Chương 192

Cuộc phiến loạn ở vùng Đông
Thượng đã thu hút từ mặt trận miền nam một lực lượng khá lớn của Hồng quân, vì
thế nó đã cho phép Bộ tư lệnh Quân đội sông Đông không những có thể tự do điều
động lại lực lượng của chúng trên mặt trận yểm hộ Novocherkask, mà còn tập
trung được trong khu vực hai trấn Kamenskaia và Ust-Belokalitvenskaia một binh
đoàn đột kích rất mạnh gồm những trung đoàn đã qua thử thách, kiên cường nhất,
phần lớn là dân miền dưới và dân Kalmys. Nhiệm vụ của binh đoàn nầy là chờ thời
cơ thích đáng, phối hợp với các đơn vị của tướng Fitkhelaurov, đánh bật sư đoàn
12 thuộc Tập đoàn quân Hồng quân số 8, rồi hoạt dộng bên sườn và trong hậu
phương hai sư đoàn 13 và Ukrainskaia, đột phá về phía Bắc để hợp nhất với quân
phiến loạn vùng Đông Thượng. Tướng Denisov tư lệnh Quân đội sông Đông cùng với
trưởng ban tham mưu là tướng Poliakov đã kịp thời vạch ra kế hoạch tập trung
binh đoàn đột kích, và đến cuối tháng Năm, toàn bộ kế hoạch nầy hầu như đã được
thực hiện. Gần 16.000 tay súng và tay gươm đã được điều về hướng Kamenskaia tập
cùng với 36 khẩu pháo và 140 cỗ súng máy. Chúng còn tập trung cả những đơn vị
kỵ binh cuối cùng và những trung đoàn tinh nhuệ của cái gọi là "quân đội
trẻ" biên chế trong mùa hè năm 1918, gồm những gã Cô-dắc vừa đủ tuổi đi
lính.

Trong khi đó, quân phiến loạn bị
bao vây bốn phía, vẫn tiếp tục đánh bật những cuộc tấn công của các đơn vị tiễu
phạt Hồng quân. Về phía Nam, dọc theo bên trái sông Đông, hai sư đoàn quân
phiến loạn ngoan cố nằm lỳ trong các chiến hào, không cho quân địch vượt sông,
tuy vô số những đại đội pháo của Hồng quân bố trí trên suốt chiều dài mặt trận
hầu như không lúc nào ngớt dội lên đầu chúng một hoả lực ác liệt. Còn ba sư
đoàn nữa thì yểm hộ khu vực phiến loạn về phía tây, phía bắc và phía đông. Ba
sư đoàn nầy đã phải chịu những thiệt hại hết sức nặng nề, nhất là trong khu vực
đông bắc, nhưng vẫn không rút lui, vẫn cứ trụ lại trên các địa giới của khu
Khopesky.

Đại đội của bọn Cô-dắc thôn
Tatarsky bố trí ngay trước mặt thôn nhà. Cuộc sống vô công rồi nghề bất đắc dĩ
đã làm chúng chán ngấy vì thế một lần chúng đã làm Hồng quân phải nổi lệnh báo
động.

Ngay trong đêm tối mù, vài gã
Cô-dắc cảm tử lặng lẽ chèo thuyền sang bờ bên phải, bất thần tập kích một vọng
tiêu của Hồng quân, giết bốn chiến sĩ Hồng quân và cướp được một khẩu súng máy.
Ngay hôm sau Hồng quân điều một đại đội pháo ở khu vực Vosenskaia đến nơi và
đại đội nầy đã dội lên các chiến hào của quân Cô-dắc một màn hoả lực di động.
Một phát đạn ghém vừa nổ trên khu rừng, đại đội Cô-dắc đã vội rời bỏ chiến hào,
lùi xa bờ sông, rút sâu vào trong rừng. Sau một ngày một đêm, đại đội pháo bị
điều đi chỗ khác, bọn Cô-dắc thôn Tatarsky lại trở về chiếm lĩnh khoảng trận
địa vừa rút bỏ. Đợt bắn phá của pháo binh đã gây tổn thất cho đại đội: những
mảnh đại bác đã giết hai tên còn trẻ trong số mới bổ sung và làm bị thương gã
liên lạc của tên đại đội trưởng, vừa mới ở Vosenskaia về.

