NHỮNG NGƯỜI ĐI
THU TIỀN

Tôi thất nghiệp.
Nhưng ngày nào tôi cũng chờ tin từ mạn Bắc. Tôi nằm trên sofa lắng nghe tiếng
mưa. Thỉnh thoảng tôi nhổm dậy ngó qua màn cửa xem bác đưa thư có đến không.

Ngoài đường
không một bóng người, không có gì cả.

Tôi lại nằm
xuống chưa được năm phút thì nghe có tiếng người bước vào cổng, đứng đợi, rồi
gõ cửa. Tôi nằm yên. Tôi biết đó không phải bác đưa thư. Tôi thuộc lòng tiếng
chân bác ấy. Thận trọng là không thừa khi bạn đang thất nghiệp và nhận các giấy
báo trong thùng thư hoặc không thì nhét dưới cửa. Người ta cũng có thể đến tận
nhà nói chuyện với bạn, nhất là nếu bạn không có điện thoại.

Tiếng gõ cửa lại
vang lên, to hơn, một dấu hiệu xấu. Tôi ngồi dậy cố nhìn ra cổng. Nhưng người
nào đó giờ đã đứng ngay cửa, một dấu hiệu xấu khác. Tôi biết sàn nhà kêu cót
két, nên không có cách nào lẻn qua phòng bên kia mà nhìn ra cửa sổ.

Lại một tiếng gõ
cửa nữa, và tôi nói, Ai đấy?

Đây là Aubrey
Bell, một người đàn ông nói. Ông là ông Slater phải không?

Anh cần gì? Tôi
nói vọng ra từ sofa.

Tôi mang cái này
cho bà Slater. Bà ấy trúng giải. Đây là nhà bà Slater phải không?

Bà Slater không
sống ở đây, tôi nói.

Thế à, vậy ông
có phải là ông Slater? người đàn ông nói. Ông Slater... và người đàn ông hắt
xì.

Tôi leo xuống
sofa. Tôi mở khóa và hé cửa. Đó là một người đứng tuổi, béo, kềnh càng dưới lớp
áo mưa. Nước chảy từ áo mưa, nhểu vào cái va li to đùng đựng một cái máy gì đó
hắn đang xách.

Hắn toét miệng
cười đặt cái va li to xuống. Hắn chìa tay ra.

Aubrey Bell, hắn
nói.

Tôi không biết
ông, tôi nói.

Bà Slater, hắn
bắt đầu nói. Bà Slater đã điền vào một cái phiếu. Hắn lôi mớ phiếu từ túi áo
trong ra mà xáo một hồi. Bà Slater, hắn đọc. Số nhà hai trăm bốn mươi lăm đường
South Sixth East? Bà Slater là người trúng giải.

Hắn bỏ mũ và gật
đầu long trọng, đập mũ vàoáo khoác như thể là thế đây, mọi việc đã xong xuôi,
đã trọn cung đường, đã về đến đích.

Hắn đợi.

Bà Slater không
sống ở đây, tôi nói. Bà ấy trúng cái gì?

Tôi phải cho ông
xem, hắn nói. Tôi vào nhà được không?

Tôi không biết.
Nếu không quá mất thời giờ, tôi nói. Tôi khá bận rộn.

Tốt, hắn nói. Để
tôi cởi áo mưa ra trước. Rồi đôi ủng. Không muốn làm trầy thảm nhà ông đâu. Tôi
thấy rõ là nhà ông có trải thảm, ông...

Khi nhìn thấy
tấm thảm mắt hắn sáng lên rồi dịu lại. Hắn lắc lắc người. Rồi hắn cởi áo mưa.
Hắn giũ rồi móc cổ áo lên nắm đấm cửa. Đó là chỗ thích hợp để treo áo mưa, hắn
nói. Đằng nào thì thời tiết cũng chết tiệt. Hắn cúi xuống cởi ủng. Hắn để va li
vào bên trong phòng. Hắn rút chân ra khỏi ủng và mang dép lê vào phòng.

Tôi đóng cửa.
Hắn thấy tôi ngó đôi dép lê chằm chằm nên là nói, W. H. Auden thi sĩ mang dép
lê đi khắp Trung Hoa trong chuyến viếng thăm đầu tiên đến đó. Chẳng bao giờ bỏ
ra. Vì mấy cái mụt cóc.

Tôi nhún vai.
Tôi nhìn xuống đường lần nữa xem bác đưa thư có đến không rồi đóng cửa lại.

Aubrey Bell nhìn
tấm thảm chằm chằm. Hắn bặm môi. Rồi hắn cười. Hắn cười và lắc đầu.

Có gì buồn cười
lắm hả?

