BỞI YÊU THƯƠNG

Bao giờ qua cửa Sáu Tâm cũng cằn nhằn. Bao
giờ qua cửa anh cũng thấy Điệp lúi húi dọn dẹp, nấu nướng gì đó, “Mấy
chuyện lặt vặt, để tôi làm, sao không chịu nằm nghỉ không biết”. Bữa nay
thì tới lượt chị nhằn, Sáu Tâm về nhà với đôi đầu gối bê bết máu:

- Tâm lại té à. Đi đường phải cẩn thận chớ.

- Không - Anh bảo - Hôm nay dạy con San nó đi gối .

- Tuồng gì?.

- Phàn Lê Huê.

Chị
bắt anh ngồi xuống gường, khẽ khàng vén ống quần lên, tháo cái chân giả
ra, băng bó lại đầu gối cụt chỏng chơ vẫn còn tươm máu. Sáu Tâm nghe
một giọt nước mặn nhỏ xuống làm rát bỏng chỗ vết thương, anh càm ràm
(như tía chị); “Khóc cái gì. Chút xíu vậy cũng khóc “.

Hồi trưa này, San cũng ôm đầu gối anh mà khóc.

San
là học trò của anh, nó làm tiếp viên ở quán Mây Lang Thang. Trưa nào,
anh kéo cái bội khăn đi ngang cũng thấy nó ngồi băng đá đằng trước sân
ngó cuộc đời. Son tô, phấn trát đậm như mấy người lên đồng. Có bữa anh
dừng lại chỗ gốc bàng, đứng rao: “Mười ngàn năm cái khăn. Khăn Mỹ … Tho
có ho như thầy Minh cũng không rách. Mua khăn cô nhỏ. Khăn mới lau tủ
cũ, cũ lau xe …”, anh thấy nó cười. Một bữa nó hỏi, có phải ngày xưa Sáu
Tâm từng làm kép hát không? Sáu Tâm tự trào, tôi mặt rổ như
“ga-mo-qua-xa-ky” (gà mổ quá xá kỹ), đầu tóc bù xù, xi cà que, mình mẩy
lúc nào cũng hôi mồ hôi mà là kép chánh sao? Nói chơi hoài.

Nhưng San tin. Hồi đó đoàn Mây Mùa Thu về hát ở đình Tân Thuận. Hôm ấy, đoàn hát vở Đời cô Lựu thiệt
khuya. Ông bán khăn này còn trẻ lắm, ông đóng vai Luân, mặc bộ đồ bà ba
vá chằng vá đụp, quần thì xăn ống thấp ống cao. Lúc xả giàn là tới đoạn
Luân quỳ xuống ngang gối, ôm cô Lựu ngẩng mặt lên, kêu mẹ. Trời ơi, San
bưng rổ khoai ế đứng nhìn mà rưng rưng nước mắt, sao mà cô Lựu ôm Luân
gọn gàng trìu mến đến như vậy, sao Luân hạnh phúc và sung sướng đến như
vậy.

Đó là lúc San ước mơ sau này lớn lên sẽ trở thành đào hát. Ừ,
trở thành đào hát, không cần phải đóng vai chánh, nổi tiếng làm gì, hát
phụ cũng được, đóng vai ác, vai hầu gái, cung nữ, bà già cũng được…
Nhưng San mê vai có má nhất.  Dù người mẹ nghèo bị hắt hủi cỡ nào, người
mẹ giàu tàn nhẫn cỡ nào để chia cắt duyên con (như mấy tuồng cải lương
bây giờ hay hát), nhưng có làm gì thì hết thảy đều vì quá thương con
mình.

San hai mươi bốn tuổi, hai mươi bốn năm má mất. Bà chết vì
sinh khó. Cha San thường sau rượu, lúc say phà cái mùi hèm khăm khẳm vô
mặt San, “Tại cái con vô dụng này nên tao mới khổ sở như vầy, vợ cũng
chết, tiền cũng hết”.

