Frankenstein - Chương 05
Chương 5
Vào một đêm tháng Mười
một ảm đạm, công trình gian khổ của tôi hoàn thành. Lo lắng đến mức gần như đau
đớn, tôi thu thập các khí quan của sự sống nằm quanh tôi, để đưa tia lửa sống
vào cái cơ thể đang vô tri vô giác nằm dưới chân tôi kia. Đã một giờ sáng, mưa
buồn thảm đập vào ô kính cửa sổ, nến đã sắp sửa tàn, thì, dưới ánh sáng đang
lụi dần chỉ còn le lói, tôi trông thấy con mắt vàng mờ đục của cái sinh vật kia
hé mở; nó thở nặng nhọc, và một cơn co giật chạy qua chân tay nó.
Làm sao miêu tả nổi nỗi
xúc động của tôi trước tai ương ấy; làm sao phác họa nên cái của khốn nạn mà
tôi đã bao đau đớn và chăm chút sáng tạo ra? Chân tay hắn cân đối đâu vào đấy,
và tôi đã cố lựa chọn cho hắn nét mặt thật là đẹp đẽ. Đẹp đẽ ư! Trời cao đất
dày ơi! Làn da vàng của hắn che không nổi các cơ và mạch máu đang giần giật bên
dưới; tóc đen óng chảy sóng mượt, răng trắng muốt như hạt ngọc trai; tuy nhiên
những nét đẹp thừa thãi đó chỉ tạo thành mối tương phản khủng khiếp đối với đôi
mắt ướt nhoèn, giống hệt màu nâu xám của xương hốc mắt, nước da úa tàn, và đôi
môi đen mím chặt.
Cuộc đời có biến động
đến mấy cũng ít khôn lường hơn tình cảm con người. Gần hai năm trời tôi miệt
mài lao động, chỉ nhằm mục đích thổi sự sống vào một cái thi thể bất động. Vì
mục đích ấy tôi đã tự tước đi cả nghỉ ngơi và sức khỏe. Tôi đã cháy lòng khao
khát nó với một tình cảm vượt xa điều độ; ấy thế mà nay, hoàn tất công việc
rồi, cái đẹp của giấc mơ biến mất, chỉ còn lại nỗi kinh hoàng và ghê tởm đến
nghẹt thở trong tim. Chịu không nổi phải nhìn thấy cái thực thể mình đã tạo ra
đó, tôi chạy bổ ra khỏi phòng, mất một hồi lâu đi tới đi lui trong phòng ngủ,
không thể nào bình tĩnh lại mà đi ngủ được. Mãi sau, sự kiệt sức đã lên cao
thành cơn hoảng loạn mà tôi đã từng trải qua lúc trước; và tôi để cả quần áo
vật mình trên giường, cố tìm quên lãng. Nhưng chỉ vô ích: tôi ngủ được thật,
nhưng lại gặp phải một giấc mơ rồ dại chưa từng thấy. Tôi tưởng như trông thấy
Elizabeth, sức khỏe tràn trề, đang trên đường phố Ingolstadt. Quá sung sướng và
ngạc nhiên, tôi ôm lấy nàng; nhưng khi tôi đặt nụ hôn đầu tiên lên môi nàng, nó
chợt trở thành tím tái đầy chết chóc; nét mặt nàng dường như thay đổi, và tôi
tưởng như đang ôm xác người mẹ quá cố của tôi trong tay; một tấm khăn liệm phủ
lấy hình hài, tôi trông thấy dòi bọ dưới mồ đang bò lổm ngổm trên các nếp gấp
của tấm khăn. Tôi choàng dậy vì hoảng hốt; mồ hôi lạnh dấp trên trán, răng va
lập cập vào nhau, tứ chi co rút: vừa lúc đó, nhờ ánh trăng vàng mờ chui lọt qua
khe chớp cửa sổ, tôi nhìn thấy kẻ khốn nạn kia – con quái vật thảm hại mà tôi
đã tạo ra. Hắn vén màn che giường lên, đôi mắt hắn, nếu ta có thể gọi đó là
mắt, chăm chú nhìn tôi. Quai hàm há ra, hắn thì thầm những âm thanh không rành
mạch, trong khi má nhăn lại trong một điệu cười. Có lẽ hắn đã nói gì đó, nhưng tôi
không nghe thấy; hắn giơ một cánh tay ra, hầu như muốn nắm lấy tôi, nhưng tôi
chuồn mất, và lao xuống cầu thang. Tôi náu vào sân sau ngôi nhà đang ở và trốn
ở đó suốt đêm; tâm hồn xáo động, tôi cứ đi đi lại lại, nghe nghe ngóng ngóng,
nắm bắt và tái người trước mỗi tiếng động nhỏ như thể nó báo hiệu cái thây ma
quỷ kia đến gần, cái thây tôi đã phạm hành động kinh tởm là ban cho sự sống.