Không có gì.
Chúa ơi, hắn nói. Hắn lại cười.Tôi nghĩ là tôi mất trí rồi. Tôi nghĩ là tôi bị
sốt. Hắn lấy tay sờ trán. Tóc hắn bết lại, quanh đầu có vết ngấn do đội mũ.

Ông có cảm thấy
người tôi nóng không? hắn nói. Tôi chẳng biết, tôi nghĩ có khi tôi bị sốt rồi.
Hắn vẫn ngó tấm thảm trân trân. Ông có aspirin không?

Ông bị sao thế?
tôi nói. Hy vọng ông không đổ bệnh ở đây. Tôi còn khối việc phải làm.

Hắn lắc đầu. Hắn
ngồi xuống sofa. Hắn khoắng bàn chân mang dép lê trên tấm thảm.

Tôi vào bếp,
hứng một cốc nước từ vòi, lắc chai để lấy hai viên aspirin.

Đây, tôi nói.
Xong rồi tôi nghĩ ông nên đi.

Ông nói nhân
danh bà Slater à? hắn xì miệng. Không, không, hãy quên là tôi đã nói vậy, hãy
quên là tôi đã nói vậy. Hắn lau mặt. Hắn nuốt hai viên aspirin. Hắn đảo mắt
quanh căn phòng trống lốc. Rồi hắn gắng nhổm người tới mở khóa va li. Cái va li
bật ra, để lộ các ngăn xếp đầy những là vòi, bàn chải, mấy cái ống sáng loáng
và một vật màu xanh dương trông nặng nề gắn trên mấy bánh xenhỏ. Hắn chằm chằm
nhìn những vật này như thể ngạc nhiên. Thì thào bằng giọng ngân nga như đọc
kinh, hắn nói, Ông biết cái này là cái gì không?

Tôi nhích lại
gần hơn. Tôi nghĩ đây là một cáimáy hút bụi. Tôi không có ý định mua máy hút
bụi, tôi nói. Hẳn nhiên tôi hoàn toàn không có ý định mua máy hút bụi.

Tôi muốn cho ông
xem cái này, hắn nói. Hắn lấy trong túi áo khoác ra một cái phiếu. Nhìn cái
này, hắn nói. Hắn đưa tôi cái phiếu. Không ai nói là ông đang định mua máy hút
bụi. Nhưng nhìn chữ ký xem. Đó có phải là chữ ký của bà Slater hay không?

Tôi nhìn cái
phiếu. Tôi giơ nó ra ánh sáng. Tôi lật nó lại, nhưng mặt bên kia để trống. Vậy
thì sao? tôi nói.

Phiếu của bà
Slater được bốc ngẫu nhiên từ một thùng phiếu. Có hàng trăm phiếu như cái phiếu
nhỏ này. Bà ấy đã trúng được một cái máy hút bụi và một chai dầu giặt thảm. Bà
Slater là người trúng giải. Không có điều kiện gì. Tôi tới đây thậm chí còn để
hút bụi đệm cho ông, thưa ông... Ông sẽ ngạc nhiên khi thấy người ta có thể thu
được những gì từ một tấm đệm sau bao nhiêu tháng, bao nhiêu năm. Hằng ngày,
hàng đêm trong đời chúng ta, chúng ta để lại những mảnh nhỏ của mình, những
mảng tróc chỗ này chỗ nọ. Chúng đi đâu, những phần tử của chúng ta? Xuyên ngay
qua khăn trải giường và lẩn vào trong đệm, chúng chui vào đó! Cả gối nữa. Đều
như vậy cả.

Hắn bắt đầu lấy
mấy đoạn ống dài sáng loáng ra và nối các phần lại với nhau. Bây giờ hắn nhét
mấy cái ống đã khớp nhau vào cái vòi. Hắn đang quỳ,lẩm bẩm gì đó. Hắn gắn cái
gì như cái muỗng vào vòi và nhấc vật màu xanh dương có bánh xe ra.

Hắn cho tôi xem
xét cái bộ lọc hắn định dùng

Ông có ô tô
không? hắn nói.

Không có ô tô,
tôi nói. Tôi không có ô tô. Nếu có ô tô tôi sẽ chở ông đi đâu đó.

Chán nhỉ, hắn
nói. Cái máy hút bụi bé này được trang bị một cuộn dây nối dài hơn mười tám mét.
Nếu có ô tô, ông có thể đẩy cái máy nho nhỏ này đến tận cửa xe đặng hút bụi bộ
thảm nhung và cả bộ ghế sang trọng bật ra sau được. Ông sẽ ngạc nhiên khi thấy
sau nhiều năm tháng bao nhiêu phần của ta đã mất đi, bao nhiêu phần của ta đã
tụ tập lại trong mấy cái ghế đẹp đẽ đó.