San cố sống để khỏi phải là đứa vô dụng.  Áo
cha rách, San khâu.  Cha kêu buồn ói, San chạy lấy thau lại hứng, dấp
khăn nóng cho người. Sáu tuổi nó đã è ạch nách cái rổ khoai lang luộc,
xách thùng mía lạnh rảo chân khắp làng trên xóm dưới. Mười hai tuổi nó
xin chạy bàn, rửa chén ở quán “Mây Lang Thang”, mười tám tuổi nó lấy
chồng. Phải lấy chồng mới có tiền lễ để cha nó đổi chiếc xích lô lấy cái
Honda. Mà, đời kỳ thiệt, San lấy ngay cái thằng hồi nhỏ nó ghét cay
ghét đắng. Nó nhớ như in những lần na cái thùng mía lạnh ngang qua nhà,
thằng chồng nó lúc đó chừng mười, mười hai tuổi chuyên chặn nó lại, giật
mía mà ăn. Có bữa San cự, thằng nọ vạch quần ra đái tỏn tỏn vô thùng
mía, vừa đái vừa cười ha hả. Hôm đó, San về nhà mà trong tay không có
tiền. Dì nắm tóc nó mà đánh, San có nói gì thì dì cũng không tin. Bây
giờ lại lấy nhau, mỗi lần thấy chồng tuột quần, lòng San dậy lên một nỗi
căm thù. Được hai tuần, San thôi, lại bỏ về quán Mây Lang Thang, nhưng
không còn rửa chén mà ngồi trong mấy cái buồng vuông vuông nhỏ nhỏ để
tiếp khách.

Ước mơ xưa chưa bao giờ trở thành hiện thực. Những khi
quán vắng, San cố ngủ cho nhiều, ngủ là khỏi thấy lòng buồn, má hy sanh
cho cái phận bọt bèo này làm chi không biết. Ngủ để coi có mơ thấy mình
trở thành đào hát không. Ngủ vì không thích tụm lại với chị em để đánh
bài, bàn số đề, giũa móng tay, nặn mụn hay đi mua sắm áo dây, váy ngắn.

Mất
gần một tháng Sáu Tâm mới nghe hết câu chuyện đời của nó. Mỗi bữa ngồi
đụt nắng dưới gốc cây còng trước quán, San kể anh nghe một đoạn. Nhưng
anh kép cũ không nhắc gì đến vầng hào quang cũ, chỉ San ngồi nhắc hoài,
nó kêu anh dạy nghề. Sáu Tâm bảo, “Nghề hát bạc lắm”. San bảo, nghề của
em còn bạc hơn, bạc tại chỗ, những thằng mằn nắn mình, kêu mình bà xã
ơi, cưng ơi, toàn là tụi coi khinh mình như rác. Dứt khoát, em phải trở
thành đào hát, như đào Điệp ở đoàn chú vậy .

San nhớ, cô đào thiệt
hiền, dân dã, tan buổi diễn để nguyên bộ áo dài nâu, cái đầu bới ngồi
ăn cháo vịt. Thấy San cứ tần ngần nhìn, cô hỏi San đói không. San gật
đầu, không đói nhưng vẫn gật đầu. Cô gọi thêm một tô cháo, biểu San ăn
đi, ngồi kế cô mà ăn. San ngồi trước tô cháo nhưng cứ nhìn cô, chỉ mong
được nép vô lòng kêu tiếng má. Đào Điệp hỏi, con bán khoai hả, sao tan
hát rồi mà không về? Khoai còn hết? Cô mua cho. Ăn xong, con mau về đi,
tan hát rồi, đường tối lắm.

San nhớ hoài cái khuôn mặt dịu dàng
đó, bao giờ nó cũng nghĩ, má mình còn sống dứt khoát giống cố ấy. Nó kết
luận, chỉ gặp một lần thôi mà em thương cổ suốt đời.

Câu chuyện
làm cho Sáu Tâm xúc động, gương mặt đen đúa trầm lặng như tượng gỗ bỗng
mềm lại. Anh bảo anh sẽ dạy. Ở đâu ư? Tại cái sân dưới gốc cây bàng này.
Sân chật đầy lá rụng có bữa bỗng dưng biến thành sân triều. Sáu Tâm
gọi, “Cung nữ!”, San dạ, te te đi ra tay dâng chén rượu ngang mày. Người
đời qua lại, có cười.

Đám khách nhậu trong quán biết Sáu Tâm là
anh kép hết thời, cứ đòi nghe cho được. Mấy lần bà chủ quán ra biểu anh,
“hát vài câu đi rồi có tiền” (như bà mẹ biểu đứa con nít ăn cơm đi rồi
cho kẹo), lần nào Sáu Tâm cũng lắc đầu. Bà phật lòng, nghèo còn sĩ diện,
nghèo mà không biết nghe lời người có tiền. San hỏi, anh bảo:

-
Có làm gì, đi đâu, chưa bao giờ tôi quên mình là nghệ sỹ, nghệ sỹ là
người của công chúng, người ta yêu mình bởi họ thấy mình cao quý hơn họ,
tôi không thể vì tiền mà sống hèn được. Cô nhỏ, sau này có trở thành
đào hát, cô nhớ lời tôi nghen.

Mỗi ngày, Sáu Tâm ghé chỗ San chừng
mười mười lăm phút. Thời gian còn lại anh kéo cái bội đan bằng nan tre
có gắn mấy cái bánh xe đi bán khăn, áo dạo. Anh cần tiền, nhiều tiền.
Nhưng anh cũng muốn về nhà. Nên lúc nào trong lòng anh cũng như lửa đốt.

Nhà
Sáu Tâm ở xóm Gò Mả. Xóm nhỏ tụm lại trên nền nghĩa địa cũ. Những ngôi
nhà cửa trước luôn mở về phía nội ô như bị người ta lấn tới nên giật lùi
đến đây. Nhà anh cất kề chòm mả lạng, anh không sợ, ma cũng như người,
mình tử tế với họ thì họ cũng tử tế với mình. Chỉ ngại, những lúc anh
không ở nhà, chị thế nào cũng mở cửa ra, nhìn những chòm cỏ xa xanh kia
và nghĩ về cái chết.

Điệp càng ngày càng yếu. Chị ốm, mỏng như hột
cốm dẹp. Tóc đã rụng đến nỗi ở xa chừng mười bước có thể đếm được từng
sợi, từng sợi còn sót lại . Chị thôi xót xa rồi. Thôi từ cái bữa Sáu Tâm
đã làm vỡ gương, chị nhắc hoài anh chưa mua lại. Thôi từ cái bữa mơ
màng thấy anh nhặt tóc chị rụng trên gường đem đi giấu ở cái thùng đạn
hồi trước đựng đồ nghề vá xe. Chị níu lấy anh, vùi nước mắt vô ngực anh
mà ướt:

- Tâm ơi! Tâm khổ vì tôi chi vậy?.

Đâu mà biết nà.
Tại duyên nợ. Điệp lớn hơn Tâm tròn con giáp. Lúc anh mới vô đoàn hát,
anh gọi Điệp bằng chị, xưng em. Điệp toàn hát vai má anh, ráng lắm thì
cũng vai em trai, loại em chuyên đi đưa thơ cho người yêu chị gái mình.
Vậy mà yêu, yêu tréo cẳng ngỗng, cũng không biết để lòng thương lúc nào,
ghê lắm cái lối thương thầm, thấy đầm đầm vậy chứ rứt không ra. Lúc đầu
thì Điệp thấy buồn cười lắm, chị cứ theo chọc anh hoài, thí dụ tụi mình
làm vợ chồng, phải gọi làm sao, Tâm ha?.

Cho tới cái bữa về hát
Vàm Lẽo, nữa đêm trải chiếu nằm ngủ dưới khán đài, sàn diễn đổ sập
xuống, Sáu Tâm đẩy Điệp ra, chỉ anh là còn kẹt lại trong đống đổ nát.
Xương ống quyển bị dập. Đau lắm, nằm một chỗ, không xoay mình được. Ông
bầu cũng nghèo, tiếc tiền, cứ bảo, trặc chân chút đỉnh rồi sai người đi
hái thuốc về bó, đắp thuốc tới khúc chân bị hoại, lầy lụa, người ta mới
đưa anh đến bệnh viện. Tháo khớp. Nỗi đau không nói được bằng lời, lìa
khúc chân là mãi mãi đứt lìa sân khấu.

