TRẬN ĐÁNH ĐẦU TIÊN BÊN BỜ TÂY MÊ
KÔNG.

Đêm
7/ 1/ 1979 tôi thức rất khuya, vì chiều tối anh đồng hương bên thông tin, đưa
cho tôi liền một lúc ba lá thư bị kẹt lại dưới Đức Cơ… khi ấy chắc cũng khoảng
mồng mười ta, chỉ còn hai mươi ngày nữa mùa xuân lại về… Mùa xuân của mọi sự đầu
tiên…

Mùa
xuân đầu tiên trong đời con vắng nhà…

Mùa
xuân đầu tiên của đời lính…

Mùa
xuân đầu tiên anh không còn ở bên em…

Và
cũng là mùa xuân anh nhớ em nhiều nhất.

Dưới
tán cây của rừng khộp đầu mùa khô… từ một nơi xa xôi của chiến trường Tây nam…
giữa những ngày trên đường chiến dịch… ánh trăng hiền hòa không bị che khuất của
lá rừng, lại mang một cái gì đó rất đẹp, một vẻ đẹp mang đầy tâm trạng, rất dễ
làm xao xuyến lòng người. Ban đêm vẫn còn nhìn được sắc vàng, lấp lánh miên man
khắp cánh rừng. Bởi những chiếc lá vàng rụng chấp chới, những chiếc lá vàng còn
dan díu với cành, tựa bàn tay ai đang vẫy chào vĩnh biệt ai trên kia. Bởi dưới
chân là tiếng lá khô xạc xào... Tất cả khiến hồn ta, ngỡ như có nàng tiên cảm
xúc vỗ về, để ta được phiêu bồng, thăng hoa, được trăng mật với vô vàn cảm
nghĩ...

“Người
phụ nữ, tảo tần nuôi con sớm hôm, bằng dòng sữa ngọt ngào, chắt lọc từ hương của
biển, bằng sức lực phi thường của thiên chức làm mẹ...

Người
thiếu nữ, với nước da ngăm đen mặn mà của vùng biển, duyên dáng dưới vành nón
che nghiêng nửa khuôn mặt. với nụ cười hiền hòa và đôi mắt long lanh biết nói,
những bước chân nhanh thoăn thoắt trên bờ ruộng muối, của vùng muối Đề Gi dưới
nắng và gió Lào…

Và
cũng của một thiếu nữ, nơi Quân Y viện 17 Đà Nẵng, với một tâm hồn thanh thản
vô tư, biết coi những nỗi đau thương của người khác, như chính nỗi đau của
chính mình, biết chia sẻ những mất mát của đồng đội, biết chắt chiu dành dụm những
tình cảm dâng trào, cho người yêu nơi biên cương đầy lửa đạn.”

Tôi
thiếp đi trong mơ… trong nỗi lòng trống vắng…

Anh
BB gác ca cuối cùng lay nhẹ tôi dậy để hỏi xin thuốc lá, tôi bừng tỉnh và xuống
võng, vươn vai hít thở không khí của một ngày mới.

Lúc
sáu giờ tại SCH e95, trong lúc chờ nhận nhiệm vụ, qua bản tin của ĐTNVN chúng
tôi được tin thủ đô Phnôm Pênh đã được giải phóng,… “Lá cờ mang hình năm ngọn
tháp vàng của Mật trận Đoàn kết Dân Tộc Cứu nước Campuchia đã tung bay ở thủ đô
Phnôm Pênh lúc 11 giờ 30 phút ngày 7/ 1/ 1979”… cả SCH đều xúc động... những
giây phút lặng yên... và trong tâm trí mọi người ai cũng thấy vui vui, vì cuộc
chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam đã đến hồi kết thúc…

Khi
tôi rời SCH, anh Quân lực 95 gọi tôi lại và đưa cho gói Tam Đảo, vỗ vai chúc sức
khỏe và thắng lợi. Trên tay cầm tấm bản đồ chi chít các điểm đánh dấu màu đỏ
xanh… lòng tôi bất chợt nghĩ đến những trận đánh cuối cùng… những ngày sắp đến…
điểm đến cuối cùng Preah Vihear, một màu xanh đậm trên bản đồ, những đường bình
độ dày đặc, thậm chí có những đoạn gần như chồng lên nhau… những dự định cho
tương lai… dù biết rằng cuộc đời lính chỉ mới bắt đầu.

