Ông Lềnh lại tham dự cuộc tranh cãi ấy một cách khiêm nhường:

Tất cả nghe xong đều cười òa. Cái câu chuyện lạ ấy chẳng biết có phải do ông đầu bếp già bịa đặt ra cho vui không, nhưng phải công nhận rằng chỉ có những người ở xứ viễn đông này mới có thể nghĩ được ra.

Tiếp đó. Ông Lềnh say sưa kể cho họ nghe về sự tích ông Đùng bà Đà. Lại cũng vẫn là câu chuyện giữa nam và nữ. Chỉ có khác đây là chuyện tình cổ xưa về những người khổng lồ. Câu chuyện kích thích họ háo hức mong được dự ngày hội ông Đùng.Người ta thường bảo nhau rằng: đi xem hội Kẻ Đình mà không dự ngày cuối. tức là không đi xem rước ông Đùng bà Đà, thì coi như chưa được đi xem hội. Do vậy nên tất cả những trò vui khác như chọi gà, đánh vật, đánh đu bơi chảy đều phải tiến hành từ trước đến hết sáng mười bốn là xong để đến chiều hôm ấy đi xem rước Ông - Bà. Ngay cả việc lên đồng ở đền Mẫu người ta cũng thu xếp đến quá trưa là xong, bởi vì đám con nhang đệ tử còn trẻ đều không muốn bỏ lỡ dịp vui.Nhụ cũng thế. Cô cũng háo hức chẳng kém mọi người. Bà Mùi còn bận trăm công nghìn việc... Ông Huyền cũng vậy Cô gái đã nhân lúc mọi người còn đang tíu tít, nhanh nhẹn lẩn ra khỏi điện thờ, phăng phăng xuống núi để hòa vào đám đông người tụ tập ở chân núi, trước cửa đền.

Điều gì bà Mùi chẳng nói ra? Mà nghĩ cũng lạ. Nói ra điều ấy thật vô lý. Đêm qua, bà nằm mơ thấy cụ Tổ cô về. Bà hay gặp cụ trong giấc mộng, điều này chẳng có gì lạ với bà. Chi có điều lạ là gặp bà, cụ Tổ cô cứ mấp máy đôi môi chẳng ra tiếng. Hỏi đi hỏi lại mãi mà đôi môi cụ tổ chỉ mấp máy không lời. Cuối cùng bà ghé sát tai vào môi mới nghe được mấy tiếng thều thào như gió thoảng; “Đừng... đừng... xem hội…” thốt ra mấy tiếng xong cụ Tổ cô đã như đám mây nổi trôi, tan loãng rồi biến mất. Bà đồng Mùi tỉnh dậy, nhớ nhớ quên quên, chẳng biết cụ Tổ cô có thực bảo: “đừng đi xem hội” hay không. Tuy nhiên, bà cứ thấy phấp phỏng trong lòng, nên quyết định đem câu nói ấy ra dặn cô cháu. Đáng tiếc thay, cô cháu lại lẩn đi mất rồi. Cuối cùng, bà Mùi tặc luỡi nghĩ bụng mình có bảo nó điều lạ lùng ấy chắc gì nó đã nghe.Đúng vậy! Làm sao Nhụ có thể không dự ngày vui này khi đông người trẩy hội náo nức thế kia. Hội là ngày vui hiếm có của người dân quê quanh năm đầu tắt mặt tối. Rước ông Đùng bà Đà lại càng hi hữa hơn, có thể nói trăm năm mới có một ngày. Hơn nữa, hội này có những điều phạm vào cấm kỵ. Vậy nên nó hấp dẫn lạ lùng. Người thiên hạ đến xem đông vô kể.

