24/04/2014

Chụy lái đò của em...

Hôm nọ, Tony đi cà phê với Mr John, giám đốc một công
ty thức ăn chăn nuôi. John nói tao phỏng vấn tuyển nhân viên, có 3 ứng viên đều
đạt tiêu chuẩn. Tao chờ thử khi về nhà, coi ai gửi thư cám ơn thì sẽ nhận vô
làm. Dù sao cũng vài dòng “cám ơn đã dành thời gian phỏng vấn tôi’ như là một phép
lịch sự. Chờ miết hẻm thấy đứa nào gửi. Nên phải phỏng vấn tuyển tiếp...

Tony nói thôi mày khùng quá John. Tết Công Gô
cũng không tìm ra. Kiếm đại đứa nào mới ra trường, mặt mũi thông minh lanh lẹ,
hạc trường nào cũng được, miễn là có đọc Tony Buổi Sáng thì đều là đứa khá về
mặt tư duy và đạo đức, rồi đào tạo nó về mặt chuyên môn, ươm trồng rồi hái quả.

Nói mới nhớ. Có mỗi cái hậu thư (follow-up
letter) hay cái thư cám ơn (thank-you letter), sao người mình ít ai biết. Nhiều
bạn kém một chút, nhưng phỏng vấn xong, khi về gửi một thư cám ơn. Nhờ cái thư
đó mà được nhận vào làm, vì thể hiện sự chỉn chu, tinh tế, biết trước biết sau.
Thể hiện con nhà có giáo dục tốt từ cha từ mẹ về lòng biết ơn. Còn cũng có thể
loại thô lỗ, đi tới nhà người ta đãi ăn đãi uống đã đời, về xong im thin thít. Hẻm
có nổi cái tin nhắn “đã về nhà an toàn, cám ơn Tony đã cho em ăn bữa tối hôm
nay”. Thiệt buồn hết sức, Tony cũng chỉ lo đi đường có sao không. Đi công tác
nước ngoài cũng vậy, lúc ra sân bay ở bển thì ôm hôn tạm biệt thôi là tạm biệt,
nhưng về nước thì im re, hẻm có nổi cái email “thanks for your hospitality”. Đi
về phải gửi thư nói đã về nhà an toàn, cám ơn thời gian mày tiếp đón tao ở
Shanghai chớ. Phép lịch sự tối thiểu này, sao không ai dạy tụi nhỏ cả. Để ra
quốc tế, người ta coi thường, nói người Việt thực dụng thế này vô cảm thế kia.
Lúc trên sông thì ngon ngọt với cô lái đò, qua sông là phủi đít cái rẹt. Vài
bữa đi đò lại thì lại năn nỉ ỉ ôi, em chào chụy, chụy lái đò của em.

Ngày 20/11 thì chỉ đi thăm thầy thăm cô lúc đang
còn hạc lớp của họ, chứ hạc xong là quên luôn, gặp ngoài đường giương mắt ếch
ra nói ông này bà này nhìn quen quen à nha. Lúc cần xác nhận bảng điểm hay bằng
cấp hay thư tiến cử đi xin học bổng gì đó, thì lại vác mặt đến nói cô nhớ em
hem, làm là Tèo lớp cô ngày xưa nè, giả lả kể kỷ niệm này kỷ niệm kia. Nhiều
thầy cô ký đại cho xong chứ chẳng biết nó là ai, và nó cũng chẳng cần gì ngoài
cái chữ ký ấy. Nuôi mèo nuôi chó thì bắt nó ăn phân, bắt giữ nhà,…nổi cơn thèm
đạm lên là ông chồng lấy chày đập phát chết tươi, bà vợ cạo lông rồi bỏ vô nồi
luộc, hai vợ chồng ngồi ăn nói sướng mồm ghê nhỉ. Cái đuôi hay vẫy này, em hầm
em ninh với đỗ đen ăn cho bổ. Cái tay hay bắt này, rựa mận nhá anh. Cái lưỡi
hay liếm chủ nè, để chụy xắt mỏng làm nộm hoa chuối. Cái tư tưởng “nhân dưỡng
vật, vật dưỡng nhân” từ Trung Hoa đã lây lan sang biên giới, rồi phát triển
mạnh mẽ dưới hoàn cảnh đói kém ở nông thôn thời phong kiến, nay ở thành phố
người ta lại muốn phục hưng cái hủ tục lạnh lùng ấy, một cách vô cảm và vô ơn.

Cũng có thể loại người, cả chục năm không gọi
không liên hệ gì với bạn bè cả, lâu lâu gọi, nói tao Nguyễn Văn Tí nè, bạn lớp
7 của mày nè, nhớ hông nhớ hông. Thì y như là: 1-mượn tiền, 2-mời đám cưới,
3-nhờ vả gửi con gửi cháu. Tony gặp thể loại này là từ chối thẳng, nói cho mày
mượn tiền rồi sao lấy lại được. Hổng lẽ chục năm sau mày lại xuất hiện rồi trả?
Nó giận dỗi, nói mày không coi trọng bạn hạc gì cả. Tony nghĩ bạn gì cũng vậy,
phải có tình có cảm, có gặp gỡ với nhau, giao lưu với nhau, chứ chỉ xuất hiện
lúc cần, biến mất, rồi lại xuất hiện, thì mối quan hệ đó để làm gì. Tốt nhất là
dẹp cho xong. Mình chỉ có 24h trong ngày, đi làm hết 8 tiếng, ngủ hết 8 tiếng,
chỉ còn có 8 tiếng còn lại và có tới 7 tỷ người trên trái đất này. Hãy dành
thời gian cho người xứng đáng.

Nhiều người chả rõ tôn giáo mình là gì, lâu lâu
đến chùa đến miếu là để xin. Xin tiền, xin duyên, xin thi đậu, xin cho con lấy
được Tèo Đô La để con có tiền đô con xài, cho con trúng số... toàn xin với xỏ,
chứ giáo lý Phật pháp một chữ không biết, chẳng biết cái miếu đó thờ ai. Mua
chim thả phóng sinh, thả cá thả rùa, trong khi trong tâm thì chẳng bao giờ làm
điều tốt, chẳng thương người, sống ích kỷ, chỉ biết cho mình, vun vén cho bản
thân và gia đình mình, còn ai thì mặc kệ.

Nhóm người này đều không thành công cả công việc
lẫn cuộc sống vì thánh thần và người phàm chẳng ai yêu thương cái thể loại thực
dụng ấy. Có những đám cười, mời 20 bàn mà chỉ có 5 bàn là có khách đi, 15 bàn
còn lại vắng hoe ruồi bay qua bay lại. Thì ráng chịu chớ buồn bã làm gì? Sao
không ăn ở như bát nước đầy đi, thì làm gì có chuyện cô dâu và chú rể ôm nhau
khóc vì lỗ chỏng gọng sau đám cưới?

Ban đêm về, ngồi đếm tiền, rồi cãi lộn, chú rể
mắng nói tại em mời khách mà khách không đi, cô dâu cũng nói tại anh. Đổ qua đổ
lại..

Rồi động phòng không xong, biến thành động thủ.
Quánh nhau rầm rầm, mặt mũi sưng húp...

Nhưng sáng phải dậy sớm, đôi uyên ương phải dậy
thật sớm, ngồi ăn cho hết 15 phần thức ăn nhà hàng gói mang về.

15 cái lẩu. Má ơi.

Ăn muốn trào bảng họng...

Ngày 09/06/2014

Tích & phân

Rất nhiều nước hiện nay đã áp dụng giảng dạy Kinh
tế học cơ bản cho học sinh phổ thông. Từ lớp 5 đã có môn “em học kinh tế” với
các ví dụ đơn giản về việc bỏ ống heo (lợn đất). Lên cấp 3, những khái niệm
trừu tượng hơn một chút, như lạm phát, cung cầu sẽ được dạy. Như ở Mỹ hay Đài
Loan, học sinh phải nắm được 51 khái niệm kinh tế học căn bản trước khi tốt
nghiệp tú tài. Nên lớp 12 xong, có thể đi làm, có thể giúp gia đình làm ăn,
cũng có thể tự mở một quán ăn hay cà phê nhỏ kinh doanh mà không phải vật lộn
với quản lý. Vì đã nắm vững được các nghiệp vụ kế toán đơn giản, giải được bài
toán doanh thu, chi phí và lợi nhuận. Cũng biết làm marketing và thuê mướn lao
động. Có thể tham gia chơi chứng khoán, đầu tư, và đọc báo hiểu hết mọi khái
niệm từ GDP đến thắt chặt tiền tệ, kích cầu...

Ở Việt Nam, Tony nghĩ cũng nên dạy môn này từ năm
lớp 9. Giáo viên khỏi tìm đâu xa, các bạn tốt nghiệp cao đẳng, đại học kinh tế,
học thêm nghiệp vụ sư phạm là dạy vô tư. Có rất nhiều bạn học xong lớp 9 mà
không có điều kiện học lên, nhất là ở nông thôn, và hàng năm có hơn một triệu
thí sinh đại học cao đẳng, nhưng chỉ có 5-6 trăm ngàn chỉ tiêu trong giảng
đường. Do đó việc cung cấp kiến thức kinh tế học căn bản như vầy, sẽ giúp xã
hội có thể có nhiều công ăn việc làm hơn, các bạn có thể tự mình mở ra các cơ
sở sản xuất kinh doanh nho nhỏ nếu chọn con đường lập thân không phải là đại
học.

Nên theo quan điểm của Tony, sách giáo khoa của
mình phải cắt giảm nội dung tất cả các môn, chỉ giữ lại 2/3 thôi. Khỏi đổi mới
chi cho tốn tiền, các kiến thức trong sách của mình cũng rất hay, nhưng quá sức
nặng đối với những bộ não 16-17 tuổi, ở giai đoạn chưa phát triển hoàn chỉnh.
Người có trí nhớ xuất sắc và học rất giỏi như Tony mà còn phải toát mồ hôi hột
để học hết các môn

ngày xưa nữa là. Nên giờ vẫn ám ảnh ngày mai đi
thi mà không có chữ nào trong đầu, giật mình thức giấc và nhớ là mình đã là
thạc sũy tại chức. Thế là nửa đêm ngồi dậy, pha cà phê uống, thấy mừng.

Thật ra Tony hiểu vì sao các bác giáo sư tiến sĩ
soạn sách đã phải soạn nhiều như vậy. Rất là tâm huyết và đáng trân trọng. Vì
ngày xưa, kiến thức rất khó tìm. Chỉ nằm trong sách, trong thư viện các thành
phố lớn, các trường các viện đại học lớn và người ta phải nhớ mọi thứ. Nên phải
cộng điểm cho học sinh nông thôn vì ít cơ hội tiếp cận kiến thức. Nhưng, bây
giờ kiến thức nằm hết trên mạng, trong file máy tính, truy cập phát ra ngay,
nên các nước đã phải thay đổi chương trình học phổ thông sau khi máy tính và
internet ra đời. Học sinh chỉ cần nhớ những gì hết sức quan trọng, và PHƯƠNG
PHÁP tìm kiếm tài liệu. Vì chữ nghĩa rồi cũng sẽ rụng rơi hết theo thời gian,
kiến thức mới lại bổ sung liên tục, nên có phương pháp tìm kiếm thông tin tốt
sẽ giúp ích cho các bạn trong cuộc sống sau này. Làm ngành nghề gì cũng cập
nhật được cái mới.

Nên cắt giảm chương trình để các bạn có thời gian
đầu tư cho ngoại ngữ. Ít nhất là kỹ năng đọc vì nhiều tri thức nhân loại trên
mạng bằng tiếng Anh. Mình nên bổ sung hai môn Kinh tế học và môn Đức dục. Còn
thời gian cho tụi nó chơi thể thao thể dục cho khỏe mạnh tráng kiện, chứ học
chữ chi từ mờ mờ sáng đến 11 giờ đêm mới xong, thời gian đâu để cho nó lớn. Con
gái cũng phải cho nó thời gian sửa soạn tí. Con trai cũng phải tập luyện tí cho
cơ có bắp. Chứ đứa nào tay chân cũng teo tóp, mắt lồi ra với cặp kính cận nặng
trình trịch. Học gì mà học lắm thế. Cháu gái của Tony, 12 năm học sinh xuất sắc
(cả trường nó chỉ có một đứa học sinh tiên tiến), tính số mol, cos sin, lim
log, ô mê ga tê cộng phi gì cũng thành thạo, thi đại học những 25-26 điểm. Năm
một vừa vô Sài Gòn thuê nhà trọ, bị bà chủ nhà lừa ngay 500 ngàn tiền đặt cọc,
do đưa tiền mà không ghi biên nhận. Đi mua tủ quần áo, xong ra kêu ông xe ba
gác gần đó chở về, cho địa chỉ nhà trọ rồi chạy về trước, ngồi chờ tới chiều
không thấy đâu. Quay lại thì cửa hàng nói ông ba gác nào họ đâu có biết, cô kêu
từ ngoài đường thì cô phải chạy theo hướng dẫn người ta, áp giải người ta về
đến nhà chứ. Rồi có lần cầm một triệu cho đi đóng tiền học ngoại ngữ, ghé mua ổ
bánh mì móc ra chi trả sao đó mà lên trung tâm chỉ còn có 800 ngàn, đứng khóc
vang dội…

Bị mất tiền miết nên khóc miết. Lần nào nhìn thấy
nó khóc cũng thấy thương. Nước mắt nhòe cả cặp mắt kính cận 5 đi-ốp, lăn dài
trên gương mặt toàn mụn bọc xếp thành những vòng tròn nội tiếp. Mặt mũi hốc
hác, chỉ còn thấy mỗi cái “nguyên hàm”. Cũng tội nghiệp, suốt ngày cứ cặm cụi,
toán thì “tích phân”, văn thì “phân tích” đến 1-2 giờ khuya.

Nên Tony bèn rủ nó tốt nghiệp xong, đi bán “cái
hàng hóa Tony đang kinh doanh” để “tích” tiền, đi Hàn Quốc sửa mũi và hút mụn.

04/06/2014

Trỏ đàng đi buôn

(Bạn nào muốn giàu vô đọc hỉ)

Dượng thấy ở chợ Phúc Xá Hà Nội, một kg cua đồng
giá tới 200 ngàn. Mà con cua bé tẹo. Trong Sài Gòn chỉ có 60 ngàn/kg. Mà hẻm
chở ra được vì xa là nó chết. Nên các bạn ngoài đó, có thể đầu tư nuôi cua. Con
cua nó nhạy cảm với nắng nóng và trời rét, nên mình đầu tư quy mô công nghiệp.
Trong miền nam, sản xuất nông nghiệp thường là nông trại lớn, nên dượng thấy
thịt cá ngoài bắc nhìn chung ngon hơn, do gà đồi cá ao rau vườn. Tuy nhiên, giá
lại quá đắt đỏ so với thu nhập của người dân bình thường ở đấy. Với tốc độ gia
tăng dân số, đô thị hóa các làng quê, các khu công nghiệp mọc lên ngày càng
nhiều…thì nông sản sẽ chắc chắn không đủ với cách làm nhỏ lẻ như vậy nữa. Vận
chuyển từ miền nam ra những 2000 kilomet so với 300 kilomet từ biên giới, do đó
hàng cung cấp từ Trung Quốc sẽ có giá cạnh tranh hơn. Vì ở sát biên giới, ở Vân
Nam và Quảng Tây, các nông trại khổng lồ trong đủ thứ cây nhiệt đới và á nhiệt
đới, nuôi đủ thứ từ cá tầm cá hồi cá quả đến gia súc gia cầm, quy mô lớn nên
chi phí sản xuất nhỏ, giá rẻ. Nên nguyên tắc giao thương, nước chảy về chỗ
trũng là bình thường nếu chúng ta không tự nâng nền cao lên để nước khỏi tràn
vô.

Các bạn đi xa chút, Thái Nguyên, Lai Châu, Lào
Cai…lập dự án đầu tư nông nghiệp đi. Sắp có cao tốc hết rồi, vận chuyển về Hà
Nội hay Hải Phòng sẽ dễ dàng. Mùa hè lắp máy phun sương, lưới chắn nóng. Mùa
đông dùng bóng halogen sưởi ấm. Chứ dượng thấy trên phố Hà Thành, công ty nào
cũng trưng bảng hiệu làm nghề Tư vấn, Tài Chính, Chứng Khoán, Bất Động Sản,
quảng cáo truyền thông, bán quần áo Trung Quốc... xen lẫn với các quán miến gà
miến ngan bún riêu bún chả?

Các bạn nói nông nghiệp bấp bênh lắm, có lúc đổ
đống không ai mua. Quy mô lớn, sẽ có bộ phận marketing, họ sẽ phải liên hệ với
các siêu thị, các chợ bán sỉ, các thương nhân xuất khẩu, các nhà máy chế
biến…nên không có chuyện nông trại nào ở miền Nam phải đổ bỏ cái gì đó cả. Dội
chợ là họ đem đi cấp đông, làm mứt hay sấy khô liền. Họ tham gia mọi hội chợ
triển lãm, nên khách càng ngày càng đông, họ càng mở rộng quy mô sản xuất. Còn
nông dân tự sản xuất thì do thiếu thông tin nên mới có chuyện phải đổ bỏ như
vậy. Cho nên làm nông nghiệp, phải có đầu ra. Đi tiếp thị xong rồi mới mở rộng.
Đầu tư bộ phận marketing và sales. Còn không, làm quy mô nhỏ thăm dò trước. Ví
dụ: nuôi cua quy mô lớn, liên hệ các chợ bán sỉ các tỉnh thành, các nhà hàng
lớn, thậm chí nhà máy đông lạnh nơi gần nhất trong trường hợp hàng bị thừa
nguồn cung mà cua ngày mỗi lớn, mình có thể đông lạnh gửi nhà máy trữ giùm.
Kinh doanh là phải sáng tạo và bươn chải ghê lắm.

Đừng có phù phiếm mấy cái ngành kia. Cũng đừng cố
bám trụ 5 cửa ô. Tích tiểu thành đại, chín xu đổi lấy một hào. Sĩ diện chi. Nếu
trí tuệ mình thật sự cao siêu thì hạc lên, còn không, biết đọc biết viết biết
tính toán rồi kiếm tiền nuôi cha nuôi mẹ giúp đỡ người thân. Chứ hạc cao làm
chi mà thất nghiệp? Lỡ thạc sĩ mà xin không ra việc, thì cái thạc sĩ ấy có
nghĩa lý gì không? Cha mẹ nuôi mình tới 18 tuổi là được rồi, sao còn ép những
tấm lưng gầy còm ấy nuôi mình đến 5 năm cử nhân, 3 năm thạc sĩ? Rồi thất
nghiệp, tiếp tục ép cha mẹ bóp mồm bóp miệng dưới quê gửi lên thành phố nuôi
nữa? Sao mình bất tài vô dụng vậy? Sao không đi xa xa chút mà mần, không thì về
quê tổ chức sản xuất kinh doanh. Sợ gì mà không đi? Hay làm biếng? Chả có gì
nhàn hạ mà kiếm nhiều tiền cả. Như dượng nè, cũng có hạc hòm hạc vị chứ không
phải không có, nhưng vẫn bỏ đi trồng nấm trồng hoa, vì thấy thị trường lớn. Nếu
giờ dượng đi bán rau ngoài chợ vẫn làm, chả sợ ai. Gương mặt thanh tú và đôi
tay búp măng ấy sẽ gói rau thoăn thoát, nụ cười sáng bừng cả góc chợ. Ai khinh
kệ mẹ nó. Việc mình mình làm, hơi đâu để ý. Mình có ăn cắp tiền của ai đâu.
Mình cũng có ăn bám của ai đâu. Đứa nào nó khinh mình, mình ra tay liền cho
dượng. Trai thì bóp vái, gái thì bóp dú. Chỉ thẳng vào mặt nó. Nói tao làm gì
kệ tao, miễn là lương thiện, nhé. Nó sẽ sợ hãi, sẽ nể mình ngay.

