phực
cháy đỏ.

Khoảng đó, có người cảnh sát gầy thấp gần 40 tuổi,
đến kiểm hộ khẩu. Ở ngưỡng cửa nhà tôi, anh ta nhìn tên tôi trong cuốn sổ, rồi
nhìn gương mặt râu ria lởm chởm lâu ngày không cạo của tôi, đối chiếu so sánh
một hồi rồi nói:

_“Ủa, ông là… cậu nhà đây mà, phải không?”.

Giọng người cảnh sát nghe nặng phương-âm quê nhà,
nên tôi xấc xược đáp:

_“Ðúng đấy. Thế anh là ai?”

Khuôn mặt gầy gò của người cảnh sát ấy nở nụ cười
tràn đầy.

_“Ôi, quả đúng là cậu rồi. Thế mà đã 20 năm qua rồi,
có khi cậu quên đi mất, chứ tôi là người đánh xe ngựa ở K đây mà”.

K là ngôi làng nơi tôi đã sinh ra.

_“Anh thấy đấy”. Tôi nói, không buồn mỉm cười. _” Tôi
bây giờ đã sa sút thế nầy…”

_“Cậu đừng nói thế”. Người cảnh sát vẫn cười vui
mừng. _“Viết tiểu thuyết là thành công lắm đấy chứ”.

Tôi cười khổ sở.

_“Mà cậu này”. Người cảnh sát hạ giọng. _”Okei vẫn
thường nhắc đến cậu mãi đấy”.

_“Okei nào?”. Tôi không nhớ ngay được là ai.

_“Thì Okei đấy, cậu quên rồi à? Người làm cho cậu
ngày xưa đấy mà!”.

Tôi nhớ ra rồi. “Ôi”, tôi chợt than thầm, và ngồi
xổm trên bậc thềm, đầu gục xuống, nhớ lại rõ ràng từng hành vi độc ác mà mình
đã đối xử với chị người làm chậm chạp ấy, đến nỗi không sao ngồi yên chịu đựng
nổi nữa.

_“Chị ấy hạnh phúc chứ?”. Bất chợt ngẩng đầu lên,
thốt ra câu hỏi đột ngột như thế, tôi nhớ là khuôn mặt tôi lúc ấy hẳn đã có nụ
cười sượng sùng của kẻ tội phạm, bị cáo.

_“Vâng, cũng nhờ phúc đức ông bà”. Người cảnh sát
tươi tắn đáp lời thuần hậu như thế, rồi lấy khăn tay lau mồ hôi trán. _“Thưa,
nếu cậu cho phép thì lần sau sẽ đưa nó đến đây, xin được thong thả mà tạ ơn cậu
một lần”.

Tôi sửng sốt đến nhảy đựng lên. Không, không nên, đừng làm thế. Tôi
dãy nảy từ chối, trong lòng quằn quại một nỗi nhục nhã không tả được.

Thế nhưng người cảnh sát vẫn tươi cười.

_“Cậu này, con chúng tôi đã bắt đầu làm việc ở ga
nầy đấy. Nó là trưởng nam. Rồi tiếp theo là trai, gái, gái, cháu út năm nay 8
tuổi, lên bậc tiểu học. Chúng tôi an tâm được rồi. Okei cũng đã chịu cực chịu
khổ. Nói thế nào nhỉ? Những người được vào làm trong nhà quyền thế như nhà cậu,
để tập tành lễ nghĩa, thì thế nào cũng có chỗ hơn người”. Mặt anh ta ửng đỏ một
chút, và cười lớn. _“Nhờ hồng phúc nhà cậu đấy. Okei cứ trầm trồ chuyện cậu
mãi. Lần nghỉ lễ tới, thế nào cũng xin cùng đến cảm ơn cậu”. Mặt chợt nghiêm
lại. _“Thôi, tôi xin kiếu. Mong cậu giữ gìn sức khoẻ”.

Thế rồi ba ngày sau, tôi lo lắng chuyện túng thiếu,
đến không làm việc gì được, ở nhà cũng không xong nên cầm cây gậy trúc định ra
biển, vừa mở cổng trước rột
rột ra thì thấy trước cửa đã có ba người, bố mẹ khoác áo mùa hè với
một cô bé mặc áo đầm màu đỏ, đứng sắp hàng ngang, trông đẹp như tranh vẽ. Gia
đình Okei đấy.

Tôi thốt lên giọng lớn kinh hoàng như quát, đến tôi
cũng ngạc nhiên:

_“Ðã đến đấy à? Hôm nay tôi có chuyện phải đi ngay.
Tiếc quá, nhưng ngày khác hãy đến nhé”.

Okei đã trở thành một người vợ trung niên đoan
trang. Cô bé 8 tuổi có khuôn mặt thật giống Okei thời còn là chị người làm
trong nhà tôi, đôi mắt đục lờ đờ  lơ đãng ngước nhìn tôi. Tôi buồn rầu
bước như chạy trốn về phía bờ biển, không đợi Okei kịp nói một lời nào. Tôi
vung cây gậy trúc vẹt đám cỏ dại trên bãi biển, xăm xăm bước đi, chẳng hề ngoái
đầu lại, chân dậm thô bạo, bước thẳng dọc theo bờ biển về phía khu phố. Ðến phố
thì chẳng biết làm gì. Chỉ thơ thẩn ngước nhìn những tranh quảng cáo nhà hát,
ngắm cửa sổ trưng bày của tiệm y phục Nhật Bản, miệng cứ “chậc, chậc” tắc lưỡi, mà trong lòng,
từ chốn sâu kín nào đó, nghe có tiếng thầm thì “thua rồi, thua rồi“, nghĩ thầm thế nầy thì không được, nên lắc
mạnh thân mình mà bước đi, cứ thế chừng 30 phút sau, tôi lại trở về trước cổng
nhà mình.

Bước đến ven bờ biển, tôi dừng chân. Trông kìa!
trước mắt tôi là một cảnh tượng thanh bình. Gia đình Okei đang thư thái ném sỏi
xuống biển và cười đùa thích thú. Tiếng cười nói vang vọng đến tận chỗ tôi
đứng.

_“Cậu ấy thông thái lắm nhé”. Người cảnh sát vừa nói
vừa dồn toàn lực ném viên sỏi ra biển. _“Thế nào cũng thành công cho mà xem”.

_“Thật thế đấy. Thật thế đấy”. Tiếng Okei cao vút,
kiêu hãnh. _“Cậu ấy thuở bé đã đặc biệt thế rồi. Ðối với người dưới thì tử tế,
chịu khó hỏi han”.

Tôi đứng lặng, nước mắt chảy dài. Nỗi khích động u
uất như đã hoà tan trong nước mắt mà biến mất.

Mình thua rồi. Vậy là tốt. Không thế thì không nên.
Thắng lợi của gia đình ấy cũng sẽ chia ánh sáng đến cho ngày mai làm lại cuộc
đời của tôi.

Phạm Vũ Thịnh dịch

Sydney 12-2005