“Em kể cho mọi người ở cơ quan, cả cho những cô gái ở câu lạc bộ bài bridge⁽⁷⁾.
Em cho họ xem ảnh anh trên báo, rồi em bảo họ một ngày nào đó anh sẽ
quay về thăm gia đình. Và anh đã quay về. Anh quay về thật. Anh không
quên mẹ và em.” Nó lại ôm tôi. “Ôi, Charlie. Charlie… thật tuyệt vời khi
đột nhiên mình lại có một ông anh trai. Anh không biết được đâu. Anh
ngồi xuống đây em làm cho anh cái gì đó để ăn nhé. Anh phải kể cho em
nghe mọi chuyện và cả những dự định của anh nữa. Em… em không biết phải
hỏi từ đâu nữa. Chắc em nói chuyện buồn cười lắm nhỉ - giống như một cô
gái vừa phát hiện ra anh trai mình là một anh hùng, một minh tinh màn
bạc, hay đại loại thế.”

7. Bài bridge: là một môn chơi bài khá
phổ biến, gồm bốn người chia thành hai phe, ngồi chéo nhau quanh bàn.
Người chơi nào có liên kết bài tốt nhất sẽ thắng (hoặc khi không có
người chơi nào theo). Bài bridge có nhiều biến thể, ở Việt Nam còn được
biết đến cái tên xì phè, xì tổ - ND

Tôi thấy bối rối. Tôi
không nghĩ là Norma lại đón chào tôi như vậy. Chưa bao giờ tôi hình dung
được đằng sau bao nhiêu năm qua ở một mình cùng mẹ tôi, nó lại thay đổi
đến thế. Nhưng đấy là điều chắc chắn. Nó không còn là con bé hỗn xược
khó chịu trong ký ức của tôi nữa. Nó đã trưởng thành, đã trở nên nồng
hậu, biết thông cảm và giàu tình thương.

Chúng tôi trò chuyện với
nhau. Thật mỉa mai là hai anh em ngồi với nhau nhưng lại nói chuyện về
mẹ - bà ở ngay trong phòng với chúng tôi – như thể bà không hề hiện diện
ở đó. Mỗi khi Norma nhắc đến cuộc sống của hai mẹ con, tôi lại nhìn xem
Rose có lắng nghe không, nhưng bà vẫn chìm sâu vào thế giới của riêng
bà, cứ như bà không hề hiểu ngôn ngữ của chúng tôi, hoặc không có chuyện
gì liên quan đến bà cả. Bà lượn lờ quanh bếp như một bóng ma, nhặt cái
này lên, vứt cái kia đi, nhưng không bao giờ tham gia vào. Thật là đáng
sợ.

Tôi nhìn Norma cho con chó ăn. “Vậy là cuối cùng em cũng có nó. Nappie – viết tắt của Napoleon phải không?”

Nó đứng thẳng lên và cau mày. “Sao anh biết?”

Tôi
giải thích về ký ức của mình: lúc nó đem bài kiểm tra về nhà với hy
vọng được thưởng cho một con chó, và Matt đã cấm việc này thế nào. Khi
tôi kể, nó càng cau mày sâu hơn.

“Em không nhớ chút nào cả. Ôi, Charlie, em xấu tính với anh vậy sao?”

“Có
một ký ức mà anh thấy rất tò mò. Anh không chắc là nó có phải ký ức hay
không, hay chỉ là một giấc mơ, hay anh tưởng tượng ra thế. Đấy là lần
cuối cùng chúng ta chơi với nhau như hai người bạn. Chúng ta ở trong hầm
nhà; chúng ta chơi đội chao đèn lên đầu, giả vờ chúng ta là cu li Trung
Quốc – nhảy lên nhảy xuống trên chiếc đệm cũ. Lúc đó em khoảng bảy, tám
tuổi, anh nghĩ vậy, còn anh tầm mười ba tuổi. Và theo anh nhớ thì em
nhảy ra khỏi đệm và va đầu vào tường. Không mạnh lắm, chỉ u lên thôi –
nhưng bố mẹ bảo rằng anh đang tìm cách giết em.

“Mẹ trách Matt vì
không để ý đến anh, vì đã để cho mỗi hai chúng ta chơi với nhau, và mẹ
lấy roi da đánh anh đến lúc anh gần như ngất đi. Em có nhớ không? Chuyện
này có thật không?”