Sau đó tình hình lại tương đối
yên tĩnh và cuộc sống trong chiến hào lại trôi theo nhịp cũ. Bọn đàn bà thường
đến thăm. Cứ đến đêm họ lại mang tới bánh mì và rượu nhà nấu lấy. Song bọn
Cô-dắc cũng chẳng thiếu gì thức ăn: chúng đã chọc tiết hai con bò non bị lạc và
ngày nào cũng ra các hồ nước đánh bắt cá. Khristonhia được coi như chủ nhiệm
ngành cá. Thuộc phạm vi phụ trách của hắn có một cái lưới đánh cá dài mười xa-gien
không biết ai đã bỏ lại trên bờ sông trong khi rút lui. Đại đội Cô-dắc đã bắt
được cái lưới ấy và khi đánh cá Khristonhia bao giờ cũng ra những chỗ sâu, vì
thế hắn thường khoe rằng trên bãi cỏ ven sông không có cái hồ nào mà hắn không
lội qua được. Sau một tuần đánh cá liên miên, cái áo sơ-mi và chiếc quần đi
ngựa của hắn nồng nặc một mùi cá ướt tanh lợm không sao bay qua hết, đến nỗi
cuối cùng gã Anikey, dứt khoát không chịu nằm cùng hầm với hắn nữa. Gã bảo:

- Người cậu khắm, hệt như một con
cá nheo thối ấy? Nếu ở lại đây với cậu thêm một ngày nữa thì sẽ suốt đời tởm
lợm không bao giờ dám ăn cá nữa…

Từ hôm ấy, dù nhiều muỗi, Anikey
cứ ngủ bên ngoài hầm. Trước khi đi ngủ, gã nhăn mặt đầy vẻ kinh tởm, cầm chổi
quét những đám vẩy cá và ruột cá hôi thối bỏ bừa bãi trên mặt cát. Nhưng sáng
hôm sau Khristonhia đi đánh cá về lại đàng hoàng ngồi chễm chệ ngay trước cửa
hầm, đánh vẩy và bỏ ruột những con cá giếc vừa đánh được. Chung quanh hắn, hàng
đàn nhặng xanh bay rùng rùng, những con kiến vàng bò tới lúc nhúc như đám mây.
Rồi gã Anikey lại hổn hển chạy tới, từ xa đã réo lên:

- Cậu không kiếm được chỗ nào
khác hay sao? Đồ quỷ dữ, sao cậu không hóc xương cá mà chết đi cho rảnh? Thôi
xéo đi, cậu hãy vìChúa cứu thế mà cút ra chỗ khác! Mình ngủ ở ngay
đây mà cậu cứ ném đầy ruột cá ra, làm cho kiến trong toàn khu đều mò tới? tanh
thối cứ như Astrakhan ấy?

Khristonhia chùi con dao đánh vẩy
vào quần, trầm ngâm nhìn rất lâu khuôn mặt phẫn nộ, nhẵn thín chẳng có sợi râu
nào của Anikey rồi bình thản nói:

- Anikey ạ, đúng là trong bụng
cậụ có giun nên cậu mới không chịu được mùi cá đấy. Cậu thử chờ lúc đói ăn ít
tỏi xem thế nào?

Anikey nhổ toẹt bãi nước bọt,
văng tục một thôi một hồi rồi bỏ

Những cuộc cãi cọ giữa hai gã kéo
dài từ ngày nầy qua ngày khác. Nhưng nói chung, toàn đại đội sống với nhau rất
êm thấm. Được ăn uống no nê, tất cả bọn Cô-dắc đều vui vẻ, chỉ trừ Stepan
Astakhov. Không biết vì Stepan được biết qua bọn Cô-dắc trong thôn hay linh
tính báo cho anh ta biết rằng Acxinhia vẫn đi lại với Grigori ở Vosenskaia mà
tự nhiên anh ta buồn rũ ra. Một hôm anh ta vô duyên vô cớ chửi nhau với gã
trung đội trưởng rồi dứt khoát từ chối không làm công việc canh gác nữa. Anh ta
cứ nằm lì trong hầm trên một tấm thảm đen có đóng dấu, chỉ thở dài và hút liên
miên thứ thuốc lá nhà trồng lấy. Nhưng đến khi anh ta được biết rằng viên đại
đội trưởng phái Anikey đi Vosenskaia lĩnh đạn, anh ta mới ra khỏi hầm lần đầu
sau hai ngày đêm nằm lì trong đó, Stepan nheo hai con mắt sưng háp, luôn luôn
chảy nước mắt vì mất ngủ, nhìn với một vẻ đầy nghi ngờ những đám lá lồm xồm,
sáng loá trên những cái cây ngật ngưỡng trước gió, những đám mây bị gió thổi
dựng đứng lên như một đàn ngựa bờm trắng, lắng nghe tiếng rừng rì rầm rồi bước
qua những cái hầm tìm Anikey.

Anh ta không muốn nói trước mặt
bọn Cô-dắc, bèn kéo Anikey ra chỗ khác, khẩn khoản nhờ gã.

- Nhờ cậu tới Vosenskaia thì tìm
hộ Acxinhia, nói lại lời mình bảo Acxinhia cố đến thăm mình. Cậu nói hộ rằng
hiện giờ mình chấy rận như sung, quần áo lót chưa giặt, ngoài ra cậu nói giúp
thêm rằng… - Stepan nín lặng một giây, giấu nụ cười ngượng nghịu dưới hàng ria
rồi nói nốt - Cậu bảo giúp là mình nhớ lắm, mong Acxinhia đến ngay.