Đội
hình bắt đầu xuất phát, khi mặt trời đã lên khỏi ngọn cây, cái nắng của mùa khô
đã bắt đầu tỏa ra hơi nóng…

Toàn
e95 xuất phát với đội hình d1 – d2 – d3 – E bộ, các C trực thuộc nằm trong đội
hình các d.

Trinh
sát đi đầu đội hình bao gồm: f (tám đ/c) e95 (mười đ/c) d1 (năm đ/c) tiếp theo
là c2 – c3 – c1…

Đội
hình tiến quân theo trục đường 126 một cách chậm rãi, trinh sát cách đội hình
hơn 50 m.

Hai
bên đường cây cỏ mọc dưới tán lá rừng khộp, đang chuyển sang màu vàng. Cứ đi một
lát lại gặp cảnh gió trở chứng, bốc bụi đất cuốn tung, xoáy tròn thành từng cột
bụi. Cột bụi chạy rất nhanh, cuốn theo nó cả lá khô và rác rưởi, thành một hình
nón lộn ngược, sẵn sàng táp thẳng vào mặt người đi.

TRẬN ĐÁNH ĐẦU TIÊN BÊN BỜ TÂY MÊ
KÔNG. (2)

Nhóm
trinh sát chúng tôi chia thành hai nhóm, cẩn thận đi dọc theo hai bên đường, với
khoảng cách mỗi người 10 m, quan sát động tĩnh.

Khoảng
chín giờ… ở vị trí thứ bảy của đội hình trinh sát, tôi theo dõi từng bước chân
của anh em… Bỗng thấy anh Hùng trinh sát d1 chạy lùi lại với một vận tốc rất
nhanh, bám vào một thân cây khộp to bên phải vệ đường… tôi biết điều gì đã xảy
ra…

Đội
hình nhóm trinh sát bị hỏa lực địch che phủ bởi những loạt đạn 12.7 cày nát mặt
đường … B40, B41, DKZ nổ tung hai bên đường, từ phía sau tôi không thấy gì… đã
có những anh em ngã xuống ở loạt đạn đầu tiên của địch. Tôi cùng anh Bình Ts
d1, bám theo những gốc cây to bắn về phía trong rừng…

Bụi
tan dần... từng nhóm địch ào ra mặt đường, những tên lính áo đen thấp thoáng
phía trước, vừa chạy theo dọc đường vừa bắn… anh Hùng men theo bìa rừng, cũng vừa
chạy vừa bắn… nhưng khi cách tôi và anh Bình khoảng 5 m, anh bị miểng cối của địch
nổ trên mặt đường, cắt đứt chân trái của anh… anh vừa bò vừa quay lại phía sau,
bắn vào những tên địch đang áp sát anh, anh Nho Ts 95 từ phía bên trái, bắn vào
toán địch đang nhào ra, thấy rất rõ hai thằng Pốt khuỵu xuống, anh Nho lăn mấy
vòng trên mặt đường, tiếp cận với anh Hùng, kéo anh Hùng vào bên vệ đường băng
bó, hai tên địch phía sau bên trái, một tên mang khầu AT nhảy ra (có lẽ chúng
thấy anh Nho) định bắn vào chỗ anh Nho, thì bị tôi và anh Bình bắn gục ngay
trên mặt đường, tôi và Bình bắn áp chế địch, Nho cõng Hùng vòng ra phía sau
lưng tôi đứng, bỏ lại khẩu súng và bao xe đựng băng đạn của anh Hùng, tôi chỉ kịp
thấy phần dưới chân của anh Hùng, chỉ còn dính lại một miếng da với phần còn lại
phía trên. Quàng vội khẩu súng của Hùng, chúng tôi bắn liên tục về hướng địch,
nhưng những loạt đạn AK của trinh sát chúng tôi, không làm cho địch chùn bước.

Phía
trước, địch vác cả 12.7 đặt ngay trên mặt đường, bắn về phía ta xối xả, tôi biết
anh em Ts phía trước đã hi sinh không còn ai, nên hai anh em tôi lùi lại phía
sau, tiếp cận với c2 đi đầu đội hình, tôi vừa mới kịp nhìn thấy anh Ứng C trưởng
c2, đang đốc thúc anh em c2 lên chi viện cho trinh sát, thì phía trong rừng bên
phải có những tiếng rào rào, địch đang tấn công ra mặt đường, tôi chỉ kịp đưa
tay chỉ cho anh Ứng phía bên trong đường, thì hỏa lực địch cả hai bên đã tấn
công vào đội hình c2, tôi nhanh chân di chuyển qua bên trái, thì những loạt đạn
(có lẽ là đại liên) bắn giòn giã vào c2, lúc này hầu như hai bên đường đều có địch,
và chỉ trong vòng ba phút tôi đã bắn hết năm băng, chỉ còn lại băng cuối cùng.

