Yêu thương và tự do - Phụ Lục 1

PHỤ LỤC

Mỗi đứa trẻ sinh ra đều
mang theo phôi thai tinh thần. Phôi thai tinh thần chứa đựng toàn
bộ mật mã
trưởng thành của cuộc sống. Phương pháp giáo dục mới cho rằng, quá trình trưởng
thành của trẻ không phải là một quá trình dạy dỗ và nhồi nhét, mà là trong quá trình
tìm hiểu thế giới, trẻ không ngừng giải mã cuộc sống, sáng tạo bản thân.

Tạo cho con môi trường “yêu thương và tự do, quy tắc và bình
đẳng” để con trẻ giải mã cuộc sống theo những phép tắc tự nhiên của quá trình trưởng
thành. Thời kỳ này rất cần sự hoàn thành tốt quá trình phát triển của mỗi thời kỳ
nhạy cảm, và tận dụng hết những phẩm chất đặc biệt của trẻ từ 0 đến 6 tuổi, đó là
tâm lý và trí tuệ mang tính hấp thu.

Đây là sự trưởng thành hoàn chỉnh bao gồm cả cơ thể, cảm giác,
tình cảm, nhận thức, tâm lý, tinh thần, tâm hồn của bản thân trẻ, từ đó hình thành
và sáng tạo ra bản ngã, trở thành một con người hoàn chỉnh. Điều này khác với giáo
dục truyền thống chỉ quan tâm đến trạng thái nhận thức của con trẻ.

“Yêu thương và tự do” là môi trường của giáo dục, hình thành
một con người hoàn chỉnh là mục đích của giáo dục. Đây thực sự là một kỷ nguyên
mới của công tác giáo dục!

YÊU THƯƠNG VÀ
TỰ DO,

QUY TẮC VÀ BÌNH
ĐẲNG

Dùng tình yêu đánh thức tính tích cực trong quá trình trưởng
thành của con trẻ;

Dùng không gian tự do để xác lập nhiệt tình sáng tạo và ý thức
bản ngã của con trẻ;

Dùng việc thực thể hóa những quy tắc để hình thành trật tự xã
hội và trí tuệ của bản thân con trẻ;

Dùng quan hệ bình đẳng dẫn dắt xã hội tương lai phát triển hài
hòa văn minh.

Cho con tình yêu như thế nào?

Sinh mệnh của chúng ta là một quá trình vô cùng kỳ diệu. Từ lúc
được sinh ra, chúng ta đã nhận thức thế giới bằng nội tâm sâu thẳm của mình. Nhưng
từng giây từng phút chúng ta phải liên kết với nội tâm ấy. Sự liên kết ấy bền chắc
bao nhiêu, chúng ta sẽ cảm thấy vững tin vào thế giới này bấy nhiêu. Chúng ta sẽ
trở thành một con người không bao giờ cảm thấy cô độc. Khi con trẻ đến với thế giới
này, cơ thể trẻ phải rời khỏi nguồn năng lượng to lớn đã sinh ra trẻ, nhưng tinh
thần trẻ lại đang mở ra, trẻ sẽ khơi gợi bản năng yêu thương của người mẹ, đây chính
là một trình tự mà tự nhiên đã sắp xếp. Cảm giác an toàn của con trẻ dựa trên sự
gắn kết với bố mẹ, đó cũng chính là điều mà chúng ta gọi là tình yêu thương. Có
tình yêu, trẻ mới tiếp tục sống trong cõi đời này. Tình yêu thương đối với con trẻ
sinh ra sự gắn kết giữa cha mẹ và con, xây dựng cho trẻ cảm giác an toàn cơ bản.

Tình yêu thương không phải là một cách nghĩ được sinh ra trong
đầu óc chúng ta. Ví dụ tất cả các bậc làm cha mẹ đều nghĩ thế này: Không có cha
mẹ nào lại không yêu con mình. Tôi yêu con tôi lắm. Tất cả mọi việc làm của chúng
ta đều được núp dưới cái tên gọi “tôi yêu con tôi”. Nhưng, kết quả mà chúng ta nhìn
thấy là, con trẻ vẫn thiếu tình yêu.

Vậy mấu chốt vấn đề nằm ở đâu?

Chúng tôi phát hiện ra rằng, vấn đề nằm ở chỗ, khoảng cách khác
nhau giữa người lớn và trẻ em quá xa. Thuở ban đầu, trẻ em chính là sự sống, khi
trẻ bước ra từ sự sống, trẻ mang theo sự sống để đến cuộc đời này. Nhưng người lớn
chúng ta đã quá xa rời sự sống. Cũng giống như khi chúng ta ngồi cạnh nhau trong
một cuộc hội nghị, chúng ta ngồi cạnh nhau nhưng không thể gắn kết sức sống của
bản thân mình với sức sống của người bên cạnh để trở thành một dòng chảy. Chúng ta mãi mãi sẽ: tôi là tôi và anh là anh.
Nếu tôi và anh muốn hiểu nhau thì phải dùng lời nói để trao đổi. Lời nói chính là
phương tiện yếu ớt nhất, sử dụng đến ngôn ngữ là việc bất đắc dĩ của loài người.