Norma ngẩn ngơ nghe tôi miêu tả ký ức, như
thể lời tôi đã đánh thức những hình ảnh đang ngủ dậy. “Tất cả đều rất mơ
hồ. Anh biết đấy, em nghĩ rằng đấy chỉ là giấc mơ. Em nhớ chúng ta đội
cái chao đèn và nhảy lên nhảy xuống trên đệm.” Nó nhìn ra cửa sổ. “Em
ghét anh bởi vì lúc nào bố mẹ cũng chú ý đến anh. Anh không bị
đánh đòn dù cho anh làm bài tập không đúng, hay không đạt điểm cao nhất ở
trường. Anh bỏ hầu hết các buổi học và đi chơi, trong khi em phải theo
học lớp khó ở trường. Ôi, sao mà em ghét anh đến thế. Ở trường, lũ trẻ
con vẽ lên bảng đen hình một cậu bé đội chiếc mũ lừa⁽⁸⁾ trên đầu, và chúng viết Anh trai Norma xuống dưới. Rồi chúng vẽ đủ thứ lên vỉa hè trong sân trường – Em gái thằng đần và Gia đình Gordon Đần độn. Và
rồi một ngày khi em không được mời đến dự tiệc sinh nhật của Emily
Raskin thì em biết nguyên nhân là do anh. Và khi chúng ta chơi trò đội
chao đèn trên đầu trong hầm nhà, em phải đòi lại công bằng.” Norma bắt
đầu khóc. “Vì thế nên em nói dối rằng anh đánh em. Ôi, Charlie, em mới
ngu ngốc làm sao – thật là một con bé hỗn xược. Em xấu hổ quá…”

8. Mũ
lừa: loại mũ làm bằng giấy, cuộn lại thành hình chóp nhọn. Ở Mỹ và một
số nước phương Tây, người ta dùng chiếc mũ lừa để đội lên đầu những học
sinh học dốt như một hình phạt – ND

“Đừng tự trách mình nữa.
Hẳn là em cũng khó khăn lắm mới đối mặt được với những đứa trẻ kia. Đối
với anh, nhà bếp là thế giới của anh – và căn phòng ở kia nữa. Phần còn
lại chẳng có gì quan trọng, miễn là nơi đây được an toàn. Còn em thì
phải đối mặt với phần còn lại của thế giới.”

“Tại sao họ lại đưa
anh đi hả Charlie? Tại sao anh không thể ở lại đây sống cùng bọn em? Em
vẫn luôn thắc mắc như thế. Mỗi lần em hỏi mẹ, mẹ lại bảo như thế là tốt
cho anh.”

“Về một khía cạnh nào đó thì mẹ nói đúng.”

Norma lắc đầu. “Mẹ đưa anh đi bởi vì em, đúng không? Ôi, Charlie, sao lại phải làm vậy chứ? Tại sao những chuyện này lại phải xảy ra với chúng ta?”

Tôi
không biết phải nói với nó thế nào. Tôi ước sao mình có thể nói rằng
giống như Gia tộc Autreus hay Cadmus, chúng ta đang phải gánh chịu tội
lỗi của cha ông mình, hoặc đang thực hiện một lời tiên tri Hy Lạp cổ.
Nhưng tôi không có câu trả lời cho nó, cũng như cho chính mình.

“Chuyện qua rồi,” tôi nói. “Anh mừng là lại được gặp em. Anh thấy dễ chịu hơn đôi chút.”

Đột
nhiên, nó cầm lấy tay tôi. “Charlie, anh không biết những năm qua em ở
với mẹ thế nào đâu. Căn nhà này, con đường này, công việc của em. Tất cả
như một cơn ác mộng, ngày nào cũng về nhà, tự hỏi mẹ còn ở đây không,
xem mẹ có tự gây tổn thương cho mình không, thật tội lỗi khi nghĩ về
những điều như thế.”

Tôi đứng dậy và để cho nó dựa vào vai tôi, và
nó khóc. “Ôi, Charlie, em mừng là anh đã quay lại. Bọn em cần một ai
đó. Em mệt mỏi quá…”

Tôi đã từng mơ ước có lúc thế này, nhưng bây
giờ khi nó đến thì lại chẳng còn lợi ích gì nữa. Tôi không thể nói cho
Norma biết chuyện gì sắp sửa xảy ra với mình. Nhưng liệu tôi có thể giả
vờ chấp nhận tình thương của nó được không? Nếu tôi vẫn là Charlie của
ngày xưa, đần độn và phụ thuộc, hẳn nó sẽ không trò chuyện với tôi như
vậy. Vậy thì tôi có quyền gì mà được hưởng thứ tình cảm đó? Cái mặt nạ
của tôi sẽ sớm rơi ra thôi.