Tranh
thủ đeo bao xe đạn của Hùng, tôi bám theo những ụ mối ven đường, cố tiếp cận với
c2, vì phía trước bây giờ là địch khoảng vài chục tên, hai bên đường súng nổ
không ngớt, và càng lúc càng ác liệt. Kết hợp với anh em c2, kiên quyết đánh trả
các đợt tấn công của địch, không cho chúng hành động liều lĩnh ào ra mặt đường
thu súng của anh em liệt sĩ ta. Khẩu đại liên của địch bắn từ trong ra rất rát
và cảnh đau lòng nhất là có ba anh em đã hi sinh trước họng súng đại liên của địch
trong đó có C trưởng c2 (khẩu đại liên này chúng đặt sau một ụ mối to, có khoét
một lỗ như lỗ châu mai đường kính khoảng 30 - 40 cm, ban đầu chỉ có một anh bị
thương, anh khác bò lên băng bó và cả hai hi sinh ở loạt đạn sau của địch, thấy
anh em như vậy C trưởng c2 tưởng là anh em bị thương, cho bắn hỗ trợ và anh bò
lên ứng cứu, nhưng không biết rằng đó là họng đại liên của địch). Những anh em
bị thương còn chiến đấu được, cũng đang nằm ẩn nấp sau các cây to đánh trả chờ
chi viện, anh Nghĩa y tá c2 cũng bị thương vào mông, cũng đang cố gắng xoay người
và ném hai quả lựu đạn về hướng khẩu đại liên của địch, thấy tôi anh chỉ tay về
hướng khẩu đại liên địch, và ngất xỉu, vì máu ra nhiều.

Phía
sau cách chừng 10 m tôi thấy Thủ trưởng Năng Chính trị viên d1, cùng một số anh
em c1 chi viện lên, lực lượng này đã vòng sang bên hông và anh Nhân (hay gọi là
Nhân bầu) tiêu diệt khẩu đại liên của địch bằng hai quả B41 liên tiếp, có hai
tên bị xích vào khẩu đại liên chết tại chỗ (sau trận này anh Nhân phải về tuyến
sau, vì trận đó anh đã bắn hơn hai mươi trái B41, tai ù bị ra máu và sau đó xuất
ngũ).

Đội
hình tăng viện đã tiếp cận khu vực bị địch tấn công, và trận chiến đấu giằng co
bắt đầu.

TRẬN ĐÁNH ĐẦU TIÊN BÊN BỜ TÂY MÊ
KÔNG. (3)

Khi
C1 tiếp cận khu vực của C2, thì hỏa lực của ta bắt đầu chi viện về phía trước,
tôi luồn qua các khu bụi rậm, đưa anh em bị thương về nơi an toàn, hai khẩu
12.7 và một khẩu DKZ của C4 đặt ngay trên mặt đường bắn thẳng hướng trục đường,
từ phía sau cối 120 của C13 e95 cũng đã bắn chặn, hai bên đường và phía trước,
lúc này cả trận địa khói bụi mịt mùng, vị trí của C2 có phần dịu đi khi 12.7 của
ta bắn quét vào phía trong, chúng quay sang tấn công hỏa lực ta trên trục đường,
có hai anh em 12.7 hi sinh, C1 cũng bằng mọi giá chiếm lĩnh hai bên vệ đường nhằm
bảo vệ thương binh và liệt sĩ của ta cũng như tấn công địch. Nhiều tên địch
không hiểu sao vẫn ngoan cố tràn ra mặt lộ và một mất một còn với ta, và hầu
như bị 12.7 của ta quét gọn, xác địch nằm bên vệ đường chỉ cách khẩu đội 12.7
chưa đầy 10 m.

Phía
trong sâu hai bên đường súng nổ quyết liệt, hỏa lực của hai bên giằng co nhau,
cối 82 của địch vẫn còn rơi phía ngoài, phía bên phải đường lúc này, hầu như không
ngớt tiếng súng và phần nào chuyển hướng vào bên trong, một số anh em c3 d1 chi
viện cũng đã tràn ra đường truy quét những tên còn bám trụ dọc đường.