Đêm hôm ấy Anikey đến Vosenskaia,
tìm được nhà Acxinhia ở.

Sau lần giận nhau với Grigori,
nàng vẫn ở nhà bà cô như cũ. Những lời Stepan nói với gã, Anikey đều lận tình
nói lại hết, nhưng để cho lời nói của mình có thêm hiệu lực, gã đã tự ý bịa
thêm rằng Stepan doạ sẽ đến Vosenskaia nếu Acxinhia không tới đại đội.

Nàng nghe xong lời Stepan nhắn
bèn sửa soạn đi ngay. Bà cô vội vã nhào bột, nướng ít bánh sữa và hai giờ sau,
Acxinhia đã đóng vai một người vợ ngoan ngoãn, cùng Anikey đến chỗ đại đội của
thôn Tatarsky bố trí.

Stepan đón vợ với cả nỗi lòng bồi
hồi nhưng anh ta cố giấu không để lộ. Anh ta ngắm khuôn mặt gầy rộc của nàng có
ý thăm dò, hỏi han nàng chuyện nọ chuyện kia một cách dè dặt, nhưng không hé
răng hỏi nửa lời về chuyện nàng có gặp Grigori hay không.

Suốt buổi nói chuyện, chỉ có một
lần anh ta quay đi chỗ khác, đưa mắt nhìn xuống và hỏi Acxinhia:

- Thế sao Acxinhia lại tới
Vosenskaia theo bờ bên kia? Tại sao không qua sông ngay phía trước thôn?

Acxinhia trả lời một cách khô
khan rằng nàng không thể qua sông cùng với những người không quen biết, mà nhờ
nhà Melekhov giúp thì nàng không muốn. Sau khi trả lời xong, nàng cảm thấy như
nếu thế thì nhà Melekhov đối với mình không phải là những người xa lạ, mà là họ
hàng thôn thuộc. Và nàng luống cuống sợ Stepan cũng có thể hiểu như mình. Mà
chắc hẳn anh ta cũng đã hiểu như thế. Có cái gì run run dưới hai hàng lông mày
Stepan và tựa như có một bóng đen lướt qua mặt anh ta.

Anh ta ngước mắt lên nhìn
Acxinhia có ý dò hỏi. Nàng cũng hiểu câu hỏi không nói ra lời ấy, nên rất bất
thần ngượng quá, đỏ bừng mặt, tự mình lại bực bội với mình.

Stepan thương hại Acxinhia nên
làm vẻ như không nhận thấy gì cả, và chuyển câu chuyện sang các việc trong nhà.
Anh ta bắt đầu hỏi xem trước khi ở nhà ra đi nàng đã cất giấu được những gì và
cất giấu có cẩn thận không.

Trong thâm tâm Acxinhia cũng nhận
thấy sự đại lượng của chồng, vì thế trong khi trả lời nàng cứ luôn luôn cảm
thấy trong lòng ngượng ngùng bứt rứt và để làm Stepan tin rằng tất cả những
điều xảy ra giữa hai người đều không có gì đáng kể, để giấu sự xao xuyến trong
lòng mình, nàng cố ý kéo dài câu chuyện và nói giọng dè dặt, khô khan, hoàn
toàn chuyên chú vào công việc làm ăn.

Hai vợ chồng ngồi trong hầm nói
chuyện với nhau. Nhưng họ luôn luôn bị bọn Cô-dắc đến quấy rầy. Chốc chốc lại
có một tên bước vào. Khristonhia vào hầm rồi sửa soạn đi ngủ ngay ở đấy. Stepan
thấy mình không có cách nào chuyện trò riêng với vợ bèn miễn cưỡng ngừng câu
chuyện.

Acxinhia sung sướng đứng dậy, vội
vã cởi khăn gói, lấy cho chồng ăn những cái bánh sữa mang từ thị trấn về rồi
lục trong chiếc túi dết dã chiến của Stepan và đem những đồ lót bẩn đi giặt ở
cái đầm gần đấy.

Khu rừng chìm trong bầu không khí
lặng lờ trước lúc bình minh và làn sương mù xanh xanh. Cỏ trĩu sương đêm gục
đầu xuống đất. Ếch nhái đua nhau kêu ồm ộp trong các mảnh đầm và ở một chỗ ngay
bên cạnh cái hầm, có con chim cuốc kêu rin rít trong một bụi phong rất rậm.
Acxinhia đi qua trước bụi cây. Mạng nhện phủ đầy bụi cây từ trên ngọn xuống tới
những cái gốc mọc ngập trong lớp cỏ hết sức rậm rạp. Những giọt sương nhỏ li ti
bám trên những sợi tơ nhện sáng loá lên như ngọc trai. Con cuốc cuốc lặng đi
một phút, song những đám cỏ bị cặp chân đất của Acxinhia dẫm bẹp xuống còn chưa
kịp ngỏng lên thì nó lại cất tiếng kêu. Một con dẽ mào bay vụt dưới đầm lên trả
lời nó bằng giọng thảm thương.