Đối với Nhụ, cô hồi hộp đón chờ đám rước chiều nay. Đó là niềm vui rất riêng tư của cô. Đó là điều bí mật của riêng vợ chồng cô. Gần đến ngày hội, Điều mới thổ lộ cho cô bí mật này. Điều thì thầm với Nhụ rằng anh đã “trải ổ” xong. Nhụ ngạc nhiên: “Trải ổ là gì?”. Đến tận lúc ấy, Điều mới giảng giải cho cô gái nghe cái tục “trải ổ” của dân Kẻ Đình. Tục lệ cho phép trai gái yêu nhau, dù chưa cưới xin, được phép tạo một chiếc giường tình, được phép tạo một chiếc ổ thơm tho, êm ái cho cuộc yêu đương của mình, trong một hang đá hoặc dưới một vòm cây nào đó ở trong rừng, cạnh núi Đùng… Điều ấy được dân làng cho phép trong tháng ba, tháng tư. Cô gái nào có mang lúc trải ổ trong thời kỳ ấy, được coi là rất may mắn. Cô ta sẽ sinh quý tử. Nhụ cười một mình: Hóa ra là thế. Mình nói để dành, anh ấy nghe theo; mình lại nói cái ấy chưa chín, anh ấy cũng nghe theo; cứ tưởng Điều là anh chàng ngốc; té ra anh ấy để dành thực sự, để dành đến ngày hội, để dành đến mùa thiêng. Bởi vì nhìn vào mắt chồng, Nhụ mới biết Điều rất tin vào tục lệ cổ ấy. Anh tin rằng, đến hội, ông Đùng bà Đà sẽ phù hộ, sẽ ban phúc cho vợ chồng anh. Và nhất định vợ chồng anh tới đây sẽ sinh quý tử.Xế chiều, người đi rước đã tụ tập ở chân núi Mẫu hàng ngàn đông như kiến cỏ. Nhụ lẫn trong đám người, đưa mắt tìm chồng. Hai đứa đã hẹn nhau từ trước. Quái lạ? Vẫn chưa thấy bóng dáng Điều. Nhụ liền tách khỏi đám đông, đứng ở một mô đất cao, dưới gốc cây trám. Đứng tách ra thế để Điều đi tìm để nhận ra. Đứng một mình Nhụ lại cười thầm và tiếp tục dòng suy nghĩ bị đứt quãng.…Năm nay cả hai đứa đều tròn mười lăm tuổi. Nhụ biết mình là đã chín rồi. Nhiều đêm Điều vầy vò đôi nhũ hoa đã thây lẩy của Nhụ, cô thấy lòng mình xốn xang rạo rực. Còn Điều, chắc anh chàng chưa "chín' lắm. Có như thế cu cậu mới chịu để dành chứ. Nhưng đến bây giờ thì sao? Chắc anh chàng cũng đã sẵn sàng. Chính vì vậy, Điều mới sáng mắt lên và thổ lộ hứng thú với Nhụ về cái giường ổ rất êm, rất thơm tho mà anh đã mất công một mình tạo dựng. Điều bảo đã tìm thấy một hang đá gần quả núi Đùng rất kín đáo, lại khô ráo. Cái hang nằm ở lưng chừng núi chưa người biết. Bên trong có một chỗ cao tương đối bằng phẳng, Điều chọn chỗ đó, đòn đá quây như cái thường có thành, rồi đánh tranh trải làm chiếu, sau đó cắt cỏ mật phơi khô tạo thành cái ổ thơm phưng phức. Ở đấy Điều còn để sẵn nồi đất và gạo phòng khi muốn ăn... Việc làm này của Điều vẫn mang chất mục đồng; chẳng là khi hai dứa đi chăn bò, Nhụ vẫn thích nấu nướng... Cái anh chồng của Nhụ thật ngộ. Ý chừng anh chàng muốn tạo nên một cái gì thật vui, thật đặc biệt, để chẳng bao giờ có thể quên được chuyện này... Ử có bao giờ lại quên được nếu như trong những ngày này. Nhụ được đơm hoa kết trái. Nếu Nhụ được trời phật thương mà có con, các cụ bảo những đứa con như thế sẽ rất thông minh sáng láng lại nhiều phúc nhiều lộc. Ngày xưa, nếu thai nhi được sinh ra từ ngày hội, mẹ nó sẽ được thưởng ba quan tiền kẽm; còn ngày nay. các cụ sẽ thưởng cho miếng vải hồng để mẹ may áo cho con...