Nhưng trẻ em không
như vậy. Thuở ban đầu, trẻ chưa biết nói, sau đó khả năng biểu đạt ngôn ngữ của
trẻ vẫn chưa tốt, trẻ vẫn chưa thể hình thành khả năng ngôn ngữ đủ để biểu đạt tư
duy và logic. Vậy, trẻ giao tiếp với bố mẹ bằng cách nào? Con dùng sự sống, dùng
tình cảm, cảm giác và tâm hồn trong cuộc sống để gắn kết với người lớn. Mỗi người
mẹ đều phải khởi động hình thái sức sống cao cấp này, bỏ lại tư duy của người lớn
và cách thức giao tiếp vẫn hay dùng của người lớn. Khi bạn là một người mẹ, bạn
có thể phát hiện ra một bí mật: Con của bạn không cần nghe thấy bạn nói gì mà có
thể cảm nhận được hàm nghĩa thực sự phía sau lời nói của bạn. Con càng khóc mẹ càng
lo lắng, bạn có giả vờ bình tĩnh cũng không tác dụng gì, bạn có nói gì con cũng
không chịu nghe. Trẻ con có một khả năng cảm nhận chân tướng sự việc một cách cao
độ. Nếu bạn nói gì con cũng chịu nghe thì thế giới này sẽ đơn giản biết chừng nào.

Tất cả những người
làm cha làm mẹ đều nói với con mình: “Mẹ mong con tốt hơn, mẹ mong con có thành
tích, mẹ mong con có phẩm chất đạo đức tốt”. Nhưng chúng ta vẫn nhìn thấy những
đứa trẻ của ngày hôm nay không làm được điều này. Tại sao vậy? Bởi vì con trẻ biết
chắc, bạn nói bao nhiêu điều, nhưng đằng sau đó còn bao nhiêu điều khác thế. Trạng
thái của con trẻ có thể hiểu được trực tiếp những điều đằng sau đó. Sự mê muội và
hỗn loạn khiến bạn không hiểu được con mình như thế nào, cuối cùng cũng khiến con
bạn hỗn loạn theo.

Ngày hôm nay, có rất
nhiều bậc cha mẹ nói với tôi, con tôi đã 14, 15 tuổi rồi, tối ngày lên mạng, tối
ngày chơi game, có tiền là lặn mất tăm, không chịu học hành... Sau đó họ nhờ tôi
giúp con cái họ. Tôi nói tôi không thể giúp được con cái họ, vì chính họ đã biến
chúng trở thành như thế. Nếu bạn thực sự muốn con mình thay đổi, bạn phải thay đổi
mình trước. Vì thế người tôi cần phải giúp là bạn, nếu bạn thay đổi được dạng thức
hiện tại của mình, con bạn cũng sẽ thay đổi.

Tất cả những người
làm cha mẹ đều cho rằng họ đang yêu thương con mình. Con thi trượt, họ sẽ nói: “Sao
con được có 60 điểm? Sao con lại kém cỏi thế không biết! Ngày nào con cũng vùi đầu
vào game thế này thì học hành thế nào? Thật là mất mặt quá đi…”. Bạn có bao giờ
ngồi xuống cùng con và nói: “Mẹ và con cùng suy nghĩ xem vấn đề là do đâu?”. Là
vì khái niệm không rõ ràng? Suy nghĩ không mạch lạc? Vì độ tuổi nhận thức của con
trẻ chưa đến lúc để học những thứ đó? Là vì thầy cô giáo? Hay là con trẻ chưa đến
lúc có tư duy trừu tượng? Hay là chưa đến độ tuổi về tâm lý?...

Nhưng bạn không muốn
biết gì hết, bạn chỉ biết một điểm: Con bạn không tốt. Sau một mớ ngôn từ, bạn quay
ra nói với người khác rằng: “Tôi nói nó vì tôi yêu nó, vì muốn tốt cho nó, vì đứa
trẻ này mà tôi đã bóp nát cả trái tim mình”. Đạo lý này có đầy đủ không? Nếu đầy
đủ, chỉ là trên góc độ của bạn. Và kết quả của những lời nói này là con bạn sẽ không
nghe bạn, con bạn sẽ chỉ trích bạn, oán trách bạn. Tâm lý của con trẻ là: “Mẹ không
cho con chơi đúng không? Thế thì con sẽ chơi cho mẹ xem. Mẹ muốn con học đúng không?
Thế thì con sẽ không học đâu”. Thậm chí trẻ cũng không biết rằng tiềm thức của trẻ
đang mâu thuẫn, nhưng kết quả dẫn đến là như vậy. Tuyệt đại đa số những người làm
cha làm mẹ đều gây ra những vấn đề của con trẻ bằng cách này.

Rất nhiều người sẽ
nghĩ tại sao đối thoại của chúng ta với con trẻ lại thành ra thế này? Đó là vì bản
thân chúng ta cũng lớn lên trong những lời chỉ trích. Từ nhỏ chúng ta đã đấu tranh
với quyền uy để lớn lên, khi trưởng thành chúng ta cũng tự nhiên áp dụng theo công
thức này, và thành ra không biết nói chuyện với con cái.