Acxinhia cởi cái áo ngắn mặc
ngoài và cái nịt vú làm nàng vướng víu không cử động được dễ dàng, lội đến đầu
gối trong nước đầm bốc hơi ấm ấm rồi bắt đầu giặt. Trên đầu nàng, những con
mòng bay nhung nhúc, tiếng muỗi rùng rùng. Nàng cong một cánh tay đầy đặn, ngăm
ngăm, xua những con muỗi trước mặt, đầu óc luôn luôn bị ám ảnh bởi những ý nghĩ
về Grigori, về chuyện hai người giận nhau lần vừa qua, trước khi chàng xuống
đại đội.

"Chưa biết chừng trong lúc
nầy anh chàng đang đi tìm mình đây? Ngay đêm nay mình sẽ quay về thị
trấn?" Acxinhia quyết định như đinh đóng cột rồi mỉm cười nghĩ rằng mình
sắp được gặp Grigori như thế nào và hai người sẽ làm lành với nhau lẹ như thế
nào.

Mà kể cũng lạ thật: thời gian gần
đây, mỗi khi nghĩ tới Grigori, không hiểu sao nàng không hình dung chàng với
cái hình dáng dung mạo đúng như của chàng hiện nay. Trước mắt nàng bao giờ cũng
hiện ra một Grigori không phải như bây giờ, không phải là anh chàng Cô-dắc cao
lớn, hùng dũng, giàu kinh nghiệm trường đời, với hai con mắt nheo nheo mệt mỏi,
bộ ria đen mà hai đầu đã đỏ hoe, những sợi tóc bạc quá sớm hai bên thái dương
và những vết nhăn thô bạo trên trán, tất cả những dấu vết không thể phai nhoà
của mọi thiếu thốn mà chàng đã phải chịu đựng qua bao năm chiến tranh. Trái lại
đó là chàng Griska Melekhov ngày xưa, thô bạo và vụng về trong yêu đương như
mọi gã thanh niên khác, với cái cổ tròn tròn thon thon rất trẻ và cặp môi luôn
nở một nụ cười vô tư lự. Chính vì thế Acxinhia càng cảm thấy yêu chàng gấp bội
tình yêu kèm theo một sự trìu mến gần như của người mẹ.

Ngay trong lúc nầy cũng thế: nàng
hồi tưởng trong trí nhớ một cách hết sức rành rọt những nél trên khuôn mặt vô
vàn thân thương.

Nàng thở hổn hển, mỉm cười đứng
thẳng dậy, ném chiếc sơ-mi chưa giặt sạch của chồng xuống chân và bỗng nhiên
cảm thấy trong họng có tiếng nức nở ngọt ngào dồn lên như một hòn gì vừa tròn
vừa nóng. Nàng khẽ lẩm bẩm:

Anh thật đáng nguyền rủa, anh đã
chiếm hẳn cõi lòng em đến hết đời rồi!

Nước mắt đã làm nàng cảm thấy
trong lòng nhẹ nhõm, nhưng sau đó toàn bộ cái thế giới xanh ngát của buổi sớm
mai chung quanh tựa như mất hết màu sắc. Nàng đưa mu bàn tay lên chùi má, hất
tóc khỏi vừng trán ẩm ướt rồi nhìn theo rất lâu một con bói cá bằng cặp mắt mờ
đục, vô tư lực. Con chim lông xám nhỏ xíu lướt trên mặt nước một lát rồi biến
mất trong lớp sương mù sủi bọt dưới làn gió, nom như một đám đăng-ten hồng
hồng.

Giặt xong quần áo, Acxinhia phơi
lên mấy bụi cây rồi vào trong hầm.

Khristonhia đã ngủ dậy. Hắn ngồi
bên cạnh cửa hầm, ngọ nguật những ngón chân méo mó sần sùi, nói lải nhải với
Stepan, nhưng anh ta cứ nằm lì trên cái đệm, nín thinh hút thuốc, nhất định
không trả lời những câu Khristonhia hỏi.

- Có lẽ cậu cho rằng bọn Đỏ sẽ
không vượt sông sang bờ bên nầy có phải không? Cậu giả câm giả điếc à? Được,
giả câm thì cứ giả câm. Nhưng mình thì nghĩ rằng nhất định chúng nó sẽ vượt
sông cho kỳ được ở những chỗ có thể lội qua cho mà xem… Dứt khoát là ở những
chỗ lội! Ngoài ra sẽ không ở chỗ nào khác đâu. Hay cậu lại cho rằng chúng nó có
thể cho kỵ binh bơi qua? Nhưng sao cậu cứ câm như hến thế, Stepan? Xem ra tình
hình đã đi tới chỗ kết thúc rồi, thế mà cậu cứ nằm thưỡn ra như khúc gỗ ấy?