Đó là những năm sân khấu
cải lương lâm vào cảnh khó khăn. Đoàn hát phải biểu diễn khắp cùng quê
xó, phải trưng dụng những dụng cụ phụ diễn đã bị nắng mưa làm mục nát.
“Mưa Mùa Thu” rã gánh, ông bầu bảo, còn ai hát hò gì nữa, tới Hồng Điệp
cũng phải bỏ nghề rồi, trông mong gì. Điệp cùng Sáu Tâm dìu dắt nhau đến
cái xóm Gò Mả này. Chị không hối tiếc, cuộc đời người ta ngoài ăn với
ngủ, thời gian còn lại là đi tìm một nữa của chính mình. Chị thì có anh.

Hai
người, hai đôi tay hồi nào giờ chỉ quen múa gươm, lẫy roi, sảy ngựa với
ba cái chân để kiếm sống. Cực khổ nhọc nhằn nhưng không nguôi thương
nhớ nghề xưa. Điệp xin từ ông bầu rất nhiều món đồ diễn, đem về cất kỹ,
thỉnh thoảng, chị mặc áo đính kim sa hát Mạnh Lệ Quân với anh. Lúc đó
Điệp vẩn chưa phát bệnh.

Bây giờ chị không còn sống bao lâu nữa.
Khối u ở cổ đã đi vào não. Gương mặt xinh đẹp của chị biến đổi, nhiều
bữa ngủ thức dậy, đôi mắt sưng húp, mũi chảy máu ròng ròng. Tai bắt đầu ù
ù không nghe rõ. Nếu không phải trang trãi tiền thuốc cho chị, Sáu Tâm
đã không lang thang ngoài đường. Anh muốn được ở nhà, ở bên chị, nắm
nuối từng giây từng phút, để lúc chị đau anh giúp cho ly nước, vốc
thuốc, cái khăn ướt lau mặt, để ôm ghì chị vào lòng mỗi khi lên cơn vật
vã. Nhiều bữa mưa dầm đụt ở mái hiên nhà nào đó, Sáu Tâm thèm được khóc.
Anh nhìn mãi đôi tay mình. Đôi tay từng đi làm mướn, đi bốc mả, vá xe,
đôi tay từng bưng bê ở nhà hàng này, quán nhậu nọ sao lại bất lực không
thể níu giữ người mình thương.

Nhưng bao giờ anh cũng về nhà với
khuôn mặt tươi cười. Cười không phải vì vui. Anh nghĩ, may mình là nghệ
sỹ, nếu không, sao có thể cười giòn khi đang tan nát lòng đau. Nhiều
khi, về tới đầu xóm, Sáu Tâm phải dừng lại, đốt điếu thuốc để lắng cảm
xúc của mình lại.

Anh sợ cả lúc bước vào nhà thấy chị đang nằm
ngủ, Điệp biết hết. Nên mệt mỏi thế nào chị cũng làm cái gì đó để đợi
anh về. Chị thương anh quá.

May mà có San. Câu chuyện của nó làm
cho cả hai người nhận ra họ đã sống một đời nghệ sỹ đầy ý nghĩa. Như
San, họ chưa thay đổi được cuộc đời bất hạnh của nó nhưng đã an ủi nó
nhiều. Điệp bảo:

- Em không tiếc gì đâu. Tâm đừng buồn cho em nữa, nghen.

Chị
dặn, đừng nói cho San biết chị sống với anh, lại bệnh hoạn như vầy, “nó
đã giữ trong lòng một hình ảnh đẹp để ước mơ, mình đừng phá hư đi”.
Nhưng rồi một đêm chị không ngủ mà nằm nghe trái tim anh đập từng nhịp
gấp rãi, anh đang sống, chị nói với lòng, cái cơ thể này đang sống, mình
nỡ nào để anh tạnh nguội theo mình. Vô tình, chị nghĩ đến San.

Bất
ngờ, một buổi trưa, San tới. Hôm đó Sáu Tâm không đi bán mà ở nhà lợp
lại cái mái che đằng trước, lúc này trời trở gió, mưa cứ tạt vô nhà. Anh
còn kịp chạy lại lấy cái khăn vắt đầu gường đội lên đầu cho chị như vẫn
thường làm khi khách đến nhà. San hơi khựng lại, nhưng nó nhận ra cô
đào Điệp năm nào. Vẫn còn đó một đôi mắt hiền, hơi ướt, dịu dàng:

- San phải không?.