Mấy hôm trước, khi
tôi ở Bắc Kinh, có một phụ huynh đến tìm tôi. Con chị ấy chín tuổi, đang ngồi trên
ghế, mẹ thì nói liên tục, thao thao bất tuyệt, nói chính xác là “bọt tung nghìn
dặm” chứ không phải là “tuôn trào nghìn dặm”. Nào là cô giáo đã nói với mẹ như thế
nào, vấn đề này của con ra sao, vấn đề kia của con ra sao… rồi liên tục khiển trách
con. Người mẹ này có trình độ giáo dục rất cao, kiểu khiển trách con của chị thế
này: “Tại sao con lại nói chuyện trong lớp?”, “Con nói cho mẹ nghe, tại sao con
lại nói chuyện trong lớp?”. Còn chưa đợi con trả lời, chị ấy đã nói tiếp. Gần như
“nói” là cốt lõi của vấn đề, chị ấy cần phải nói liên tục... Và đã liên tục hơn
hai giờ đồng hồ. Tôi nhìn thấy mắt con chị ấy cứ chớp hoài. Chị ấy hỏi tôi: “Tại
sao con tôi cứ chớp mắt như thế? Tại sao con tôi cứ nhún vai như thế?”. Tôi nói
đó là vì áp lực. Chị nói bao nhiêu như thế, con chị có thể ngồi yên nghe không phản
đối đã là tuyệt vời lắm rồi. Và đương nhiên là con chị chỉ có thể chớp mắt mà thôi.

Tôi hỏi bé: “Mẹ nói
thế con có cảm thấy áp lực không?”.

Bé gật đầu.

Tôi nói: “Thế tại
sao cô giáo hay phải nhắc con, lại còn mời cả mẹ con đến, con giải thích việc này
như thế nào?”.

Bé nói: “Bởi vì con
hay nói chuyện với bạn bên cạnh”.

Tôi hỏi: “Thế tại
sao con hay nói chuyện với bạn bên cạnh?”.

Bé nói: “Có hai nguyên
nhân, thứ nhất, giờ ra chơi chúng con chưa nói hết chuyện nên vào lớp phải nói nốt.
Con không thể đợi đến giờ ra chơi tiếp theo được. Thứ hai, con cảm thấy phần thứ
hai trong bài giảng của cô toàn những thứ linh tinh, con không muốn nghe”.

Tôi hỏi: “Thế con
đã nói với mẹ chưa?”.

Bé nói: “Nhưng mà
mẹ không cho con cơ hội để nói”.

Tôi liền hỏi mẹ bé:
“Chị có biết tại sao cô giáo lại nói con chị và muốn chị về nhà dạy bảo con mình
không?”.

Chị nói: “Vì nó nói
chuyện trong lớp”.

Tôi nói: “Cô giáo
cũng không muốn biết nguyên nhân, cô giáo cũng giống như chị, muốn nói ra để gây
áp lực. Cô giáo liên tục nói với chị, gây áp lực với chị, chị lại liên tục nói với
con, đem toàn bộ áp lực ấy đổ lên đầu con. Chị trút bỏ toàn bộ áp lực lên con trai
chị”.

Tôi nói: “Chị hãy
thử phân tích xem, giọng điệu và thái độ khi cô giáo nói với chị, có phần nào là
bắt nguồn từ trạng thái tình cảm của cô ấy, và phần nào bắt nguồn từ tình hình thực
tế của con chị?”.

Tôi hỏi bé có cách
nào giải quyết hai vấn đề trên không. Bé nghĩ rồi nói: “Lần sau con sẽ tranh thủ
thời gian nói hết chuyện với bạn, thời gian nghỉ trưa cũng dài, con sẽ cố nói cho
hết chuyện”.

Tôi nói: “Thế vấn
đề thứ hai, khi con cảm thấy cô giáo dạy không hay, con sẽ làm gì?”.

Bé nói: “Con chẳng
có cách gì cả”.

Tôi nói: “Con có thể
làm bài tập hoặc đọc sách không?”.

Bé nói: “Không được,
làm như thế cô giáo sẽ tức giận. Cô nói, cô không cần biết các con có nghe không,
nhưng mắt các con phải nhìn vào cô, điều này thể hiện sự tôn trọng của các con dành
cho cô”.

Đây là sự miêu tả
của con trẻ, chuẩn xác, rõ ràng…

Cô giáo coi việc trẻ
phải dõi theo mình là sự tôn trọng. Cô giáo có một phần “cái tôi” yếu ớt ở trong
đó. Đây chính là hiện thực, một hiện thực tàn khốc. Nếu cô giáo chịu nghe học sinh
nói, liệu các cô có thể tự kiểm điểm lại mình?

Tôi nói: “Khi mẹ con
nói xong, con làm thế nào để giải tỏa tâm lý căng thẳng của mình?”.

Bé nói: “Con có hai
cách, một là con lấy cái đệm ghế ra đập cho hết tức; hai là lúc nào mẹ con không
có ở đây, con sẽ hét ầm lên trong phòng”.