“Đừng khóc nữa, Norma. Mọi việc sẽ ổn
cả thôi.” Tôi nghe mình đang an ủi bằng giọng rất nhạt nhẽo. “Anh sẽ cố
gắng chăm sóc cả mẹ và em. Anh còn một ít tiền tiết kiệm, cộng với số
tiền mà Quỹ thanh toán, anh sẽ đều đặn gửi tiền cho em – dù sao cũng
được một thời gian.”

“Nhưng anh đừng đi! Giờ anh phải ở lại đây với mẹ và em…”

“Anh
phải đi một số nơi, tiến hành nghiên cứu và nói chuyện với mọi người,
nhưng anh sẽ cố gắng quay lại thăm mẹ và em. Anh sẽ hỗ trợ em trong khả
năng cho phép.”

“Charlie! Không, đừng đi!” Nó bám lấy tôi. “Em sợ.”

Đây là vai trò tôi vẫn luôn muốn được thể hiện – người anh lớn.

Đúng
lúc đó, tôi cảm thấy Rose đang nhìn chúng tôi, mặc dù bà vẫn ngồi yên
trong góc nhà. Có cái gì đó biến đổi trên gương mặt bà. Mắt bà mở to, và
bà rướn về phía trước để ngồi lên cạnh ghế. Tôi chỉ nghĩ đến hình ảnh
một con diều hâu đang chuẩn bị sà xuống.

Tôi đẩy Norma ra, nhưng tôi chưa kịp nói gì thì Rose đã đứng dậy. Bà cầm lấy con dao làm bếp trên bàn và chĩa vào tôi.

“Mày
đang làm gì nó? Tránh xa khỏi nó ngay. Tao đã bảo mày về những gì tao
sẽ làm nếu bắt gặp được mày đụng đến em gái mày một lần nữa! Đầu óc bẩn
thỉu! Mày không được quan hệ với người bình thường!”

Cả hai chúng
tôi đều nhảy lùi lại, và vì một lý do điên rồ nào đó, tôi có cảm giác
tội lỗi, cứ như tôi vừa bị bắt quả tang đang làm điều gì sai trái vậy.
Như thể lời buộc tội của mẹ tôi trở thành sự thực, là chúng tôi đang làm
chuyện bẩn thỉu.

Norma hét lên: “Mẹ! Bỏ dao xuống!”

Nhìn
thấy Rose đứng đó với con dao trong tay, tôi nhớ đến hình ảnh cái đêm bà
buộc Matt phải đưa tôi đi. Bây giờ bà đang làm cảnh đó sống lại. Tôi
không thể nào mở miệng hay nhúc nhích nổi. Cảm giác nôn nao bao phủ lấy
tôi, sự căng thẳng làm tôi phát nghẹn, tai tôi ù đi, dạ dày thắt lại và
căng ra như muốn bứt ra khỏi cơ thể tôi.

Mẹ có dao, Alice có dao, cha tôi có dao, và bác sĩ Strauss cũng có dao…

May
là Norma vẫn đủ tỉnh táo để lấy con dao ra khỏi tay bà, nhưng nó không
thể xóa đi được nỗi sợ hãi trong mắt Rose khi bà hét lên với tôi: “Đưa
nó ra khỏi đây! Nó không có quyền nhìn em gái và nghĩ đến chuyện dâm ô!”

Rose hét lên và ngồi trở lại chiếc ghế dựa, khóc nức nở.

Tôi
không biết phải nói gì, Norma cũng vậy. Cả hai chúng tôi đều thấy
ngượng ngùng. Bây giờ thì nó đã hiểu tại sao tôi bị đuổi đi.

Tôi
tự hỏi không biết mình đã làm gì khiến mẹ tôi sợ hãi như vậy. Tôi không
nhớ chuyện gì đại loại như thế, nhưng làm sao mà tôi chắc chắn được là
không có ý nghĩ kinh khủng nào bị kiềm chế đằng sau lớp hàng rào ý thức
méo mó của tôi? Trong những hành lang phong kín, ngoài những ngõ cụt, mà
tôi không bao giờ nhìn thấy. Có lẽ tôi sẽ không bao giờ biết được. Bất
kể thực tế thế nào, tôi cũng không được ghét Rose vì bà đã bảo vệ Norma.
Tôi phải hiểu cách bà nhìn nhận vấn đề. Nếu không tha thứ cho bà, tôi
sẽ không có gì cả.

Norma run rẩy.