Ông Bell này,
tôi nói, tôi nghĩ tốt hơn là ông nên gói ghém lại và ra khỏi đây. Tôi nói thế
nhưng không có bất kỳ ác ý nào đâu.

Nhưng hắn đã ngó
quanh phòng tìm chỗ cắm. Hắn tìm thấy một chỗ ở đầu ghế sofa. Cái máy kêu lục
cục như có đá bên trong, hoặc bên trong có gìbị lỏng, rồi chuyển sang đều nhịp
chạy ì ì.

Cả phần đời
trưởng thành Rilke sống trong hết lâu đài này đến lâu đài khác. Của các nhà tài
trợ, hắn nói to để át tiếng ì ì của máy hút bụi. Ông ấy ít khi nào chịu đi xe
hơi, ông thích đi tàu hơn. Rồi hãy xem Voltaire ở Cirey với Madame Châtelet.
Khuôn mặt thạch cao của ông ấy. Thanh thản làm sao. Hắn giơ bàn tay phải lên
như thể tôi sắp sửa không đồng ý. Không, không, không đúng, phải không? Đừng
nói ra. Nhưng ai mà biết? Tới đó hắn bắt đầu quay đi và kéo máy hút bụi vào căn
phòng bên kia.

Có một cái
giường, một khung cửa sổ. Chăn nằm một đống trên sàn. Một cái gối, một cái ga
giường trên tấm đệm. Hắn lột vỏ gối ra rồi nhanh chóng kéo ga giường khỏi đệm.
Hắn ngó tấm đệm chằm chằm rồi đưa mắt nhìn tôi. Tôi vào bếp lấy một cái ghế.
Tôi ngồi ở lối ra vào theo dõi. Đầu tiên hắn kiểm tra sức hút bằng cách gí đầu
hút vào lòng bàn tay. Hắn cúi xuống vặn một cái nút trên máy. Để làm một việc
như thế này mình phải mở máy ở chế độ mạnh nhất, hắn nói. Hắn kiểm tra lực hút
một lần nữa rồi kéo vòi đến tận đầu giường và bắt đầu rà đầu hút dưới đệm. Đầu
hút vướng vào đệm. Cái máy rồ to hơn. Hắn rà tấm đệm ba lượt, rồi tắt máy. Hắn
ấn một cái cần khiến nắp bật ra. Hắn lấy túi lọc ra. Cái túi lọc này chỉ dùng
để biểu diễn thôi. Khi thườngdùng, tất cả những thứnày, những thứ vật chất này,
sẽ chui hết vào cái túi này, ở đây, hắn nói. Hắn nhón mấy thứ bụi bặm giữa các
ngón tay. Hẳn phải được một cốc bụi.

Mặt hắn trông
rất lạ.

Không phải đệm
của tôi, tôi nói. Tôi nhổm người tới trên ghế, ra chiều quan tâm.

Giờ đến lượt cái
gối. Hắn đặt cái túi lọc đã dùng lên bệ cửa sổ và nhìn ra ngoài một lúc. Hắn
xoay sang tôi. Tôi muốn ông giữ đầu này của gối, hắn nói.

Tôi đứng dậy giữ
hai góc của cái gối. Tôi cảm thấy như mình đang nắm lấy tai một thứ gì đó.

Như thế này hả?
tôi nói.

Hắn gật đầu. Hắn
sang phòng bên kia rồi quay lại với một túi lọc khác.

Mấy thứ này có
đắt tiền không? tôi nói.

Rẻ không ấy mà,
hắn nói. Làm bằng giấy pha nhựa. Không thể đắt được.

Hắn bật máy lại
và tôi giữ chặt trong lúc đầu hút ngập vào gối và rà dọc theo gối - một, hai,
ba lần. Hắn tắt máy, lấy túi lọc ra, nhấc lên không nói một lời. Hắn đặt nó lên
bệ cửa sổ cạnh cái túi lọc kia. Rồihắn mở cửa tủ. Hắn nhìn vào trong, nhưng
trong đó chỉ có một hộp thuốc đuổi chuột.

Tôi nghe có
tiếng chân ngoài cổng, tiếng nắp lỗ nhét thư mở ra và tiếng sập lại. Chúng tôi
nhìn nhau.

Hắn kéo cái máy
hút bụi đi và tôi theo chân hắn vào phòng bên kia. Chúng tôi nhìn phong thư nằm
úp trên thảm gần cửa trước.

Tôi tiến về phía
phong thư, ngoảnh lại nói, Còn gì nữa không? Muộn rồi. Tấm thảm này không đáng
để vọc đâu. Nó chỉ là một tấm thảm bông mười hai nhân mười lăm chưa trầy trụa
gì được mang từ cửa hàng thảm Rug City về. Không đáng để vọc đâu.