Tôi vô cùng cảm khái.
Một đứa trẻ trí tuệ đến nhường ấy, một đứa trẻ bình tĩnh đến nhường ấy, gần như
không nói một câu thừa. Nhưng cháu không thể đối diện với những người lớn này, và
họ cũng không buông tha cho cháu, mẹ cháu không tha cho cháu, ngày nào cũng phải
dạy dỗ cháu, cô giáo cũng không tha cho cháu, muốn dạy dỗ cháu. Tất cả những điều
đấy cứ thế xảy ra một cách không hề hay biết.

Cổ trẻ đã cong, lưng
trẻ đã hơi gù. Nhưng trẻ vẫn nhẫn nại ngồi nghe, kiên nhẫn mà bình tĩnh.

Đây là một người mẹ
điển hình của tầng lớp trí thức. Người mẹ nói tiếp: “Con tôi còn có một đặc điểm,
đó là thỉnh thoảng nói leo cô, những chỗ cô nói không xác đáng, nó lại thêm vào
một câu khiến cho cả lớp cười ầm”.

Đây là một quá trình
đấu trí đấu dũng, từ đó có thể thấy, tâm thái của cô giáo đã phải chịu đựng áp lực
và sự phẫn nộ đến chừng nào. Thế giới này đã tồn tại như thế đấy.

Người mẹ nói: “Cứ
mỗi khi tan học, cô giáo lại xông vào văn phòng, cầm lấy điện thoại gọi cho tôi,
giáo huấn một trận, tôi về nhà cũng lại giáo huấn con một trận”.

Người mẹ nói với con:
“Con nên biết là, hôm qua mẹ vừa nói chuyện với con ba tiếng đồng hồ. Con nghĩ xem,
mẹ yêu và quan tâm đến con biết chừng nào”.

Ba tiếng đồng hồ,
trẻ vẫn nghe mẹ nói, thật là một khoảng thời gian dài đến đáng sợ. Tôi có cảm giác
rằng, đứa bé này chính là người trị liệu tâm lý cho mẹ nó, là người để mẹ nó trút
bỏ mọi áp lực. Mẹ cứ nói, con cứ nghe, và nghe…

Người mẹ đó vẫn đang
nói với tôi rằng, chị ấy yêu con mình đến chừng nào.

Rốt cuộc thế nào là
tình yêu?

Con trẻ sẽ giúp chúng
ta hiểu được thế nào là tình yêu. Con trẻ sẽ giúp chúng ta thay đổi trạng thái sinh
tồn từ trước đến giờ.

Hai hôm trước, tôi
có hỏi một cô giáo: “Em đến trường được ba tháng rồi, em đã có những trải nghiệm
gì?”.

Cô giáo nói: “Trải
nghiệm đầu tiên của em là, con trẻ hiểu được tình yêu, còn em thì không”. Nghe cô
giáo nói, tôi thực sự cảm động, vì cô ấy đã nói thực.

Tôi hỏi cô ấy: “Em
làm thế nào mà cảm nhận được điều này?”.

Cô ấy nói: “Có một
hôm, một bé chạy từ phía sau đến ôm em, nói với em rằng: ‘Con yêu cô lắm!’. Em quay
lại, quỳ xuống nhìn con, nhưng giây phút đó em không biết nói với con thế nào”.
Con trẻ thể hiện tình yêu thật tự nhiên, nhưng cô giáo lại không biết thể hiện tình
yêu thế nào, bởi vì cô vừa vào trường chưa được bao lâu. Vì thế, cô phải nghĩ một
lúc rất lâu mới cố nói được một câu: “Cô cũng rất yêu con”. Con bước đi, vô cùng
vui vẻ, vô cùng thoải mái.

Cô ấy nói, giây phút
đó cô ấy thực sự xúc động, cô ấy nghĩ tại sao mình không thể thể hiện tình yêu đối
với trẻ? Tôi tin rằng cô ấy sẽ trở thành một cô giáo tốt, bởi vì cô ấy có thể cảm
nhận được những thay đổi của bản thân mình.

Điều tôi muốn nói
ở đây là tại sao những người làm cha mẹ cảm thấy trách mắng con mình dễ dàng bao
nhiêu thì lại cảm thấy nói những lời yêu thương con mình khó khăn bấy nhiêu? Điều
gì đã ngăn trở chúng ta làm vậy? Đó là vì quá trình trưởng thành đã ngăn cản chúng
ta.

Nhân loại không thể
thiếu tình yêu. Cho dù bạn có bao nhiêu thành tích, bạn muốn thể hiện giá trị của
mình đến mức nào, nguyện vọng căn bản nhất của loài người chính là yêu và được yêu,
quan tâm và được quan tâm, công nhận và được công nhận, cảm giác được giá trị của
bản thân, được tôn trọng và cảm giác an toàn. Đây chính là những yêu cầu căn bản
nhất của con người. Cho dù là một đứa trẻ con, một em bé sơ sinh, một người trưởng
thành mạnh mẽ, hay một người già, cho dù là bạn hay là ai đi nữa cũng đều có những
nhu cầu tâm lý căn bản này, và những nhu cầu này không hề liên quan đến việc bạn
có bao nhiêu thành tích.