Toàn
bộ c1 và c3 của d1 bám giữ mặt đường, bảo vệ và giải quyết công tác thương binh
tử sĩ dưới làn đạn pháo của địch, tôi cùng b2 của c3 bám theo đường, tiếp cận với
vị trí nổ súng đầu tiên, cùng với một b của anh Siêu C1, địch vẩn còn một ít
khu này bắn trả về phía ta, và bằng hai mũi ta đánh chúng phải bỏ chạy (hình
như lúc này địch dồn lực lượng chống đỡ phía bên trong). Bốn liệt sĩ trinh sát
của ta nằm trên mặt đường, anh em hầu hết bị 12.7, trong đó có người đồng hương
của tôi là trinh sát d1… một làn đạn 12.7 li quét ngang qua mặt đường, khi
chúng tôi nhào ra đưa anh em vào phía trong, đạn cày trên mặt đường rất gần, chúng
vẫn bắn rát vào đội hình ta, phía bên trái đường tôi thấy anh Siêu đang nhấp
nha nhấp nhỏm, bảo chúng tôi bám trụ lại đừng tiến lên, anh bám vào thân cây,
chỉ cho một chiến sĩ bắn về phía trước, hai quả B được bắn đi và toàn nổ trên
cây (sau này mới biết C1 phát hiện khẩu 12.7 li của địch đặt trên một cây bằng
lăng khá to, bắn xuống đội hình ta, chúng tôi cùng chiều nên không phát hiện)
thêm khẩu 12.7 vận động lên, chiếm giữ mặt đường và bắn sát mặt lộ về phía trước,
hai quả B chưa tiêu diệt được khẩu 12.7 trên cây của địch, anh Siêu nhào ra đường
chỉ mục tiêu cho anh em 12.7 bắn… một thằng Pốt bị treo trên cành bằng lăng đầu
chúi xuống đất và bị anh em ta tiêu diệt (thực ra nó bị thương do đạn B của c1,
bị xích vào khẩu 12.7 nên không rớt xuống được, sau trận đánh ta leo lên và thu
khẩu súng, có hai tên nữa chết úp mặt trên giá súng).

Trận
địa phía trong vẫn vang tiếng súng khốc liệt, các loại cối 82, 120, 12.7 và DKZ
của ta bắn liên tục về hướng… quan sát c1 và c3, tôi biết hai C đang nỗ lực bám
giữ mặt đường, những xoay chuyển tình thế nhanh quá, tôi không kịp phán đoán ra
tình huống, tôi cố bám theo anh Thành C trưởng c3, và được biết phía trong bên
phải của đường, d3 đang đánh mạnh, và E đang lệnh cho các đơn vị kiên quyết bám
mặt đường đón chặn đường rút của địch.

Tiếng
súng bên phải đường càng lúc càng gần, và anh em C3 vận động lên phía trên, qua
khu vực các liệt sĩ trinh sát của ta, tiếng súng vẫn rộ và càng lúc càng khốc
liệt…

Địch
vừa bắn, vừa rút ra đường, với một lực lượng khá đông, ước chừng bốn mươi – năm
mươi tên, hỏa lực chúng khá mạnh, toàn là B và AT gây khó khăn cho anh em c1,
vì bị khuất tầm quan sát, bên này đường c3 tung hết lực lượng và hỏa lực, những
tên địch hung hăng ngoan cố dần dần bị tiêu diệt, ngay trên mặt đường giữa trưa
nắng lửa. Cuộc chiến giằng co trên mặt đường quyết liệt, chúng tháo chạy bất kể
hướng nào mà chúng có thể chạy được, khẩu 12.7 của c4 d1 đặt trên đường bắn
không tiếc đạn.

Vòng
vây khép lại… ta làm chủ trận địa…

Trận
chiến kéo dài hơn một giờ để lại nhiều suy nghĩ… nhìn những anh em trinh sát
ngã xuống, ở những loạt đạn đầu tiên của địch, anh em c2 bị chúng đánh áp đảo
trong khoảng năm phút đầu, gây nhiều thương vong, BCH C chỉ còn lại duy nhất một
người. Địch nhào ra đường… khẩu AK báng gấp trên tay không thể làm gì được với
hỏa lực của địch, bắn cày nát trên mặt đường….lần đầu tiên trong đời lính, bắn
một trận hết gần hai cơ số đạn… không cần phải nghe kể, thấy người bị xích
chung với súng… cảnh chạy thoát thân của địch bằng mọi giá…

NÓI THÊM VỀ TRẬN ĐÁNH NGÀY 8 / 1 /
1979.