Dượng đọc báo cáo tài chính các công ty, thấy bắt
mệt. Có tiền mà, có trăm triệu đô la thì hãy đầu tư trung tâm R&D để phát
triển công nghệ chớ. Cứ chực đánh quả không. Vẽ vời chi mấy cái viển vông dự
án, cổ phiếu cổ đông gì đó rồi người ta lao vô thì úp sọt hết. Nền kinh tế gì
cứ ở chung cư, biệt thự nghỉ dưỡng và mua qua bán lại cổ phiếu vậy?

Phải sản xuất và sản xuất, chưa đủ trình làm ra
smartphone như Hàn Quốc thì phải đủ gà vịt để ăn. Chứ 70% dân số nghề nông mà
gà cũng nhập, bò cũng nhập, heo cũng nhập, tăm xỉa răng cũng nhập? Mình hay nói
“phi thương bất phú” nhưng không đúng đâu. Hiểu sai nên nhà mặt tiền nào cũng “thương”
để mà “phú”. Cả xã hội chỉ mua qua bán lại, toàn hàng Tàu. Hạc sinh giỏi chọn
vào kinh tế ngoại thương ngân hàng chứ hẻm chịu vô cơ khí điện tử hóa chất. Đứa
nào ra trường chỉ chực xin việc chứ hẻm chịu mở cái lò rèn, giả dụ, hạc cơ khí
ra, làm cuốc xẻng để lên mạng quảng cáo xuất khẩu. Mấy nước ôn đới họ vẫn nhập
cuốc xẻng để làm vườn và xúc tuyết từ Thái Lan đấy thôi. Lê Quý Đôn nói “phi
công bất phú, phi thương bất hoạt, phí trí bất hưng, phi nông bất ổn”, tức nếu
muốn giàu có, phải làm công nghiệp. Nếu muốn ổn định, phải đầu tư nông nghiệp.
Muốn hưng thịnh đất nước, phải đầu tư giáo dục. Và muốn xã hội nó nhộn nhịp,
người dân lanh lợi… thì phải có giao thương.

“Phi công” nghĩa là “không công nghiệp”, chứ hẻm
phải nghề lái máy bay. Nghe phi công bất phú, tưởng nghĩa đen thì mệt nha. Các
bạn gái trong CLB con dượng thấy thằng nào làm nghề phi công, nó mê mìnp cái
thì gật đầu chịu liền. Lấy liền liền cho dượng. Nó giàu lắm, khỏe mạnh ít tốn
tiền thuốc thang bệnh tật…

Vui lòng đọc lại bài này một lần nữa trước khi
bấm nút Like. Ông bà mình nói “Cho bạc cho vàng, không ai trỏ đàng đi buôn”, vì
người ta sợ trỏ xong, đứa kia giàu có hơn mình. Trừ Dượng.

Vì Dượng giàu quá…