Trong quá trình trưởng
thành thuở ấu thơ của mình, trẻ em phải nhận được sự quan tâm và tình yêu thương
của bố mẹ, phải được bố mẹ coi trọng. Trong thời gian từ 0 đến 12 tuổi, khi trẻ
ở trường mầm non và trường học, trẻ phải nhận được sự tôn trọng của mọi người. Sự
yêu thương, cảm giác giá trị ấy mới ăn sâu bám rễ vào cuộc sống của trẻ. Con trẻ
xác định rằng, trẻ có giá trị rất cao, trẻ là đáng yêu, trẻ là quan trọng, trẻ sẽ
mang niềm vui đến cho rất nhiều người. Thế giới này nếu không có trẻ sẽ có rất nhiều
người phải đau khổ. Trạng thái ấy được trẻ tự xây dựng vào thời kỳ ấu thơ của bản
thân trẻ chứ không hề dựa vào những giá trị bên ngoài. Đây cũng chính là lý do tại
sao chúng tôi lại nói rằng, phương pháp giáo dục này khác với phương pháp giáo dục
trong quá khứ ở những điểm sau đây:

Cô giáo yêu trẻ vì
trẻ là trẻ chứ không vì một nguyên nhân nào khác. Cô không vì trẻ kể chuyện hay,
không vì trẻ thi được 100 điểm, không vì hôm nay trẻ đã làm được những việc gì,
mà vì chính bản thân trẻ. Bản thân trẻ đã đủ những lý do để cô yêu trẻ. Đây chính
là trạng thái chí tôn của cuộc sống mà chúng ta đã từng nói. Cuộc sống vốn cao quý.
Vì cuộc sống vốn cao quý nên tất cả năng lượng cuộc sống mà trẻ thể hiện ra chính
là tình yêu.

Vì thế rất nhiều người
nói: “Tôi cho con tôi tình yêu!”. Tôi đã nói với rất nhiều người mẹ là, họ phải
nói rằng: “Con tôi đã đánh thức tình yêu sâu thẳm của tôi”. Bạn hãy nhìn những em
bé mới chào đời, cho dù là ở bất cứ nơi nào trên thế giới này, em bé sơ sinh và
thế giới này luôn là một thể thống nhất. Và tất cả những người còn lại, cho dù là
một người xấu, khi nhìn thấy một em bé sơ sinh, cũng sẽ “ô”, “a” với bé. Điều đó
có phải vì tình yêu? Không phải, đó là vì trạng thái của con trẻ sẽ khơi gợi một
thứ mà từ lâu anh ta đã quên lãng, đã vứt bỏ, đã không còn tin tưởng, đó chính là
tình yêu.

Trẻ sơ sinh liên tục
dẫn dắt chúng ta. Vì thế trên quả địa cầu này, khi các em bé sơ sinh chào đời, các
bé cũng mang theo tình yêu thương vô tận và đầy đủ, dẫn dụ bạn tìm lại tình yêu
mà bạn đã đánh mất.

Yêu trẻ, thể hiện
trong từng chi tiết của cuộc sống

Yêu không bao giờ
là những suy nghĩ trong đầu óc bạn, yêu cũng không phải muốn yêu là có thể yêu.
Yêu thể hiện trong từng ánh mắt, từng động tác, thần thái, suy nghĩ, ý thức, thể
hiện trong từng chi tiết của cuộc sống.

Điều tôi muốn nói
là, yêu thương là một loại quan hệ; bạn không thể cất giữ tình yêu trong tâm hồn
mình; bạn cũng không thể nhìn thấy; nhưng khi chúng ta gắn kết lại, chúng ta sẽ
nhìn thấy tình yêu trong quan hệ của hai bên.

“Con làm sao thế hả?”. Đấy không phải là tình yêu. “Sao con lại
làm hỏng của mẹ rồi?”. Đấy cũng không phải là tình yêu. Nếu con trẻ làm sai một
việc, bạn hãy cầm lấy đôi bàn tay bé nhỏ của con nói: “Mẹ yêu con, nhưng việc này
con không được làm thế”. Đó là tình yêu. Nếu bạn gặp nhiều áp lực, bạn cảm thấy
mình sắp nổi nóng, bạn không thể tiếp tục kiềm chế bản thân, bạn hãy nói với con
rằng: “Hiện giờ mẹ không được thoải mái, mẹ muốn ở một mình để giải tỏa tâm trạng
của mình. Nhưng tâm trạng của mẹ không liên quan gì đến con, không phải lỗi của
con. Đây là áp lực công việc của mẹ”. Đó mới là tình yêu.

Thế nên, tình yêu phải được thể hiện trong từng chi tiết của
cuộc sống. Tình yêu không thể ẩn giấu một cách trừu tượng trong bộ não của chúng
ta. Bạn nói với con là: “Sao con lại mặc bộ này?”. Con nói: “Vì con thích”. Bạn
nói: “Bộ này xấu lắm, con không được mặc, chỉ mấy đứa lưu manh mới ăn mặc thế này”.
Đây không phải là tình yêu, bạn đang yêu chính bản thân mình. Bạn không thể đem
con mình ra để phục vụ cho mục đích của mình. Bạn thấy chồng chưa về, bạn nói với
con mình: “Đi ra gọi bố về, nhanh lên”. Đấy không phải là tình yêu, mà là bạn đang
lợi dụng con mình để phục vụ cho lợi ích của mình.