Stepan thậm chí nhảy chồm dậy,
trả lời bằng một giọng tức tối:

- Nhưng tại sao cậu cứ bám dai
như đỉa thế hử? Người với ngợm gì mà kỳ quặc? Người ta có vợ đến thăm mà chúng
nó cũng chẳng tha cho… Cứ kéo đến ám với những chuyện ngớ ngẩn đâu đâu, không
để cho nói được với vợ một lời nào nữa?

Vớ được một thằng như thế nầy để
mà trao đổi… - Khristonhia bực mình đứng dậy, lồng hai bàn chân đất vào đôi ủng
ngắn đi đã mòn vẹt. Lúc bước ra ngoài hắn va đầu một cái rất đau vào xà ngang
cửa.

- Ở đây chúng nó sẽ không đề yên
cho chúng mình nói chuyện với nhau đâu, ta ra ngoài rừng đi, - Stepan bảo vợ.

Rồi không chờ nàng trả lời có
thuận như thế hay không, anh ta bước ngay ra cửa, Acxinhia ngoan ngoãn ra theo.

Hai vợ chồng quay về căn hầm thì
trời đã giữa trưa. Bọn Cô-dắc trung đội hai đang nằm nghỉ trong bóng mát dưới
một bụi xích dương. Nhìn thấy hai người, chúng buông những quân bài xuống,
ngừng câu chuyện, gã thì nháy mắt với nhau tỏ ý "thông cảm", gã thì
cười nhạo, gã thì vờ thở dài.

Trong khi bước qua trước mặt bọn
chúng, Acxinhia bĩu môi một cách khinh bỉ, vừa đi vừa sửa lại chiếc khăn trắng
viền đăng-ten nhàu nát chít trên đầu. Bọn Cô-dắc nín thinh để cho nàng bước
qua, nhưng khi Stepan đi sau vừa tới ngang chỗ bọn chúng thì Anikey đứng dậy,
rời khỏi những gã đang nằm, rồi vờ ra vẻ cung kính, cúi rạp người xuống chào
Stepan và nói thật to:

- Xin chúc mừng hai vị… thế là
hết tuần chay rồi!

Stepan mỉm cười thích thú. Anh ta
lấy làm sung sướng vì bọn Cô-dắc đã trông thấy mình ở ngoài rừng về cùng với
vợ. Đến chừng mực nào đó, chuyện nầy đã giúp anh ta ngăn chặn mọi điều ra tiếng
vào quanh chuyện vợ chồng ăn ở với nhau chẳng ra gì… Anh ta thậm chí còn nhún
nhún vai một cách ngang tàng, phơi ra trước mắt bọn kia cái lưng áo sơ-mi còn
chưa ráo mồ hôi, coi bộ dương dương tự đắc. Mãi khi được khuyến khích như thế,
bọn Cô-dắc kia mới cười nói nhao nhao:

- Các cậu ạ đàn bà thật có mấy
tay? Cái áo sơ-mi của thằng Stepan vắt được ra nước… Dính chặt lấy hai cái
xương bả vai?

- Nó cưỡi thằng cha đến sủi cả mồ
hôi…

Một gã còn trẻ măng nhìn theo
Acxinhia đến tận cửa hầm, hai con mắt đờ đẫn đầy vẻ thán phục, rồi gã nói như
mất hồn:

- Khắp gầm trời nầy không thể
kiếm đâu ra một chị chàng đẹp như thế nầy đâu, nói sai có Chúa phạt!

Anikey nghe thấy thế bèn lý sự
lại:

- Thế chú nó đã thử đi tìm chưa?

Nghe thấy những lời nói sỗ sàng
thô bỉ như thế, Acxinhia hơi tái mặt. Nàng bước vào trong hầm, mặt cau lại một
cách kinh tởm, vì nhớ lại sự đi lại vừa nãy với chồng và cũng vì những lời nhận
xét tục tĩu của các bạn chồng. Stepan nhìn qua thấy rõ tâm trạng của vợ, anh
chàng bèn dàn hoà:

- Acxinhia ạ, em đừng bực mình
với bọn ngựa giống ấy làm gì. Chúng nó đang buồn nên mới thế đấy.

- Cũng chẳng bực mình với ai cả,
- Acxinhia vừa trả lời bằng giọng âm thầm, vừa lục lọi trong cái túi bằng vải
lanh thô mang theo, vội vã lấy ra tất cả những thứ đem đến cho chồng. Rồi nàng
nói khẽ hơn - Chỉ đáng bực với chính mình thôi, nhưng còn lòng dạ nào mà bực
nữa…

Không hiểu sao câu chuyện giữa
hai người rất là chuệch choạc.