Sau
trận đánh này, đội hình e95 được lệnh dừng lại. Tại trận địa lúc này ta đang giải
quyết công tác thương binh, tử sĩ. Toàn bộ thương binh được chuyển ngay về bờ
sông Mê Kông, và từ đây trực thăng cứu thương sẽ chuyển về tuyến sau, anh em liệt
sĩ cũng được trực thăng đưa về Đức Cơ, chuyến bay cuối cùng rời bờ sông vào chiều
tối.

Khi
đuôi máy bay nhấc lên và máy bay từ từ rời khỏi mặt đất… nước mắt tôi tự nhiên
tuôn trào… trên chuyến bay này, tôi đã mất rất nhiều anh em thân thiết… trinh
sát của d1 của e95 và cả của trinh sát f (toàn đội hình trinh sát hi sinh tám)
hình ảnh anh em trong suốt chặng đường chiến dịch, lại hiện về trong kí ức, những
người con của miền Trung nắng gió, của đất Hà thành nghìn năm văn hiến… đã rời
khỏi cuộc chiến, trở về với lòng đất mẹ Việt Nam… trong buổi chiều tà miền tây
Campuchia… chiếc máy bay nhỏ dần nhỏ dần sau màn sương, và mất hút trong màu
vàng của ráng chiều…

Qua
khai thác tên thương binh địch, chúng ta được biết một lực lượng khoảng bốn
trăm tên với đầy đủ vũ khí, đã chận đánh ta trên đường 126, và có lẽ sẽ còn nhiều
trận đánh ở phía trước, những nhóm địch tan rã đã tụ tập về đây và đang củng cố
để đánh lại ta.

Biết
được ý đồ và quân số của địch, SCH f307 cho dừng đội hình và chờ các đơn vị trợ
chiến như tăng, pháo vượt sông chi viện mới hành tiến tiếp.

Đại
đội 2 d1 sau trận đánh chỉ còn khoảng mười người, cần được củng cố tinh thần
nên được rút về bộ phận D bộ, và mãi đến tháng 7/ 1979 có đợt bổ sung tân binh
vùng Ninh Hòa, Cam Ranh của Khánh Hòa, cũng như số anh em bị thương trở về,
tăng cường cán bộ cấp B, C, đơn vị mới trở về vị trí của mình, là phòng ngự
trong đội hình d1, trấn giữ dưới chân cao điểm 606 (Chùa Preah Vihear).

Trọng
điểm của trận đánh là đội hình d1, nhưng tâm điểm là toàn bộ đội hình c2 và
nhóm trinh sát, khi trận đánh bắt đầu d2 và d3 chưa có lệnh cơ động, và chỉ sau
khoảng năm phút do hỏa lực và xung lực của địch quá mạnh, d2 và d3 mới được
tung vào cuộc, khi trận đánh tới hồi căng thẳng, SCH Sư đoàn tiếp tục tăng viện
đơn vị đặc công đang ở phía sau, đánh vòng sâu phía sau lưng địch, do quá bất
ngờ nên địch bị thiệt hại nặng ở hướng này, đặc công ta đánh tan các khẩu đội hỏa
lực của địch, quân phía trước của địch không được chi viện, nên địch bị nao
núng và cố tràn qua đường để thoát, anh em có kể là khi tiếp cận với khu vực của
địch, chúng rất đông, cả khu rừng gần như toàn là màu đen… anh em thu hơn năm
mươi súng và giao lại cho e95.

Ngoài
mặt đường địch bỏ lại ba mươi sáu tên, địch cũng bị nhiều ở trận địa c2, hầu hết
bị đạn 12.7 của c4 d1, chúng trang bị rất ít AK, cơ bản là B40 và AT.

Đêm
ấy cũng một đêm trăng đẹp, cùng bố trí chung với anh em đặc công, trấn giữ hướng
đầu đường đi về thị trấn Chhep… tôi không tài nào ngủ được… lúc nào nhắm mắt lại,
cũng thấy anh em… những đồng đội nằm lại trên con đường 126 miền tây Campuchia

P/s:
Trinh sát chúng tôi biết rất ít về lực lượng thương vong của ta, chỉ biết ở đơn
vị mình đi phối thuộc, chứ các đơn vị khác thì không thể biết được.

c2
d1: hi sinh ba mươi hai còn lại bị thương.

Trinh
sát: hi sinh tám, bị thương bốn.

c4:
chỉ thấy hai ở khẩu đội 12.7

c3
+ c1: Không rõ

d2
+ d3: Không rõ.

Đặc
công: hi sinh ba bị thương không rõ.