Những chi tiết nhỏ ấy đã tạo nên sinh mệnh. Con bạn sẽ trưởng
thành như thế nào là tùy thuộc vào việc bạn đã đối xử với con ra sao trong từng
chi tiết của cuộc sống, chứ không liên quan đến những nguyện vọng trong suy nghĩ
của bạn. Vì thế tất cả các nguyện vọng của bạn có thực hiện được hay không là phụ
thuộc vào quá trình giao lưu của bạn và con trẻ!

Chúng ta phải học những cách để thể hiện tình yêu khác nhau.
Chúng ta thấy, tất cả những người yêu nhau đều nắm tay nhau, ôm nhau để thể hiện
tình yêu. Nhưng chúng ta không làm vậy với trẻ. Chúng ta cũng nên nắm tay con trẻ,
dung dăng dung dẻ cùng con, chứ không phải để con đi theo sau chúng ta. Nếu chúng
ta quá vội vã, hãy nói với con bạn rằng, mẹ đang rất vội, nên không thể đi chậm
rãi với con, để mẹ bế con nhé. Đó chính là tình yêu.

Chúng ta hãy học cách làm cho tình yêu chuyển động trong từng
phút từng giây của cuộc sống chúng ta.

Học cách làm thế nào để ở bên con trẻ, cũng chính là chủ đề học
tập cho tất cả những người làm cha mẹ.

Văn hóa của chúng ta không thiên về việc thể hiện tình yêu. Mặc
dù là như vậy, nhưng khi người lớn yêu nhau, họ vẫn ôm hôn nhau, dành thời gian
ở bên cạnh nhau, quan tâm đến sự tốt xấu của nhau để thể hiện tình yêu. Nhưng tình
yêu giữa người lớn với nhau lại dễ bị ngăn trở, dễ bị lường gạt. Con trẻ thì không
thế, bạn không cần phải lo lắng đến tâm thái của trẻ, con trẻ thuần khiết, không
có tâm thái. Bạn có thể thể hiện tình yêu đối với con thật thoải mái, nếu bạn chưa
biết, bạn có thể học ngay con bạn, học con cách làm thế nào để thể hiện tình yêu.
Cảm nhận cảm giác khi con nhào vào lòng bạn, cảm nhận cái cảm giác khi con dụi đầu
vào cổ bạn, cảm nhận tình yêu thuần khiết không hề vụ lợi của con.

Đối với con trẻ, tình yêu không phụ thuộc vào cơ thể chúng ta,
không phụ thuộc vào cơ thể trẻ. Con trẻ cho rằng, yêu chính là yêu, khi gắn kết
trẻ sẽ cảm nhận được tình yêu.

Có một lần, bọn trẻ thảo luận thế nào là tình yêu, một bạn nhỏ
nói: “Yêu cho roi cho vọt”. Sau đó nhiều cha mẹ rất buồn bã nói: “Con nhà ai mà
nói vậy?”. Khi biết là con mình, người mẹ đó buồn bã nói: “Chẳng lẽ những gì tôi
dành cho con lại chỉ thế thôi sao?”.

Làm công tác giáo dục trong một thời gian dài, chúng tôi cảm
nhận sâu sắc rằng người châu Á chúng ta không thiên về việc thể hiện tình yêu. Chúng
ta cất giữ tình yêu trong lòng không cho ai nhìn thấy. Nhưng ngày hôm nay, bạn hãy
học cách thể hiện tình yêu qua từng động tác, qua từng cái ôm với con trẻ, qua từng
ánh mắt, từng cảm giác. Có như vậy, con bạn mới cảm nhận được tình yêu. Nếu không,
con bạn sẽ không cảm nhận được. Cũng giống như việc bạn gửi đi một bức thư, con
bạn không nhận được, thế là tình yêu cũng bặt vô âm tín, cũng có nghĩa là không
có tình yêu.

Yêu con, để con trở thành chính mình

Nếu chúng ta biết cách yêu con, chúng ta hãy cho con trở thành
chính mình. Rất nhiều người nói, trẻ trở thành chính mình và không trở thành chính
mình có khác nhau không? Khác biệt ấy nằm ở đâu? Câu trả lời là có một sự khác biệt
rất lớn. Khi con trẻ được trở thành chính mình, trẻ sẽ trở thành một người có bản
ngã, sau đó trẻ được thể hiện bản thân mình, và cuối cùng trẻ có thể vượt qua chính
mình. Không phải cha mẹ chúng ta vẫn luôn theo đuổi những thành công thực tế đó
sao? Không có bản ngã, sẽ không có khả năng thể hiện bản thân mình, cũng không thành
công.