Và còn đó một giọng nói mềm như lá lụa non.

Đó
là một ngày trời oi nắng, mây đứng trân trên trời. Đó là ngày San nhận
ra, trước người đàn bà đau ốm này đây, mình vô tình gây nên tội, tội
đẹp. Và tim nó thắt lại một cái đau nhói, vậy ra, người đàn ông bán khăn
áo dạo không ở một mình. Không biết làm gì, San lại mở cửa sổ ra, nhìn
những chòm cỏ xa xanh, nó kêu lên, “trời ơi, ở đây bảnh thiệt, em thích
một căn nhà như vầy lắm”, lòng vừa đau vừa thẹn thùa cười cái cọc đi
kiếm con trâu.

Sau này, mỗi khi rảnh, dù Sáu Tâm có kéo cái bội
khăn lang thang trên đường phố, San cũng lại nhà. Căn nhà mà hồi mới
thấy xa xa, nó tưởng là nhà của mình. Bây giờ, lại đó, San quét nhà, nấu
cơm, đợi Điệp ngủ San kéo mềm tới cằm cho chị rồi lượm những sợi tóc
buồn xơ xác như những chiếc lá lìa cành đem đi giấu. Bữa trưa đầy gió,
chị biểu San đem lược lại chị chải tóc cho. Nó có mái tóc hệt chị ngày
còn trẻ. “Tụi mình có nhiều cái giống nhau nghen. Chị cũng không có má,
lớn lên trong trại mồ côi. Chị đến với sân khấu để vay mượn những thâm
tình mà mình chưa hề có. Hồi nhỏ chị cũng cực lắm, nhưng không đến nỗi
sa chân như San. Chị em mình còn một chuyện giống nhau nữa, đố San biết,
tụi mình cùng thương anh Sáu, thương lắm, phải không?”.

San ngơ
ngác hết mấy giây rồi lắc đầu. Chị bảo đừng giấu chị. “Ừ, nếu không chê
Tâm tàn tật thì bao giờ chị đi cho chị gởi lại. Em làm lại cuộc đời đi,
Tâm rộng lòng lắm, không chấp nhứt chuyện này nọ đâu. Tâm dễ tánh. Mặc
gì cũng được, ăn gì cũng xong. Con người đàng hoàng, nghệ sỹ mà đàng
hoàng, không phù phiếm, buông thả. Kiếm người tin được không phải dễ
đâu, San”.

San không trả lời, không thể nói dối lòng rằng “Thôi!
“, nhưng cũng không thể gật đầu cái rụp. Có phải là trao trái chanh trái
bưởi cho nhau đâu mà một người đàn bà trao người mình thương yêu nhất
cho một người đàn bà.

Sáu Tâm không biết chuyện này. Tối lại nằm
gối đầu lên tay anh, chị bảo, “San nó thương anh lắm”. Anh cười, “Tôi
bây giờ đã thành ông già, còn cô nhỏ đó …” Chị cũng cười, “Có sao, như
Tâm với em”. Sáu Tâm biểu, “Ngủ à nghe”. Nhưng chị biết anh vẫn thức bởi
những ý nghĩ mới mẻ trong lòng. Chị thì ngủ, giấc cuối cùng, sâu thiệt
là sâu. Đắp cỏ muôn đời.

… San bỏ quán Mây Lang Thang, chiều chiều
ngồi bán chuối, khoai lang nướng mỡ hành bán ngoài cổng nhà văn hoá.
Hỏi về giấc mơ trở thành đào hát. Nó cười đã bỏ lâu rồi. Đi hát lỡ nổi
tiếng, thí dụ thôi nghen, người ta biết lúc trước tôi từng làm tiếp viên
quán bia thì nhơ danh cả một giới nghệ sỹ, làm người ta mất cảm tình
với cải lương, vậy khác nào hại cả nền sân khấu nước nhà.

Cũng giống như phim tình cảm, đôi khi người ta vì yêu mà rứt ruột lìa xa người mình yêu. Biết làm sao, hoàn cảnh vậy mà .