Lúc này, tất cả mọi người đều đổ đồn nhìn vào hai người hình nhân. Bảo là hai người hình nhân khổng lồ cũng được, mà bảo là hai con rối khổng lồ cũng được. Ông Đùng cao to gấp ba, bốn người thường, cao to tới mức có đủ chỗ cho hai người lớn chui vào bên trong để khiêng và điều khiển những máy lỗ kiểu như ta điều khiển con rối. Họ có thể làm cho cái đầu lắc lư và đôi mắt đảo đi đảo lại để biểu lộ sự hoan hỉ tinh quái. Họ cũng có thể làm cho đôi tay người khổng lồ giơ lên, hạ xuống, ôm choàng thân mật. Bà Đà là một hình nhân bé hơn ông Đùng chút ít. Cũng như ông Đùng, bà cũng có thể lắc lắc đầu và giơ tay lên xuống. Chỉ có một điều khác: người ta có thể điều khiển làm cho bà Đà há miệng tròn to. Kiểu há miệng thơ ngây khi con người vui thích.Ông Đùng mặc áo đỏ quần đỏ. Mặt hồng có râu có ria. Thực ra, người ta không làm máy điều khiển râu, ria, nhưng cụ phó Cối là người hóm hỉnh, cho nên cụ để cho hai chòm ria có thể tự chuyển động. Khi cái đầu ngoẹo sang một bên, lập tức bộ ria cũng biết cử động theo. Nhờ đôi mắt biết đảo đi đảo lại, đôi ria biết ngọ nguậy, nên trông bộ mặt ông Đùng thật ngộ nghĩnh và sinh động.Bà Đà mặc áo xanh, quần xanh. Mặt trắng, lông mày đen nhánh. Trông bà thật đẹp và đa tình ông cụ phó Cối này đã già rồi mà vẫn còn tếu. Ông làm cho bà Đà một đôi vú hẳn hoi, mà lại là loại vú ấm giỏ mới nghịch chứ. Đan đôi vú bằng nan tre, phất giấy hồng. Bà Đà mặc yếm trắng. Đôi vú lại cũng biết cử động. Khi rước, đôi lúc gió núi đánh toe cái yếm lên, để lộ ra đôi vú hồng thây lẩy, núng nính. Đám con gái lại được dịp ồ lên ngắm nghía đôi vú to đúng bằng hai quả mít đại.Đám rước mới đầu là một, đến chỗ đường rẽ, tách làm hai; nam đi theo ông Đùng ở con đường bên trái; nữ đi theo bà Đà ở con đường bên phải. Lộ trình đám rước như sau: cả hai con đường đều xuất phát từ chân núi Mẫu, đi qua thung lũng và đều dẫn đến núi Đùng. Ông đi một đường, bà theo một nẻo, như thế để tượng trưng cho việc hai ông bà đi vòng quanh núi, nhưng cuối cùng họ vẫn gặp nhau ở bãi rộng dưới chân núi Đùng. Hai đám rước đầy đủ cờ, quạt, lọng che, trống to, trống nhỏ. Trống hội tùng tinh vang động khắp thung lũng. Người ta vừa đi vừa reo hò:Ông Đùng mà lấy bà Đà

Quãng đường rước hình nhân khá xa. Đi dềnh dang nên gần hai tiếng mới đến nơi. Nhập nhoạng tối mọi người mới đủ mặt trên bãi. Người đi trầy hội đều đã chuẩn bị sẵn. Người mang bó đuốc, kẻ xách nùn rơm. Nùn rơm không cháy đùng đùng như đuốc nhưng mỗi khi vung vẩy mạnh, nó lại hồng lên vẽ thành những vệt sáng trong bóng tối...Ở giữa bãi rộng, người ta đã đốt nhiều đuốc. Giữa núi rừng, đuốc bập bùng, trống đánh thì thùng, người reo hò vui sướng. Hai hình nhân từ đầu hai con đường, theo tiếng trống và tiếng hò la cũng vẫy tay rối rít, rồi đi vào giữa bãi. Họ càng đến gần, tiếng trống càng rộn rã. Người tham dự tự động tản ra, tạo thành một khoảng trống một sân khấu tự nhiên, nơi ông bà gặp mặt nhau. Hai hình nhân khổng lồ một đỏ, một xanh, cố bước cho nhanh. Trông họ vụng dại và ngây thơ đến tức cười. Ông cụ phó Cối làm máy điều khiển thật thần tình. Hai con nộm khổng lồ đã đứng trước mặt nhau. Ông Đùng giang rộng đôi tay. Bà Đà cũng vậy. Hai hình nhân ôm chầm lấy nhau, đầu con nọ ngả vào vai con kia. Cả bốn con mắt đều cụp xuống. Quang cảnh vừa ngồ ngộ vừa cảm động. Đám con gái bỗng cất giọng thanh thanh đặt ra câu hỏi:

Đám con trai đồng thanh hô to trả lời:Cái nạy thế sừ là cái sự thế này!Ông hình nhân áo đỏ đã tách xa khỏi bà hình nhân áo xanh. Bất thình lình, khắp bãi rộng bỗng động lên một tiếng ồ đài kinh ngạc. Ở trong ông hình nhân áo đỏ, người ta giật máy để cuốỉ cùng một khúc tre sơn đỏ từ bụng ông Đùng khổng lồ đột ngột chui ra. Tiếng trống, khi ông bà gặp nhau, đã dịu đi ỷ chừng để hai ông bà dễ biểu lộ sự mừng mừng tủi tủi lúc này lại rộ lên rung trời, và tiếng hò la cũng như sấm rền đậy đất. Hai hình nhân sáp lại ôm chầm lấy nhau. Đặc biệt là hình nhân áo xanh, cái mồm há hốc. Tiếng cười vang. Tiếng hét vang. Những cô nàng kín đáo, ý tứ nhất cũng phải đỏ mặt, bịt miệng cười khúc khích. Vui thật là vui. Vui đến nổ trời sập đất.Nhưng kìa, chú ý mà xem! Ta bỗng thấy hai đống củi lù lù mọc lên giữa vòng tròn từ lúc nào chẳng hay. Một ông già quấn khăn nhiễu, quần chùng áo đài, đang dự đầu vào củi. Đám thanh niên khiêng ông Đùng bà Đà đặt lên. Ông và bà lặng lẽ nhìn nhau. Lúc này, người trong bụng hai hình nhân không còn nữa. Không có điều khiển, tay hình nhân thông xuống cái đầu cũng hết lắc lư, bốn con mắt, khi cái đầu đứng nguyên bỗng cụp xuống cả. Ôi chao' Hai gương mặt hình nhân lúc ấy sao mà buồn thế! Hay là ông và Bà đều biết rõ số phận của mình. Cuộc vui đã tàn, người ta đem thiêu họ. Ông già quần chùng áo dài vái lạy rồi vứt bó đuốc vào đống củi. Hai hình nhân bằng nan tre và giấy bắt lửa rất nhanh. Lửa cháy đùng đùng trên thân hình hai người khổng lồ. Hai hình nhân thản nhiên một cách lạ lùng. Sao họ chẳng thét lên? Tay họ thõng thượt. Chỉ còn hai cái đầu thỉnh thoảng gặp gió lại lắc lư nghiêng bên trái bên phải để cho những con mắt đôi lúc choàng mở, đôi con mắt ngạc nhiên ngơ ngác. Lửa lem lém từ chân leo lên bụng. ngực, rồi từ ngực lan sang tay và cuối cùng bò lên tận mặt. Chăng biết ông phó Cối bế trí máy móc thế nào, hay lửa đã tác động đến máy móc bên trong ra sao, mà bỗng nhiên mồm bà Đà chợt há rất to. Khi trước, lúc vui, miệng bà cũng hồ nhưng nhỏ thôi, còn lúc này mồm bà há hoác hết cỡ. Một ngọn lửa chợt từ mồm bà chui ra. Lúc đầu là một lưỡi lửa, sau đó là một luồng lửa phụt ra rất mạnh. Bà Đà đã hét ra lửa để sau đó khuôn mặt bà tan ra. Ông phó Cối làm được việc này thật thần tình hay đó chỉ là một kết quả ngẫu nhiên.Khi gương mặt hai người khổng lồ biến mất, tiếng cười reo của người đi xem hội cũng tắt ngấm lúc nào chẳng hay. Trống cũng bật lặng. Người ta đứng im ngắm nhìn hai cột lửa ngất trời. Lửa tạo ra gió bốc lên trời. Nó mang theo cả những tro tàn, mang theo cả những mảnh giấy hãy còn bắt lửa. Chúng lốm đốm như sao sa bay vào rừng sâu. Gió cuốn bay đi cả những thương xót những tội lỗi, cả mềm ân hận của con người. Hầu như mọi người đều im lặng. Chỉ có vài người nghiệt ngã nói rằng: