179. Huệ Phương

Mã Nhị
Hỗn ở trong cửa đông phủ thành Thanh Châu (tỉnh Sơn Đông) làm nghề bán mì, nhà
nghèo không có vợ, cùng mẹ vất vả làm ăn. Một hôm bà già ở nhà một mình, chợt
có cô gái đẹp tới, tuổi khoảng mười bảy, mười tám, quần áo mộc mạc nhưng dung
nhan lộng lẫy. Bà già hoảng sợ căn vặn, nàng cười nói: “Con thấy hiền lang
thành thật chăm chỉ, nên xin gởi thân vào nhà mẹ.” Bà già càng sợ, nói: “Nương
tử là người tiên mà nói câu ấy, làm mẹ con ta giảm thọ mấy năm.” Cô gái cứ nài
nỉ, bà già cho rằng là nàng hầu vợ lẽ của nhà quyền quý trốn đi nên càng ra sức
cự tuyệt, cô gái bèn đi. Ba ngày sau lại tới, quanh quẩn mãi không chịu đi. Hỏi
họ tên, nàng đáp: “Mẹ chịu cho ở thì con mới nói, nếu không thì không cần phải
hỏi.” Bà già nói: “Con trai ta nghèo thấu xương, được người vợ như thế này nếu
không xứng đôi cũng là điều không hay.” Cô gái cười ngồi xuống cạnh giường,
ngọt ngào năn nỉ. Bà già khước từ, nói xin nương tử đi ngay cho, đừng gieo họa
cho nhau. Cô gái bèn đi ra, bà già nhìn theo thấy đi về phía tây.

Lại vài
ngày sau, có bà Lữ ở hẻm phía tây tới, nói với Mã rằng: “Cô gái láng giềng của
ta là Đổng Huệ Phương mồ côi không nơi nương tựa, tình nguyện làm vợ hiền lang,
sao lại không chịu?” Mã nói thật điều mình nghi ngờ lo lắng, bà Lữ nói: “Làm gì
có chuyện đó? Nếu có gì rắc rối cứ bắt tội già này.” Mã mừng rỡ ưng thuận. Bà
Lữ đi rồi, mẹ Mã quét nhà dọn giường để chờ con dâu tới làm lễ. Chiều tối cô gái
phiêu hốt tự tới, vào nhà lạy mẹ theo đúng nghi lễ rồi nói với bà già rằng: “Con
có hai tỳ nữ, chưa được lệnh mẹ nên không dám gọi tới.” Bà già nói: “Mẹ con ta
nghèo khó không biết sai khiến tôi tớ, hàng ngày chỉ kiếm được chút lời đủ
sống, nay thêm một nàng dâu xinh đẹp yếu ớt chỉ biết ngồi không đã sợ không đủ
ăn, còn thêm hai tỳ nữ thì hít gió mà sống à?” Cô gái cười nói: “Bọn tỳ nữ tới
đây thì không làm phiền mẹ phải nuôi đâu, tự chúng có cái ăn mà.” Hỏi tỳ nữ ở
đâu, nàng bèn gọi Thu Nguyệt, Thu Tùng, chưa dứt tiếng thì hai tỳ nữ đã như
chim én bay rơi xuống đứng ngay trước mặt, nàng sai quỳ xuống lạy ra mắt mẹ. Kế
Mã về, mẹ ra đón kể chuyện, Mã mừng rỡ vào nhà thấy rường chạm cột vẽ lộng lẫy
như cung điện, trong thì bàn ghế bình phong rèm màn rực rỡ lóa mắt, sợ hãi
không dám vào. Cô gái tươi cười đứng dậy chào đón, Mã thấy như là thiên tiên
càng sợ muốn lui ra. Cô gái kéo ngồi xuống dịu dàng trò chuyện, Mã mừng rằng
còn quá cả điều mong ước, lúng túng không biết làm sao, bèn đứng lên định ra
dọn rượu. Cô gái ngăn lại nói không cần, rồi sai hai tỳ nữ bày tiệc. Thu Nguyệt
liền lấy một cái túi da cầm bước ra sau cửa đập bồm bộp rồi luồn tay vào trong
lấy rượu thịt ra, đều còn nóng hổi ngon lành. Kế đi ngủ thì gối hoa nệm gấm,
mềm mại ấm áp phi thường. Sáng dậy ra cửa thì vẫn là nhà tranh như cũ, hai mẹ
con đều lạ lùng.

Bà già
định tới chỗ bà Lữ hỏi thăm về cô gái, vào nhà rồi trước tiên tạ ơn làm mối. Bà
Lữ ngạc nhiên nói: “Lâu lắm không tới thăm bà, làm gì có chuyện cô gái hàng xóm
nào nhờ vả làm mối?” Bà già càng ngờ vực, kể lại hết đầu đuôi câu chuyện. Bà Lữ
cả sợ, lập tức cùng bà già tới gặp cô gái. Nàng cười ra đón, hết sức cảm tạ về
việc tác hợp cho mình. Bà Lữ thấy nàng xinh đẹp thông tuệ kinh ngạc trợn mắt há
miệng hồi lâu, cũng chẳng tranh cãi gì, chỉ vâng vâng dạ dạ mà thôi. Cô gái
tặng một cái như ý bằng gỗ trắng, nói: “Không có gì để cảm tạ, chỉ xin dâng vật
này để bà bác gãi lưng thôi.” Bà Lữ nhận lấy ra về, nhìn lại thì là một chiếc
trâm bằng bạc. Mã từ khi có vợ càng mở mang nghề cũ, nhà cửa đều đổi mới. Trong
tủ có vô số gấm vóc lụa là cho Mã tùy ý lấy, nhưng ra khỏi nhà cũng chỉ mặc áo
vải cốt nhẹ nhàng ấm áp mà thôi, cô gái cũng để cho mặc ý. Được bốn năm năm,
chợt nói: “Thiếp bị đày xuống trần gian hơn mười năm, vì có duyên với chàng nên
tạm lưu lại ở đây, nay xin chia tay.” Mã cố giữ lại, nàng nói: “Xin chàng cưới
vợ khác để có con nối dõi, hàng năm thiếp sẽ tới,” rồi biến mất.

Mã bèn
cưới con gái họ Tần. Ba nàm sau, vào đêm Thất tịch, vợ chồng đang trò chuyện
thì cô gái chợt bước vào cười nói: “Có vợ mới vui vẻ không nhớ người xưa à?” Mã
kinh ngạc đứng dậy bùi ngùi kéo nàng ngồi chuyện trò hỏi han. Cô gái nói: “Thiếp
đang đưa Chức nữ qua sông Ngân, nhân lúc rảnh tới thăm một chút.” Hai người
ngồi dựa vào nhau chuyện trò không ngớt. Chợt trên không có tiếng người gọi: “Huệ
Phương,” cô gái vội đứng lên từ biệt. Mã hỏi ai gọi, nàng đáp: “Đó là người chị
em bạn của thiếp tới, chị ấy không chịu chờ lâu đâu.” Mã tiễn ra cửa, cô gái
nói: “Chàng thọ được tám mươi tuổi, đến lúc chết thiếp sẽ tới chôn chàng,” nói
xong biến mất. Nay Mã hơn sáu mươi tuổi, cũng chỉ là người thành thật chất phác
không có gì nổi bật.

Dị Sử thị nói: Mã sinh tên Hỗn^[1], nghề nghiệp thì thấp hèn,
Huệ Phương yêu mến được chỗ nào nhỉ? Từ đó mới thấy người tiên rất quý người
chất phác thành thật vậy. Ta vẫn nói với bạn bè rằng như ta và các anh thì hồ
quỷ cũng chê, than rằng kẻ không thẹn với người tiên thật chỉ có Hỗn mà thôi.

[1] Hỗn: nghĩa đen là lộn xộn, không chia
rõ trắng đen trong đục, triết học phương Đông xưa dùng chỉ trạng thái nguyên
thủy tự nhiên buổi đầu của thế giới. Đây ý nói Mã thành thật chất phác tự
nhiên, không biết ác không biết thiện.

180.
Cô Tiêu thứ bảy^[1]

[1] Tiêu thất.

Từ Kế
Tường là người huyện Lâm Truy (tỉnh Sơn Đông), ngụ ở trang Ma Phòng tại phía
đông huyện thành, theo việc học hành nhưng chưa thi đỗ thì bỏ học làm thư lại.
Một hôm đi thăm nhà vợ, đường đi qua khu mộ họ Vu, chiều tối say về, qua ngang
thấy lầu chạm gác trổ, có ông già ngồi trước cổng. Từ say rượu khát nước, vái
chào ông già xin nước, ông già đứng lên mời khách vào. Vào tới sảnh đường đưa
trà ra mời, Từ uống xong, ông già nói: “Trời tối khó đi, cứ tạm nghỉ lại đây,
sáng mai hãy về được chứ?” Từ cũng thấy mệt mỏi, vui vẻ nghe theo. Ông già bèn
sai người nhà dọn rượu đãi khách, rồi nói với Từ: “Lão phu có một câu mong ông
đừng cho là đường đột. Ông là con nhà gia giáo, có thể lấy thêm vợ lẽ. Ta có
đứa con gái nhỏ chưa chồng, muốn cho về hầu hạ phu nhân, mong ông rủ lòng ưng
thuận.” Từ đang ngượng nghịu không biết trả lời ra sao, ông già đã sai người
báo với họ hàng, lại vào bảo con gái trang điểm. Giây lát có bốn năm bọn ăn mặc
đẹp đẽ nối nhau kéo vào, cô gái cũng trang điểm lộng lẫy bước ra, dung nhan
tuyệt thế, cùng ngồi vào tiệc. Từ tâm thần điên đảo, chỉ muốn vào ngủ cho mau,
rượu được vài tuần đã nằng nặc từ chối không nhận lời mời của ai nữa, ông già
bèn sai a hoàn dẫn vợ chồng vào phòng.

Từ hỏi họ
tên, cô gái đáp là họ Tiêu, thứ bảy, lại hỏi kỹ gia thế lai lịch, nàng nói: “Thiếp
tuy hèn mọn nhưng lấy chồng là thư lại thì cũng không làm ai phải xấu hổ, cần
gì vất vả dò xét tới ngọn nguồn?” Từ say mê nhan sắc, nàng lại rất mực ngọt
ngào nên không ngờ vực gì nữa. Cô gái nói: “Nơi đây không thể ở được, thiếp
thấy chị nhà hiền hậu, chắc không cản trở đâu, chàng về ngăn cho một gian phòng
riêng, thiếp sẽ tự tới,” Từ ưng thuận. Rồi ôm choàng lấy nàng dìu lên giường,
khi tỉnh dậy thì vòng tay ôm trống không, khi trời sáng hẳn chỉ thấy bóng thông
che rợp ánh nắng, dưới mình toàn là rơm rạ dày cả thước, sợ hãi than thở về kể
lại cho vợ. Vợ đùa ngăn ra một phòng riêng, đặt giường vào rồi khép cửa bước ra
nói: “Đêm nay cô dâu mới sẽ tới đấy,” hai vợ chồng cùng cười. Chập tối, vợ đùa
kéo Từ tới mở cửa, nói: “Chẳng lẽ cô dâu mới chưa có trong này sao?” Vào tới
thì mỹ nhân ăn vận lộng lẫy đã ngồi trên giường, thấy hai người vào đứng lên
đón, vợ chồng rất ngạc nhiên. Cô gái che miệng cười khúc khích, vái chào rất
kính cẩn, vợ Từ liền bày tiệc hợp hoan cho hai người.