Khi con trẻ được yêu thương và tôn trọng, trẻ sẽ dùng toàn bộ
tinh lực của mình để sáng tạo và hình thành bản ngã. Đây là bản năng và phép tắc
của sinh mệnh. Hiện tượng sinh mệnh độc đáo của giai đoạn này hoàn toàn thuộc về
sinh mệnh, với bản ngã là trung tâm. Toàn bộ tinh lực và sự chú ý đều tập trung
vào sự sáng tạo bản ngã. Đây là sáu năm cực kỳ quan trọng đời người, tính rộng ra
là mười hai năm. Bỏ lỡ mười hai năm này thì sẽ vô cùng gian nan khi muốn xây dựng
lại bản thân. Bỏ lỡ mười hai năm này, khi trẻ đến kỳ trưởng thành, trẻ vẫn thấy
mình là trung tâm, đó chính là chướng ngại và bệnh hoạn.

Khi con trẻ xây dựng được bản thân, trẻ sẽ sử dụng thời gian
của giai đoạn tiếp theo, cũng là thời kỳ thanh xuân đến năm 18 tuổi. Trẻ sẽ sử dụng
bản ngã và thế giới thực tại bên ngoài để xây nên một cây cầu, gắn kết trẻ và thế
giới bên ngoài đó.

Khi trẻ xây xong cây cầu nối với hiện thực, trẻ đã hoàn thành
lịch trình sáng tạo bản ngã, trẻ bắt đầu thể hiện giá trị của một con người xã hội.
Khi một con người bước ra khỏi bản ngã tự nhiên, họ có thể thể hiện con người xã
hội của mình. Đây là một hành trình tự nhiên trong quá trình trưởng thành của con
người, không cần bồi dưỡng, chỉ cần không bị ai phá hoại.

Bây giờ tình hình đã thay đổi. Tình huống thực tiễn là, khi con
trẻ hình thành cái tôi, cha mẹ không cho trẻ hình thành bản ngã, mà nói với con
rằng, điều này không đúng, điều kia không tốt. Trẻ không thể trở thành chính mình,
trẻ phải thực hiện theo nguyện vọng của cha mẹ, giúp cha mẹ hình thành nên “cha
mẹ”. Đây mới là sứ mệnh của trẻ. Sau đó, khi trẻ đến 18 tuổi, trẻ không thể bước
ra khỏi bản thân, trẻ vẫn coi mình là trung tâm, và cha mẹ bắt đầu tức giận. Cha
mẹ không có gì phải tức giận, vì đó là báo ứng nhân quả, chỉ là người lớn quá dễ
quên, hoặc vì thời gian dài quá mà quên. Người tức giận phải là đứa trẻ, trẻ đã
không thể sáng tạo ra điều gì. Chúng ta có thể nhìn thấy nhiều người lớn luôn suy
nghĩ mọi vấn đề từ góc độ của mình, đó là vì họ không thể bước ra khỏi bản thân
họ, họ vẫn chưa xây dựng được bản ngã, họ vẫn không bước ra khỏi trạng thái của
đứa trẻ 5, 6 tuổi. Một đứa trẻ 5, 6 tuổi sao có thể chịu trách nhiệm về bản thân?
Nhưng cha mẹ, thầy cô và cả đất nước này không thể chịu trách nhiệm hộ họ khi họ
đã trưởng thành. Đây là một hiện thực tàn khốc. Và họ thì ôm lòng thù hận và nỗi
oán trách mà không hay biết.

Một người lớn không thể bước ra khỏi bản thân sẽ luôn oán trách
và thù hận. Oán trách là trạng thái của con trẻ, thù hận là kết quả hiển thị bên
ngoài của nỗi lo lắng không thể sáng tạo bản thân. “Tôi không làm tốt là trách nhiệm
của lãnh đạo”, “Tôi không hạnh phúc là vì anh đối với tôi không tốt, anh là người
khiến cả đời tôi bất hạnh, nếu tôi tìm một người khác, tôi sẽ hạnh phúc”, “Sếp này
chán lắm, vì ông ta mà tôi mới trở thành thế này”... Bạn sẽ mãi mãi oán trách người
khác. Trên thực tế, khi nào thì bạn biết oán trách người khác? Trước khi 6 tuổi
bạn đã biết oán trách người khác rồi. Khi nguyện vọng của trẻ không được đáp ứng,
trẻ sẽ nói thế này: “Con đánh chết mẹ!”, “Mẹ xấu lắm!”, “Con đánh chết mẹ”. Sau
này lớn lên không ai dám đánh nữa, nếu đánh, người khác sẽ nghĩ bạn có vấn đề. Sau
khi trưởng thành sẽ đổi thành thế này: “Tại mẹ không tốt nên con mới thế này. Sở
dĩ con như thế này là vì mẹ”. Chúng ta chỉ đang thay đổi động tác của một đứa trẻ
6 tuổi mà thôi. Đó là vì một người chưa bước ra khỏi trung tâm bản ngã của mình,
họ không thể có nguyện vọng thể hiện bản thân.