Chừng mươi phút sau, Acxinhia
đứng dậy. "Bây giờ mình sẽ bảo ngay hắn rằng mình đi Vosenskaia", -
Nàng nghĩ thế nhưng lại nhớ ngay rằng mình còn chưa cất các đồ lót đã phơi cho
Stepan.

Nàng ngồi ở cửa hầm, vá víu rất
lâu những chiếc sơ-mi và đồ lót của chồng đã mục vì mồ hôi, chốc chốc lại nhìn
vầng mặt trời ngả dần về tây.

Tuy vậy hôm ấy nàng vẫn chưa bỏ
đi ngay. Vì không có đủ quyết tâm. Nhưng sáng hôm sau, mặt trời vừa ló, nàng đã
bắt đầu sửa soạn. Stepan cố giữ nàng lại, van nàng ở thêm dù chỉ một ngày,
nhưng nàng khăng khăng không nghe, vì thế anh ta không cố nài nữa. Mãi đến lúc
sắp chia tay, Stepan mới hỏi:

- Acxinhia định ở Vosenskaia à?

- Tạm thời hãy ở Vosenskaia đã.

- Có lẽ ở lại đây với anh thì
hơn?

- Em ở đây cũng không tiện… còn
có bọn Cô-dắc.

- Ừ mà phải… - Stepan đồng ý như
thế, và chỉ chia tay một cách lạnh nhạt.

Gió đông-nam thổi rất mạnh. Làn
gió bay tới từ một nơi rất xa, ban đêm có yếu đi một chút, nhưng đến sáng lại
mang đến hơi nóng hừng hực của vùng đồng hoang bên kia biển Caxpiên, đổ ào ào
tới những bãi bồi mọc đầy cỏ trên bờ bên trái sông Đông, hút cạn sương mai, xua
tan mây mù, phủ kín các nhánh núi đá phấn vùng ven sông một làn hơi ngột ngạt
màu hồng nhạt.

Acxinhia tháo đôi ủng ngắn, rồi
đưa tay trái nhấc gấu váy (trong rừng, sương vẫn còn đọng trên cỏ), nhẹ nhàng
bước trên con đường rừng hoang vắng. Hai bàn chân không của nàng cảm thấy mát
mát rất dễ chịu trên chất đất ẩm, trong khi những cặp môi nóng hổi của làn gió
hanh cứ sục sạo hôn hai bắp chân để trần đầy đặn, hôn cổ nàng.

Tới một khoảng rừng thưa rất
thoáng, nàng ngồi xuống nghỉ bên cạnh bụi tầm xuân đang nở hoa. Không biết chỗ
nào gần đấy có vài con vịt trời cái sục sạo trong đám lau sậy bên một cái hồ
nhỏ chưa cạn hết nước, một con vịt đực gọi mái bằng một giọng khàn khàn.

Những khẩu súng máy bên kia sông
Đông nổ một nhịp không nhanh lắm, nhưng hầu như không nghỉ lúc nào, lâu lâu lại
bùng lên vài phát đạn pháo. Bên nầy sông, những phát đạn pháo nổ rất rền, nghe
như những hồi âm.

Rồi những tiếng súng lắng đi một
lát và muôn vật lại mở ra cho Acxinhia thấy cái thế giới âm thanh thầm kín của
nó: Những đám lá bạch lạp, mặt phải xanh mướt, mặt trái trắng bệch, những tán
lá sồi chạm hoa tinh vi như đúc bằng kim khí xào xạc rung lên dưới gió.

Những tiếng rì rầm đều đặn chập
chờn vẳng tới từ khoảng liễu hoàn diệp còn non. Ở một chỗ rất xa, có con chim
cu bập bẹ đếm hộ cho người nào đó biết những năm anh ta còn được sống thêm bằng
một giọng rầu rĩ. Một con chim dẽ cáo cái mào dài bay trên mặt hồ và hỏi luôn
miệng: "Anh là con nhà ai, anh là con nhà ai?". Cách Acxinhia chỉ hai
bước, có con chim nhỏ xíu uống nước trong vết bánh trên đường, nó uống xong
ngửa cổ ra sau, dim mắt khoái trá. Vài con ong đất lông mượt như nhung, mình
đầy phấn hoa, kêu vo vo. Những con ong rừng nâu đen đung đưa trên cánh những
bông hoa của cỏ nội rồi mang những "chiến lợi phẩm" thơm phức lẩn vào
những hốc cây râm mát. Nhựa nhỏ xuống từng giọt từ các cành tiêu huyền. Trong
khi đó, từ dưới gốc bụi sơn trà luôn luôn đưa lên cái mùi ngây ngất hắc hắc của
lớp lá năm ngoái đang thối mục.