Cô gái
hàng ngày dậy sớm làm việc nhà không chờ sai bảo, một hôm nói với Từ rằng bọn
chị em đều muốn tới nhà ta chơi một lần. Từ lo lúc vội vàng không có gì đãi
khách, nàng nói: “Các chị em đều biết nhà ta không giàu, định đưa thức ăn tới
trước, chỉ phiền nhờ chị nhà nấu nướng cho thôi.” Từ nói với vợ, vợ bằng lòng.
Ăn sáng xong quả có người mang rượu thịt tới, đặt gánh xuống đó rồi đi, vợ Từ
liền vào bếp nấu nướng. Sập tối có sáu bảy nữ lang tới, người lớn nhất chỉ
khoảng bốn mươi tuổi trở lại, cùng ngồi quanh bàn ăn uống, cười nói râm ran cả
phòng. Vợ Từ núp ngoài cửa sổ lén nhìn, chỉ thấy chồng và cô Bảy ngồi đối diện
với nhau còn bao nhiêu khách khứa đều không thấy hình bóng, đến mãi gần khuya
mới vui vẻ ra về. Cô gái đưa khách chưa trở vào, vợ Từ vào nhìn lên bàn thấy
mâm chén đều sạch nhẵn, cười nói: “Chắc đám nhãi con này đều đói, nên ăn cứ như
chó liếm thớt!” Lát sau cô gái trở vào, hết lời cảm ơn, giằng lấy bát đĩa đem
rửa, giục chị đi nghỉ.

Vợ Từ nói:
“Khách tới chơi nhà mình lại để tự họ chuẩn bị thức ăn, thật là chuyện buồn
cười, mai này phải lo liệu mời một bữa”. Mấy hôm sau Từ theo lời vợ, bảo cô gái
lại mời khách. Khách tới ăn uống rất tự nhiên nhưng chừa lại bốn đĩa không hề
động tới, Từ hỏi thì cả bọn cười rộ đáp: “Lần trước phu nhân chê bọn ta xấu
tính, nên dành lại cho người vất vả nấu nướng.” Trong bọn có một nàng khoảng
mười tám mười chín tuổi, hai lần đều mặc xiêm áo trắng, thấy nói vừa góa chồng,
cô gái gọi là chị Sáu, dáng vẻ kiều mỵ, khéo nói hay cười, có vẻ thích Từ, cứ
tìm lời nói đùa để trêu ghẹo. Rồi đặt tửu lệnh, cử Từ làm giám tửu, cấm không
được trêu chọc nhau. Cô Sáu phạm lỗi nhiều lần, phải uống hơn chục chén liên
tiếp, bắt đầu chếnh choáng, vóc ngọc nghiêng ngả khó lòng ngồi vững. Không bao
lâu bỏ ra, Từ thắp đèn vào tìm thì thấy say ngủ trong màn tối, ghé mặt lại gần
kề sát vào môi vẫn không hay biết gì, lấy tay sờ dưới quần thấy chỗ kín gồ lên,
lòng đang xao xuyến thì trong tiệc nhao nhao gọi Từ lang, vội kéo lại áo cho
nàng, thấy trong tay áo có chiếc khăn là, bèn lấy trộm bước ra.

Đến khuya
mọi người đều đã rời bàn mà chị Sáu vẫn chưa tỉnh, cô Bảy vào lay gọi mới ngáp
dài đứng dậy, sửa quần vuốt tóc theo mọi người về. Từ canh cánh nhớ nhung không
sao khuây khỏa, tìm tới chỗ vắng người định lấy chiếc khăn ra ngắm thì đã biến
mất, ngờ rằng đánh rơi lúc tiễn khách bèn cầm đèn soi kỹ nhưng trong nhà dưới
thềm đều không có, lấy làm bứt rứt. Cô gái hỏi, Từ nói trớ qua chuyện khác,
nàng cười nói: “Đừng nói dối, chủ cái khăn đã lấy đi rồi, tìm kiếm làm gì cho
vất vả.” Từ kinh ngạc kể lại tình thật, lại nói là rất tưởng nhớ. Cô gái nói: “Chị
ấy với chàng không có túc phận, duyên số chỉ có bấy nhiêu thôi.” Từ hỏi duyên
cớ, nàng đáp: “Kiếp trước chị ấy là ca kỹ, chàng là sĩ nhân, gặp chị ấy thích
lắm nhưng bị cha mẹ ngăn trở, không được toại nguyện nên lâm bệnh nguy kịch,
sai người nhắn với chị ấy rằng: Ta không dậy được nữa, chỉ mong nàng tới cho sờ
vào da thịt một cái thì chết cũng không tiếc hận gì. Chị ấy chiều theo lời,
nhưng thình lình bận việc không đi ngay được, đến tối mới tới thì người bệnh đã
chết, nên kiếp trước chị ấy với chàng có duyên được sờ một cái là thế, còn hơn
nửa thì đừng có mong.”