Vì thế, chúng tôi mới nói, điều ác nhất trong cuộc đời này là
không cho một con người trưởng thành. Trong một môi trường không có yêu thương và
tự do, một đứa trẻ khổ sở sống đến năm 18 tuổi, bạn nghĩ rằng trẻ sẽ bắt đầu phục
vụ người khác sao? Không bao giờ. Nguyện vọng đầu tiên của trẻ sẽ là: “Ta phải thể
hiện bản thân ta thế nào, ta phải nhào nặn mình đúng như ta mong muốn”. Chúng ta
tự gọi điều đó là lý tưởng. Bạn có biết điều gì khiến con bạn sống không có lý tưởng
không? Là bởi vì tâm lý của con bạn chưa trưởng thành đến mốc 18 tuổi, có thể con
bạn mới chỉ trưởng thành đến tuổi thứ 6 của cuộc đời. Con bạn chỉ nói với bạn rằng:
“Con muốn chơi, bố mẹ không cho con chơi, bố mẹ là bố mẹ tồi”. Bạn sẽ liên tục áp
đặt con, mắng mỏ con, chỉ trích con… Áp lực đó rất lớn, nhưng con bạn vẫn có thể
chống lại áp lực của bạn, con bạn cần phải chơi. Bạn có bao giờ nghĩ đến nguyên
nhân của việc này? Nguyên nhân chỉ có một, con bạn vẫn đang dừng lại ở độ tuổi lên
4. Một đứa trẻ 4 tuổi, thì cho dù bạn có giết nó, nó cũng không thể làm như bạn
hy vọng. Trừ khi bạn để cho tâm hồn của con tiếp tục trưởng thành, đó chính là con
đường duy nhất.

Vì thế, sáng tạo và hình thành bản ngã rất quan trọng. Phá vỡ
sự vận hành của bản thân con trẻ, để con trẻ phục vụ cho người lớn cũng là một kiểu
phạm tội. Bởi vì kiểu giáo dục này sẽ dẫn tới rất nhiều vấn đề trong xã hội. Thế
nên chúng ta phải quan sát một cách kỹ lưỡng, liệu có phải chúng ta đang bắt con
trẻ trưởng thành theo “nguyện vọng” của mình?

Khi con trẻ trưởng thành đến thời kỳ thanh xuân, trẻ bắt đầu
có những suy nghĩ với thế giới bên ngoài, trẻ đã hoàn thành việc xây dựng bản thân,
bắt đầu thực hiện ước mơ; khi 30 tuổi, người ta phải hoàn thành tất cả bản ngã của
mình, để đến năm 40 tuổi, họ bắt đầu suy nghĩ lại. Một người 40 tuổi lại suy nghĩ
về giá trị và ý nghĩa của cuộc sống. Tại sao họ lại suy nghĩ về những vấn đề này?
Chỉ có một nguyên nhân là, họ đã hoàn thành bản thân họ, họ đã chứng minh họ đến
thế giới này để làm những việc gì. Khi bạn đi hết bước này, 40 tuổi, một lứa tuổi
tuyệt vời, bạn đang suy nghĩ xem ý nghĩa của cuộc sống là gì? Sống thế nào để có
giá trị hơn? Lúc này, vượt qua bản ngã mới trở thành khả năng.

Rất nhiều nhà tâm lý học và nhà giáo dục học cho rằng, đến năm
40 tuổi, con người mới hoàn thành sự trưởng thành của bản thân. Một vòng tuần hoàn
đến bốn mươi năm mới hoàn thành, ý nghĩa thực sự của cuộc sống lại được bắt đầu.
Người này đang tìm kiếm ý nghĩa thực sự của cuộc sống ở đâu? Ý nghĩa của cuộc sống
đang nằm ở chỗ nào? Đây là hành trình trưởng thành của cả nhân loại.

Thế nên điều chúng ta muốn nói, sinh mệnh có một bản tính, đó
là suy nghĩ theo nguyện vọng của mình để hành động, để trưởng thành. Con người đến
thế giới này để học tập, để tiến hóa, nhưng tại sao họ lại không thích học? Tại
sao họ không cần trưởng thành? Bởi vì khi người đó còn nhỏ, trưởng thành đến một
giai đoạn nào đó thì bị người lớn ngăn cản, và người đó dừng lại.

Yêu con trẻ là quan tâm đến sự trưởng thành của con trẻ.

Chúng ta nói yêu là
gì? Yêu đơn thuần là một điều kiện và môi trường. Bao nhiêu năm nay chúng tôi nói
về phương pháp giáo dục này, chúng tôi đều nói rất rõ ràng với các bậc cha mẹ rằng,
chúng tôi không nói về giáo dục, chúng tôi không hề nói về những vấn đề giáo dục.
Tôi chỉ nói về một điều kiện sinh tồn của nhân loại chúng ta. Chúng ta ai cũng biết,
loài vật cũng yêu con của mình, chúng ta biết tình yêu của các loài vật dành cho
con của mình, ở một góc độ nào đó còn vượt qua cả loài người chúng ta. Nhưng sự
khác biệt của loài người và loài vật nằm ở đâu? Nằm ở chỗ tình yêu của loài người
quan tâm đến sự trưởng thành của con, sự trưởng thành bất tận chính là đặc trưng
của loài người. Loài vật không có đặc trưng này.

Hãy để lại chút cảm nghĩ khi đọc xong truyện để tác giả và nhóm dịch có động lực hơn bạn nhé <3