“Cứ bình tĩnh,” tôi nói.
“Mẹ không biết mẹ đang làm gì đâu. Không phải mẹ nổi giận với anh, mà
với Charlie của ngày xưa. Mẹ sợ biết đâu cậu ta lại làm hại em
thì sao. Anh không trách mẹ vì mẹ muốn bảo vệ em. Nhưng bây giờ chúng ta
không phải suy nghĩ về chuyện đó nữa, bởi vì cậu ta đã ra đi vĩnh viễn,
phải không nào?”

Norma không nghe thấy lời tôi. Trên gương mặt nó
có nét mơ màng. “Em vừa trải qua một chuyện kỳ lạ vì có việc xảy ra mà
anh lại có cảm giác biết trước là nó sẽ xảy ra, cứ như việc này đã từng
có từ trước, đúng y xì như vậy, và anh chỉ xem việc đó xảy ra một lần
nữa…”

“Điều này bình thường thôi.”

Nó lắc đầu. “Ngay bây giờ, khi em nhìn thấy mẹ cầm con dao, giống như một giấc mơ của em từ lâu rồi.”

Liệu
có ích gì khi nói cho nó biết rằng đêm hôm đó nó đã thức giấc và từ
phòng mình chứng kiến toàn bộ mọi chuyện – rằng điều đó lại bị kiềm chế
và bóp méo cho đến khi nó tưởng đấy chỉ là ảo ảnh. Không có lý do gì để
đem sự thật đó đè nặng lên nó. Nó sẽ nếm đủ chuyện buồn với mẹ tôi trong
những ngày tháng tới. Tôi sẽ vui vẻ đỡ cái gánh nặng và nỗi đau đó từ
tay nó, nhưng thật vô nghĩa khi bắt đầu một việc mà tôi không thể nào
kết thúc nổi. Tôi sẽ sống với nỗi đau của riêng tôi. Không có cách nào
ngăn được những hạt cát kiến thức chảy qua cái đồng hồ cát của đầu tôi.

Tôi nói: “Anh phải đi rồi. Tự chăm sóc bản thân, và chăm sóc mẹ nhé.” Tôi siết chặt lấy tay nó. Khi tôi đi ra, Napoleon sủa tôi.

Tôi
đã giữ thật lâu trong lòng, nhưng khi tôi ra đến đường phố thì không
giữ nổi nữa. khó mà tả được, nhưng khi tôi quay lại xe và khóc như một
đứa trẻ, mọi người đều quay lại nhìn tôi. Tôi không kìm nổi lòng mình
nữa, nhưng tôi không quan tâm.

Khi tôi bước đi, nhưng lời nói lố bịch liên tục vang lên trong đầu tôi, tạo thành nhịp ong ong:

Ba con chuột mù… ba con chuột mù,

Xem chúng chạy kìa! Xem chúng chạy kìa!

Chúng chạy theo vợ người nông dân,

Bà cắt đuôi chúng bằng con dao trổ,

Bạn đã thấy cảnh này bao giờ chưa,

Ba con… chuột… mù?

Tôi
cố gạt chúng ra khỏi tai, nhưng không được, và một lần khi tôi quay lại
nhìn ngôi nhà và cái cổng vòm, tôi thấy gương mặt của một cậu bé đang
nhìn tôi, má tì vào khung cửa sổ.

BÁO CÁO TIẾN BỘ SỐ 17

3 tháng Mười –
Xuống dốc. Nghĩ đến việc tự tử để chấm dứt tất cả ngay lúc tôi còn kiểm
soát và nhận thức được cuộc sống quanh mình. Nhưng rồi tôi nghĩ đến cậu
bé Charlie đang chờ đợi bên cửa sổ. Cuộc sống là của cậu ta nên tôi
không thể vứt bỏ nó được. Tôi chỉ mượn nó một lúc, và bây giờ tôi đang
bị đòi lại.

Tôi phải nhớ tôi là người duy nhất chịu cảnh này.
Chừng nào còn có thể thì tôi vẫn còn phải tiếp tục ghi lại suy nghĩ và
cảm giác của mình. Những bản báo cáo tiến bộ này là đóng góp của Charlie
Gordon cho nhân loại.

Dạo này tôi trở nên cáu bẳn, bực dọc. Gây
sự với mọi người trong tòa nhà về việc mở nhạc hifi muộn trong đêm. Tôi
rất hay làm vậy kể từ khi không còn chơi đàn piano nữa. Mở nhạc suốt
ngày đêm thì cũng không đúng, nhưng tôi phải giữ cho mình tỉnh táo. Tôi
biết là tôi nên ngủ, nhưng tôi thèm muốn từng giây phút tỉnh táo. Không
phải là vì những cơn ác mộng; vì tôi sợ cảm giác buông xuôi.

Tôi tự nhủ sẽ có thời gian để ngủ sau, khi trời tối.