Ôi! Không người sống
nào có thể chịu nổi gương mặt kinh khủng ấy. Một cái xác ướp sống lại cũng
không đến nỗi xấu xí ghê tởm như của khốn nạn này. Tôi đã nhìn kỹ hắn lúc hắn
chưa được hoàn thành; lúc ấy trông hắn đã xấu rồi; nhưng đến khi các cơ và khớp
đã cử động được, hắn trở thành một thứ ngay cả Dante[27] cũng không hình
dung nổi.
[27] Dante Alighieri
(1265 - 1321): nhà thơ Ý, tác giả Thần khúc. Trong phần đầu của Thần khúc, “Địa
ngục”, Dante có miêu tả những tội nhân đang chịu trừng phạt, hình thể bị méo mó
đi tương ứng với những tội lỗi trong tâm hồn họ lúc còn ở trên cõi trần.
Đêm hôm ấy trôi qua
thật khốn khổ đối với tôi. Có lúc mạch tôi đập nhanh và mạnh đến nỗi tôi cảm
thấy cơn run của từng nhịp đập; lúc khác, tôi gần như xỉu xuống đất do kiệt quệ
và yếu ớt quá chừng. Giữa nỗi kinh hoàng ấy, tôi cảm thấy niềm thất vọng chua
cay; những giấc mơ lâu nay nuôi dưỡng tôi, là nơi tôi ẩn náu êm đềm trong cả
một thời gian dài đến thế, nay đối với tôi là địa ngục; sự thay đổi sao quá
nhanh đến thế, tất cả đổ ụp hoàn toàn đến thế!
Buổi sáng ẩm thấp u sầu
cuối cùng cũng rạng, và hé ra trước đôi mắt đau nhức và thiếu ngủ của tôi nhà
thờ Ingolstadt, ngọn tháp trắng với đồng hồ của nó, đang chỉ sáu giờ. Người gác
mở cổng chiếc sân, nơi ẩn náu của tôi đêm đó, và tôi ào ra đường, bước nhanh
trên các con phố, tựa như tìm cách lánh mặt cái của khốn nạn kia, mà tôi cảm
giác sẽ ló ra ở bất cứ góc phố nào. Tôi không dám trở về căn phòng mình ở, mà
cảm thấy bị buộc phải đi cho nhanh, dù đang ướt sũng như chuột lột vì cơn mưa
mới trút xuống từ bầu trời đen kịt u ám.
Tôi cứ đi như thế một
lúc lâu, mong hành xác để rũ bớt gánh nặng mang trong tâm trí. Tôi qua hết phố
nọ đến phố kia, chẳng hề có chút khái niệm mình đang ở đâu, đang làm gì. Tim
tôi giật lên từng hồi trong cơn sợ muốn phát bệnh; tôi bước vội bước vàng chân
thấp chân cao, không dám đưa mắt nhìn quanh:
Như ai đó, trên con
đường cô quạnh
Bước đi trong khiếp đảm
hãi hùng
Chỉ quay lại nhìn có
một lần
Rồi thôi không dám quay
đầu nữa
Bởi hắn biết một con
quỷ khủng khiếp
Đang theo sát hắn từng
bước chân. (*)
(*) Người thủy thủ già
của Coleridge (Chú thích của Mary Shelley trong nguyên bản).
Cứ tiếp tục đi như thế,
cuối cùng tôi đến trước cái quán xưa nay nhiều xe ngựa chở khách hay hàng hóa
đường dài hay tới đậu. Tôi dừng lại ở đó, chẳng hiểu tại sao; nhưng tôi cứ đứng
yên dán mắt vào một chiếc xe từ đầu phố đằng kia đang tiến lại phía tôi. Tới
gần, tôi thấy đó là một xe ngựa Thụy Sĩ: nó dừng ngay nơi tôi đứng; cửa xe mở
ra, và tôi trông thấy Henry Clerval đã nhảy ào ra khi trông thấy tôi.
“Frankenstein thân mến của tôi ơi! Mừng biết bao khi được gặp lại bạn! May sao
bạn ở đây đúng lúc tôi xuống xe!”
Không gì làm tôi sung
sướng hơn khi trông thấy Clerval; nhìn thấy anh tôi tưởng ngay đến cha tôi,
Elizabeth, mọi cảnh tượng quê nhà thân thương trong trí nhớ. Tôi vội nắm bàn
tay anh, phút chốc quên hẳn cơn hãi hùng và rủi ro đang chịu đựng; đột ngột và
lần đầu tiên sau nhiều tháng trời tôi lại cảm thấy niềm vui yên bình và trong
sáng. Thành thử tôi đón tiếp Clerval thân tình vô hạn, và chúng tôi tản bộ về
phía trường. Clerval tiếp tục nói khá lâu về những người bạn chung, về may mắn
của bản thân mình được phép tới Ingolstadt. “Bạn hẳn quá biết,” Clerval nói,
“thuyết phục được cha tôi khó như thế nào để ông hiểu rằng mọi kiến thức người
ta cần ở đời đâu chỉ nhờ cái nghệ thuật cao quý là ôm sổ sách kế toán; và thực
tế, tôi tin rằng mãi đến phút cuối tôi cũng không lay chuyển được lòng tin của
cha tôi, bởi câu trả lời thường trực cho những khẩn cầu không mỏi của tôi vẫn y
như ông thầy giáo Hà Lan nói trong Cha sở xứ Wakefield[28] ‘Chẳng cần tiếng Hy
Lạp tôi vẫn có mười ngàn florin một năm, chẳng cần tiếng Hy Lạp tôi vẫn ăn ngon
miệng.’ Nhưng cuối cùng tình yêu dành cho tôi đã chiến thắng được sự khinh miệt
đối với học hành, và ông đồng ý cho tôi thực hiện một chuyến du hành khám phá
miền đất quê hương tri thức.”
[28] The Vicar of
Wakefield: tiểu thuyết của Oliver Goldsth, 1766. Chương 20, khi George, con
trai của viên cha sở chu du khắp châu Âu và đang đói việc, anh đến gặp hiệu
trưởng một trường đại học Hà Lan đề nghị đem vốn tiếng Hy Lạp đào tạo tại
Oxford của mình làm một chân giảng viên ở trường đó và được trả lời như trên.
“Gặp bạn là niềm vui
mừng lớn nhất dành cho tôi; song hãy cho tôi biết tình hình cha tôi, các em
trai tôi, Elizabeth ra sao khi bạn ra đi.”
“Họ khỏe cả, và rất
hạnh phúc, chỉ hơi không yên lòng khi bạn gần như chẳng viết thư về gì cả. Nhân
đây, tôi cũng được giao nhiệm vụ phải thay họ diễn thuyết một bài đạo đức cho
bạn nhớ. Nhưng Frankenstein ạ,” Clerval bỗng đứng lại, nhìn kỹ khuôn mặt tôi,
“lúc nãy tôi chưa kịp để ý rằng trông bạn ốm quá đi mất, xanh và gầy quá, có vẻ
như đã thức trắng nhiều đêm.”
“Bạn đoán đúng; gần đây
tôi lao vào một công việc, nó không cho phép tôi được nghỉ ngơi đầy đủ như bạn
thấy đấy: nhưng tôi hy vọng, thành thực hy vọng, là công việc ấy giờ đây chấm
dứt rồi, và rằng tôi đã được hoàn toàn tự do.”
Tôi run bắn hết cả
người lên; nghĩ về nó tôi đã không chịu nổi, chưa nói đến chuyện nhắc nhở về sự
việc đêm qua. Tôi bước nhanh và chẳng mấy chốc cả hai về đến trường tôi. Lúc đó
tôi nhớ lại, và rùng mình, rằng cái sinh vật tôi tạo ra hôm qua, chắc vẫn còn
đấy, sống nguyên, và đang đi lung tung trong nhà. Tôi sợ đến phát khiếp khi lại
phải nhìn thấy con quái vật này, nhưng sợ hơn nữa là để Henry nhìn thấy nó. Vì
vậy, yêu cầu bạn tôi đứng lại vài phút dưới chân cầu thang, tôi lao lên căn hộ
của mình. Đã đặt tay lên núm cửa rồi mà tôi vẫn chưa bình tĩnh lại. Tôi ngừng
một lát; và một cơn run rẩy cóng người lướt qua tôi. Tôi đẩy tung cánh cửa,
giống kiểu trẻ con vẫn làm khi nghĩ rằng có con ma đứng sẵn chờ chúng bên
trong; nhưng chẳng thấy gì hết. Tôi bước vào trong kinh sợ: căn hộ trống rỗng,
giường tôi cũng không còn vị khách ghê tởm kia. Tôi không sao tin được mình may
mắn đến nhường ấy; nhưng khi chắc chắn kẻ thù đã chuồn mất rồi, tôi vỗ tay đầy
mừng rỡ, và chạy xuống đón Clerval.
Hai chúng tôi lên
phòng, và người phục vụ lập tức mang thức ăn sáng tới, nhưng tôi không kiềm chế
được mình. Tôi không chỉ tràn ngập trong sung sướng; tôi cảm thấy từng thớ thịt
mình rạo rực như có kim châm, mạch tôi rộn lên. Tôi không đứng yên được lấy một
chút; tôi nhảy lên ghế, vỗ hai bàn tay vào cười lên ha hả. Lúc đầu Clerval
tưởng tôi vui bất thường là do anh đến, nhưng sau khi nhìn kỹ hơn, anh thấy
trong mắt tôi có ánh điên dại mà anh không hiểu được; và những tràng cười lớn,
khô khốc, không kiềm chế được của tôi khiến anh lấy làm lạ và hoảng sợ nữa.
“Victor thân mến,” anh
kêu lên, “có chuyện gì thế này hả Trời? Đừng có cười như thế. Bạn ốm quá rồi!
Tất cả chuyện này là vì đâu vậy?”
“Đừng hỏi tôi bạn ơi,”
tôi vừa hét to vừa lấy tay che mắt, vì cảm giác như vừa thấy con ma kinh khủng
lại lướt vào phòng; “hắn đấy, hắn sẽ cho bạn biết vì sao. Ôi, cứu tôi với! Cứu
tôi!” Tưởng như con quái vật nắm lấy mình, tôi vùng vẫy kịch liệt rồi lăn ra
ngất xỉu.
Clerval tội nghiệp!
Chẳng hiểu lúc đó cảm nghĩ anh ra sao? Một cuộc gặp gỡ mà anh đã mong chờ vui
vẻ đến thế, nay biến thành cay đắng lạ lùng. Nhưng tôi nào có chứng kiến được
nỗi khổ đau của anh; bởi tôi đã bất tỉnh nhân sự, và chỉ tỉnh lại sau một thời
gian dài, rất dài.
Đó là khởi đầu của một
cơn sốt thần kinh đã khiến tôi phải liệt giường nhiều tháng. Suốt thời kỳ này
Henry là y tá duy nhất săn sóc tôi. Mãi về sau tôi mới biết rằng, vì biết cha
tôi tuổi già sức yếu, khó lòng đi xa được, và Elizabeth sẽ khốn khổ đến đâu nếu
biết tôi ra thế này, anh đã giấu nhẹm không cho họ biết tôi nguy kịch đến đâu.