Sau Từ
lại làm tiệc mời các chị em cô gái, riêng chị Sáu không tới, Từ nghi nàng ghen
nên oán giận lắm. Một hôm cô gái nói với Từ: “Nếu thiếp cản trở chàng với chị
Sáu thì đúng là có lỗi, nhưng thật ra chị ấy không chịu tới thì trách gì thiếp
chứ? Nay cái duyên ân ái tám năm sắp hết, xin hết sức vì chàng mưu tính một
phen để chàng hết nghi ngờ. Tuy chị ấy không tới nhưng ai cấm ta sang, cứ vào
tận nhà mà gặp, biết đâu nhân định thắng thiên cũng chưa biết chừng.” Từ mừng
rỡ nghe theo, cô gái nắm tay phơi phới lướt đi như bay trên không, khoảnh khắc
đã tới nhà, thấy ngói vàng sảnh rộng, cổng nẻo quanh co chẳng khác gì lần
trước. Cha mẹ vợ cùng ra nói: “Có đứa con gái vụng về được con đùm bọc đã lâu,
nhưng bọn ta tuổi già sức yếu không tới thăm được, chắc con không trách chứ?” Rồi
lập tức bày tiệc thết đãi, cô gái hỏi các chị em dâu, bà mẹ nói đều đã lấy
chồng, chỉ còn con Sáu ở đây thôi. Cô gái lập tức sai tỳ nữ đi mời, lâu quá
không thấy tới, nàng vào trong kéo ra. Cô Sáu ra tới chỉ cúi đầu im lặng, không
cười đùa như trước kia. Giây lát ông bà già cáo từ vào nghỉ, cô gái nói với cô
Sáu: “Chị quá tự trọng, làm người ta oán em.” Cô Sáu cười khẽ nói: “Người khinh
bạc như y làm sao gần gũi được?” Cô gái cầm hai chén rượu của hai người đổi cho
nhau ép phải uống rồi nói: “Môi đã chạm nhau rồi, còn giả vờ làm gì?” Giây lát
cô Bảy cũng bỏ đi, trong phòng chỉ còn hai người.

Từ bèn
đứng lên định ép buộc, cô Sáu dịu dàng chống cự. Từ níu vạt áo nàng quỳ xuống
nài nỉ, nàng dần dần xiêu lòng, đưa nhau vào phòng. Vừa mở dây lưng, chợt nghe
tiếng reo hò vang dậy, ánh lửa chiếu vào khe cửa đỏ rực. Cô Sáu cả kinh xô Từ
ra đứng dậy nói: “Tai họa tới thình lình, làm sao bây giờ?” Từ đang luống cuống
không biết làm gì thì nàng đã trốn mất không thấy đâu nữa. Từ ngậm ngùi ngồi
lại một lúc thì nhà cửa đều biến mất, có hơn mười người thợ săn mang ưng cầm
đao tràn tới, ngạc nhiên hỏi: “Ai mà ban đêm lại núp ở đây?” Từ nói dối là lạc
đường rồi xưng tên họ. Một người hỏi: “Vừa đuổi theo một con chồn, có thấy không?”
Từ đáp không thấy. Nhìn kỹ chỗ ấy, té ra là khu mộ họ Vu, vội đứng lên ra về,
lòng vẫn mong cô Bảy lại tìm đến. Ngày trông điềm thước, đêm bói hoa đèn, mà
không thấy tăm hơi đâu cả. Chuyện này là do Đổng Ngọc Huyền kể lại.