Acxinhia ngồi yên không động đậy
để thở hít không biết chán muôn vàn thứ mùi khác nhau trong rừng. Khu rừng tràn
ngập những âm thanh tuyệt diệu, muôn hình muôn vẻ đang hưởng cuộc sống nguyên
thuỷ mãnh liệt của nó. Chất đất bồi của bãi cỏ thấm đẫm nước lũ mùa xuân đã làm
sinh sôi nảy nở cơ man nào loại cỏ, đến nỗi con mắt của Acxinhia như bị lạc
trên tấm gấm tuyệt diệu dệt bằng mọi thứ hoa cỏ.

Nàng mỉm cười, môi hơi động đậy
nhưng không thành tiếng và nhẹ nhàng lựa đi lựa lại vài nhánh của một thứ hoa
xanh xanh không tên tuổi nom rất bình thường và đã bắt đầu cúi cái lưng ong bắt
đầu đẫy ra để ngửi hoa, nhưng bỗng nhiên nàng cảm thấy thoang thoảng mùi hương
ngọt lịm và lả lướt của hoa linh lan. Nàng đưa lay sờ sờ chung quanh và đã tìm
thấy bông hoa. Nó mọc ngay đấy, dưới một bụi cây rất đậm. Những cái lá rộng
trước kia có thời xanh mướt cố hết sức che cho cái cuống hoa ngắn ngắn cong
cong khỏi bị nắng chiếu vào. Trên đầu cuống hoa thấy rũ xuống vài đài hoa trắng
như sữa. Những cái lá đầy sương mai và rỉ vàng đã sống gần hết cuộc đời của nó,
và cái mục nát của chết chóc đã lan tới những bông hoa. Hai đài hoa bên dưới đã
nhăn nhúm, đen lại, chỉ đài hoa trên cùng đầy những giọt nước mắt lấp loáng của
sương mai bỗng nhiên sáng bừng lên dưới ánh mặt trời với màu trắng loá mê
người.

Và không hiểu sao trong khoảng
khắc ngắn ngủi ấy, trong lúc ngắm đoá hoa nhỏ nhoi và ngửi mùi hương rầu rĩ của
nó, Acxinhia chợt nhớ lại tuổi thanh xuân và toàn bộ cuộc đời đã khá dài của
mình, trong đó ngọt bùi thì ít mà đắng cay thì nhiều. Còn gì nữa, đúng là
Acxinhia đã bắt đầu già rồi… Một người đàn bà còn trẻ đâu có khóc khi một hồi
ức ngẫu nhiên ập tới trong lòng?

Nàng úp khuôn mặt đẫm lệ vào lòng
bàn tay, vùi bên má sưng mọng, ướt đẫm vào chiếc khăn vò nát và cứ nằm sấp như
thế mà ngủ thiếp đi với hai hàng nước mắt ròng ròng.

Gió bỗng thổi mạnh hơn, uốn rạp
những ngọn tiêu huyền và dương liễu về phía tây. Một cây bạch lạp nghiêng ngả
với thân cây trắng nhợt và tán lá đập lồng lộn như một cơn lốc trắng vẩn. Gió
xuống thấp dần rồi thổi tới bụi tầm xuân đã nở hết hoa, chỗ Acxinhia đang ngủ.
Như bầy chim xanh trong thần thoại bị cái gì làm hoảng sợ lá tầm xuân bay thốc
lên với những tiếng rào rào đầy lo lắng. Như những lông chim, cánh hoa rơi
xuống lả tả, hồng hồng.

Acxinhia vẫn ngủ với lớp cánh hoa
tầm xuân héo rắc đầy người. Nàng không nghe thấy tiếng rì rầm bực bội của khu
rừng, không nghe thấy tiếng hoả lực lại bắt đầu dội lên bên kia sông, cũng
không cảm thấy rằng vừng mặt trời lên tới đỉnh đang thiêu đốt trên cái đầu trần
của mình. Đến khi nghe thấy ngay phía trên có tiếng người nói và tiếng ngựa hí,
nàng mới tỉnh dậy và vội vã nhồm lên.

Một gã Cô-dắc còn trẻ dắt dây
cương một con ngựa có đóng yên, đứng ngay cạnh nàng. Với bộ ria trắng bệch và
hai hàm răng sáng loá, gã toét miệng cười, nhún nhún vai, vừa đi vài bước khiêu
vũ vừa ca những lời của một bài hát vui bằng một giọng nam cao khàn khàn nhưng
rất dễ nghe:

Em ngã sóng soài,

Quay bốn phía, em tìm mòn con
mắt,

Tìm đây, tìm kia,

Phải, trái, trước sau, chung
quanh tìm khắp,

Nhưng chẳng ai đỡ hộ em lên!