Ông
Vernor ở căn hộ bên dưới chưa bao giờ phải phàn nàn, nhưng bây giờ cũng
liên tục gõ vào ống nước hoặc vào trần nhà để tôi có thể nghe được
tiếng lịch kịch dưới chân. Ban đầu thì tôi làm ngơ, nhưng đêm hôm qua
ông ta mặc bộ áo choàng tắm lên nhà tôi. Chúng tôi cãi nhau, và tôi đóng
sầm cánh cửa trước mặt ông ta. Một giờ sau, ông ta xuất hiện cùng một
viên cảnh sát; người này bảo tôi không được mở nhạc ồn như vậy vào lúc 4
giờ sáng. Nụ cười trên mặt Vernor làm tôi phát điên lên đến mức tôi
phải cố gắng lắm mới không đấm ông ta. Khi họ về, tôi đập vỡ hết toàn bộ
đĩa hát và cái máy nghe nhạc. Dù sao thì tôi cũng đang tự lừa phỉnh
mình. Tôi không hề thích loại nhạc ấy chút nào nữa.

4 tháng Mười – Buổi chữa trị kỳ lạ nhất từ trước đến nay. Strauss rất bực. Đấy là điều mà anh ta cũng không lường tới.

Điều
xảy ra – tôi không dám gọi đấy là ký ức – là một trải nghiệm tâm linh
hoặc là ảo giác. Tôi không định giải thích hay diễn giải gì cả, chỉ ghi
lại những gì xảy ra mà thôi.

Lúc bước vào phòng làm việc của anh
ta, tôi rất bức xúc nhưng anh ta giả vờ như không để ý. Tôi nằm ngay
xuống đi văng, còn anh ta như thường lệ ngồi xuống một bên và hơi lùi
phía sau tôi – tôi không nhìn thấy – và chờ tôi bắt đầu nghi thức rót
toàn bộ những chất độc tích tụ trong não ra.

Tôi hé nhìn anh ta ở
phía sau tôi. Trông anh ta mệt mỏi, mềm yếu, và không hiểu vì sao anh ta
làm tôi nhớ đến hình ảnh Matt ngồi trên chiếc ghế cắt tóc chờ khách.
Tôi nói cho Strauss nghe sự liên tưởng này, và anh ta gật đầu, chờ đợi.

“Anh đang chờ
khách à?” tôi hỏi. “Anh nên cho người thiết kế chiếc ghế này cho giống
với ghế cắt tóc. Rồi khi nào anh muốn tự do liên tưởng, anh có thể cho
bệnh nhân nằm dài ra như lúc người thợ cắt tóc bôi xà phòng cho khách,
và khi hết năm mươi phút, anh có thể gập ghế lại rồi đưa cho khách chiếc
gương để họ soi xem bề ngoài họ trông thế nào sau khi anh đã cạo hết
cái tôi của họ.”

Anh ta không nói gì, và mặc dù cảm thấy xấu hổ
với cách nói quá đáng của mình, tôi vẫn không thể nào dừng lại được.
“Rồi mỗi buổi điều trị, bệnh nhân của anh có thể đến và nói, ‘Xin vui
lòng hớt một chút lo lắng của tôi’, hoặc ‘Nếu không phiền, xin đừng tỉa
cái siêu-tôi quá sát’, hoặc thậm chí anh ta có thể đến xin dầu gội cái
tội – tôi định nói là dầu gội cái tôi⁽⁹⁾. Ha ha! Anh có nhận thấy là tôi nói nhịu không, bác sĩ? Hãy lưu ý nhé. Tôi nói là tôi muốn dầu gội cái tội chứ không phải làdầu gội cái tôi. Cái tội… cái tôi… gần
phết, nhỉ? Có phải là tôi muốn được gột rửa sạch tội lỗi? Được tái
sinh? Có phải nó là biểu tượng chủ nghĩa rửa tội? Hay chúng ta đang cạo
quá sát? Kẻ ngu ngốc có chứng minh thư⁽¹⁰⁾ hay không?

9. Tác
giả chơi chữ, cho Charlie nói nhịu giữa “egg” là trứng với “ego” là cái
tôi. Ở đây, bản thân từ “trứng” không có nghĩa nên người dịch thoát
sang “cái tội” để gần âm với “cái tôi”

10. Tác giả chơi
chữ. Trong tiếng Anh, câu ‘kẻ ngu ngốc’ (idiot) có ‘chứng minh thư’ (id)
hay không? Cũng có thể hiểu là “trong chữ ‘idiot’ có chữ ‘id’ không?