Anh cũng hiểu chẳng ai chăm sóc tôi ân cần chu đáo hơn anh; và tin tưởng chắc
chắn tôi sẽ khỏi, anh nghĩ mình làm vậy không phải là có hại, mà ngược lại đã
cư xử tốt nhất đối với họ.
Nhưng tôi thực sự ốm
rất nặng, và chắc chắn chỉ có sự chăm sóc tận tụy vô hạn của bạn tôi mới có thể
trả tôi về với cuộc đời. Hình thù con quái vật tôi đã trao cho sự sống lúc nào
cũng hiện trước mắt tôi, và tôi không ngừng nói mê nói sảng về nó. Hẳn lời tôi
nói phải khiến Henry lấy làm lạ: lúc đầu anh cho đó là kết quả của óc tưởng
tượng bị kích động của tôi; nhưng cứ nghe tôi dai dẳng nói mãi về cùng một đề
tài anh đã bị thuyết phục rằng bệnh tình tôi thực tế bắt nguồn từ một sự kiện
bất thường và kinh khủng nào đó.
Thật chậm chạp, với
nhiều đợt suy sụp lặp lại thường xuyên khiến bạn tôi hoảng hốt và xót ruột, tôi
hồi phục lại. Tôi vẫn nhớ lần đầu tiên tôi lại có thể quan sát sự vật quanh
mình với chút ít thích thú, tôi thấy rằng lá úa đã biến mất hoàn toàn, chồi non
đang mọc ra từ đám cây xòa bóng vào cửa sổ. Mùa xuân ấy thật là thần thánh, và
mùa xuân đến đã giúp cho dưỡng bệnh của tôi rất nhiều. Tôi cũng cảm thấy những
cảm xúc vui sướng và yêu thương trở lại trong lồng ngực; tâm trạng u ám biến
mất, và sau một thời gian ngắn tôi lại vui vẻ yêu đời như lúc chưa rơi vào niềm
mê đắm định mệnh kia.
“Bạn Clerval yêu mến
nhất đời của tôi ơi,” tôi nói, “bạn tốt với tôi quá! Cả mùa đông mà bạn tự hứa
sẽ dành để học hành, lại mất tiêu trong phòng người bệnh như thế này. Tôi biết
làm sao trả ơn bạn đây? Tôi ân hận vô cùng vì đã là nguyên cớ cho nỗi thất vọng
ấy của bạn; nhưng hẳn là bạn sẽ tha thứ cho tôi.”
“Đừng lo ngại gì, cứ
mau khỏe lên tức là bạn đã trả ơn tôi hoàn toàn rồi đó; và tiện đây bạn đang
vui vẻ thế này, tôi nói với bạn vấn đề này được không?”
Tôi run quá. Một vấn
đề! Vấn đề gì vậy? Liệu có phải anh định ám chỉ cái đối tượng mà nghĩ đến tôi
cũng không dám hay không?
“Bình tĩnh lại đi,”
Clerval nói, khi thấy tôi biến sắc. “Tôi sẽ không nhắc nữa, nếu nó khiến bạn
kích động đến thế, nhưng cha bạn và cô em họ hẳn sẽ sung sướng lắm khi nhận
được thư do chính tay bạn viết. Họ chỉ biết lơ mơ về trận ốm của bạn, và rất
hoang mang thấy bạn cứ im lặng hoài như vậy.”
“Chỉ có thế thôi ư, hả
Henry thân mến? Chẳng lẽ bạn nghĩ rằng những ý nghĩ đầu tiên của tôi không phải
là về họ sao, những người bạn thân thương tôi yêu dấu và rất xứng đáng với tình
yêu của tôi?”
“Nếu tâm trạng bạn lúc
này đây là như vậy thì bạn ơi, có lẽ bạn sẽ vui mừng đọc lá thư đang nằm chờ
bạn từ mấy ngày nay rồi; tôi đoan chắc đó là của cô em họ bạn.”