Ngoái nhìn lại,

Thấy sau lưng có chàng Cô-dắc…

- Tôi thì tôi tự đứng dậy đấy! -
Acxinhia mỉm cười, đứng phắt lên rất lẹ rồi vuốt lại cái váy nhàu nát.

- Chào cô, cô nàng yêu quý của
tôi! Hai chân không chịu đi nữa hay là lười không muốn đi thế? - Gã Cô-dắc vui
tính chào nàng.

- Buồn ngủ quá thiếp đi một lát,
- Acxinhia ngượng ngùng trả lời.

- Cô đi Vosenskaia à?

- Đi Vosenskaia.

- Cô có muốn tôi chở đi hộ không?

- Chở bằng gì bây giờ?

- Cô sẽ ngồi trên yên, còn tôi đi
bộ. Vấn đề là có đi có lại. - Gã Cô-dắc nháy mắt pha trò, cái nháy mắt đầy ý
nghĩa.

- Không cần, đường anh anh cứ đi,
còn tôi thì tự tôi khắc đi khắc đến.

Nhưng gã Cô-dắc kia tỏ ra lão
luyện về các trò trăng hoa, đồng thời bám dai như đỉa. Nhân lúc Acxinhia bận
chít cái khăn lên đầu, gã vươn một cánh tay ngắn nhưng rất khỏe ra ôm chầm lấy
nàng, kéo giật nàng vào sát mình, và định hôn nàng.

- Đừng giở trò! - Acxinhia kêu
lên rồi đưa luôn khuỷu tay đánh rất mạnh vào chỗ tinh mũi gã.

- Cái tay cái cẳng yêu dấu của
anh, đừng có đánh! Hãy xem kìa. Chung quanh toàn là những cảnh yêu đương hạnh
phúc… Muôn loài đều có đôi có lứa… Hai chúng mình cũng nên gánh lấy một phần
tội lỗi chứ? Gã Cô-dắc nheo cặp mắt tươi cười, ghé hàng ria cù vào cổ Acxinhia
và rỉ tai nàng.

Acxinhia duỗi thẳng tay, tì hai
bàn tay vào khuôn mặt nâu nâu đẫm mồ hôi của gã, đẩy ra rất mạnh, nhưng trong
lòng không thấy tức giận chút nào. Nàng định trườn ra, nhưng gã kia ôm nàng rất
chặt.

- Đồ ngu xuẩn, tôi mắc cái bệnh
thổ tả ấy đấy… Buông tôi ra! - Nàng chợt nghĩ ra cái mẹo ngây thơ đó để tìm
cách thoát khỏi sự gạ gẫm của gã, bèn vừa thở hổn hển vừa van gã.

- Chà… chúng mình hãy thử xem ai
mắc bệnh trước ai? - Gã Cô-dắc nói rít qua kẽ răng rồi bất thình lình bế bổng
Acxinhia lên một cách dễ dàng.

Chỉ trong nháy mắt, Acxinhia đã
hiểu rằng bây giờ không còn là trò đùa nữa và sự việc đã chuyển sang một hướng
tai hại, vì thế nàng đem hết sức đấm vào cái mũi dãi nắng đến rám nâu của gã và
vùng ra khỏi hai cánh tay đang ôm chặt lấy nàng.

- Tôi là vợ của Grigori Melekhov
đấy! Cứ thử lại gần lần nữa xem, đồ đó đẻ! Tôi sẽ kể lại, rồi anh ấy sẽ cho
anh…

Còn chưa tin vào hiệu quả lời
mình nói, Acxinhia còn nắm chắc trong lay một cành cây khô rất to. Nhưng ngọn
lửa trong lòng gã Cô-dắc đã lập tức tắt ngấm. Gã đưa một bên tay áo sơ-mi màu
cứt ngựa lên chùi đám máu chảy ròng ròng từ hai lỗ mũi xuống ria rồi kêu lên,
giọng đau khổ:

- Thật là dại dột? Chà, đàn bà
đâu mà dại dột như thế! Sao cô không nói sớm một chút! Xem máu tuôn ra như suối
thế nầy… Chúng tôi đánh nhau với địch còn đổ ít máu hay sao mà còn phải có các
bà phụ nữ trôn trấn nhà làm đổ máu thêm…

Mặt gã bất thần trở nên buồn rầu
và lãnh đạm. Trong lúc gã vốc nước dưới cái vũng ven đường lên lau rửa;
Acxinhia vội vã rời khỏi con đường, bước nhanh qua khỏi khoảng rừng trống.
Chừng năm phút sau gã Cô-dắc kia đuổi kịp nàng. Gã liếc nhìn nàng, lặng lẽ mỉm
cười và đưa tay sửa lại đoạn dây đeo súng trên ngực một cách thành thạo rồi
thúc con ngựa chạy một nước kiệu rất nhanh.