Ông có một cái
gạt tàn đầy không? hắn nói. Hoặc một chậu cây hay cái gì tương tự. Một nắm đất
cũng tốt.

Tôi tìm thấy cái
gạt tàn. Hắn cầm lấy, đổ toẹt lên tấm thảm, lấy dép giẫm lên tàn và vụn thuốc.
Hắn lại quỳ xuống lắp một túi lọc mói. Hắn cởi áo khoác quẳng lên sofa. Dưới
nách hắn mồ hôi ướt đẫm. Bụng hắn phệ. Hắn vặn đầu hút ra rồi lắp một thiết bị
khác vào vòi. Hắn điều chỉnh nút vặn. Hắn mở máy lại và bắt đầu di chuyển tới
lui, lui tới trên tấm thảm sờn. Hai lần tôi định tiến về phía phong thư. Nhưng
dường như đoán được ý, hắn chặn đầu tôi, đại để vậy, bằng vòi, ống, và bằng
cách quét, quét...

Tôi mang ghế ra
chỗ bếp, ngồi đó theo dõi hắn làm việc. Một lát sau hắn tắt máy, mở nắp, và
lặng lẽ mang cái túi lọc lại cho tôi, đầy những bụi, tóc,những thứ li ti. Tôi
nhìn cái túi lọc, đứng dậy bỏnó vào thùng rác.

Bây giờ thì hắn
làm việc chăm chú. Không giải thích gì thêm. Hắn mang một cái chai có ít chất
lỏng màu xanh vào nhà bếp. Hắn để cái chai dưới vòi vặn đầy nước vào.

Ông phải biết là
tôi không trả ông đồng nào đâu, tôi nói. Có giết tôi tôi cũng không trả ông
được một đô. Đầu tư vào tôi chỉ có lỗ sặc gạch, vậy thôi.Ông đang phí thời gian
với tôi, tôi nói.

Tôi muốn nói
trắng ra, để khỏi hiểu nhầm.

Hắn cứ tiếp tục
làm việc. Hắn gắn một thứ khác vào vòi, và bằng một cách thức phức tạp gắn cái
chai vào thứ kia. Hắn di chuyển chầm chậm trên tấm thảm, thi thoảng làm xì ra
những làn hơi nhỏ màu ngọc lục, đẩy bàn chải tói lui trên tấm thảm, dồn lên
những đống bọt.

Tôi đã nói hết
những điều trong đầu. Tôi ngồi trên ghế trong bếp, giờ thì thư giãn, theo dõi
hắn làm việc. Thỉnh thoảng tôi ngó ra ngoài cửa sổ nhìn mưa. Trời đã bắt đầu
tối. Hắn tắt máy. Hắn đứng ở góc nhà gần cửa trước.

Ông uống cà phê?
tôi nói.

Hấn thở khó
nhọc. Hắn chùi mặt.

Tôi đặt nước lên
bếp, đến khi nước sôi và tôi pha xong hai cốc cà phê thì hắn đã tháo rời mọi
thứ xong xuôi cất lại vào trong va li. Rồi hắn nhặt lá thư lên. Hắn đọc tên
trên phong bì và nhìn kỹ địa chỉ người gửi. Hắn gấp lá thư làm đôi, nhét vào
trong túi hông. Tôi cứ nhìn theo hắn. Tôi chỉ làm có vậy. Cà phê bắt đầu nguội.

Thư gửi cho một
ông Slater nào đó, hắn nói. Tôi sẽ lo chuyện này. Hắn nói, có lẽ tôi sẽ bỏ qua
cà phê. Tốt hơn là tôi không nên đi ngang tấm thảm này. Tôi vừa mới giặt nó mà.

Đúng thế, tôi
nói.Rồi tôi nói, Ông có chắc là thư gửi cho người đó không?

Hắn với lấy cái
áo khoác trên sofa, mặc vào, rồi mở cửa trước. Trời vẫn đang mưa. Hắn xỏ ủng,
cột dây, rồi mặc áo mưa và nhìn lại vào trong nhà.

Ông muốn xem nó
à? hắn nói. Ông không tin tôi sao?

Chỉ có vẻ lạ,
tôi nói.

Thôi, tôi phải đi,
hắn nói. Nhưng hắn cứ đứng đó. Ông muốn mua cái máy hút bụi này hay không?

Tôi nhìn cái va
li to lúc giờ đã đóng lại và sẵn sàng xách đi.

Không, tôi nói,
chắc là không. Tôi sắp sửa đi khỏi đây. Nó chỉ tổ vướng chân.

Được thôi, hắn
nói, và hắn sập cửa.